BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

Posts Tagged ‘Phan Chu Trinh’

12.083. Phan Châu Trinh và Thuyết hiện đại hóa mới

Posted by adminbasam on 23/03/2017

Nguyễn Quang A*

23-3-2017

Cụ Phan Chu Trinh. Ảnh: Wikipedia.

Bài này giới thiệu tóm tắt Thuyết Hiện đại hóa Mới và đối chiếu nó với vài tư tưởng Phan Châu Trinh. Một mặt, chúng ta hết sức ngạc nhiên thấy phần cốt lõi của lý thuyết hiện đại hóa mới (do Christian Wetzel đúc kết, 2013) phản ánh khá trung thực tư tưởng Phan Châu Trinh (và các đồng chí của cụ) hơn 100 năm trước được kết tinh trong ba khẩu hiệu của phong trào Duy Tân (1906) là “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh.” Mặt khác, sự trùng hợp này cũng chẳng hề đáng ngạc nhiên bởi vì gốc rễ chung của chúng: khát vọng giải phóng phổ quát của con người. Sự đối sánh này có thể góp phần lý giải vì sao tư tưởng Phan Châu Trinh vẫn giữ nguyên tính thời sự mới mẻ của nó đối với chúng ta và tiếp tục dẫn dắt chúng ta trên con đường phát triển đất nước mà một phần thiết yếu là việc tiến hành dân chủ hóa ở Việt Nam.

1. Thuyết hiện đại hóa mới

K. Marx là một trong các nhà lý luận hiện đại hóa tiên phong. Theo Marx, sự phát triển kinh tế dẫn đến những thay đổi văn hóa và xã hội có thể tiên đoán được một cách tất định. Nhiều tiên đoán mang tính tất định cứng nhắc của Marx đã bị lịch sử bác bỏ. M. Weber cho rằng một kết cục xã hội có thể có nhiều nguyên nhân và đã có đóng góp lớn để hiểu các quá trình duy lý hóa, thế tục hóa gắn với hiện đại hóa; ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của văn hóa. Cả Marx và Weber lẫn nhiều nhà lý luận hiện đại hóa cho rằng sự phát triển kinh tế, quá trình công nghiệp hóa gắn với những sự thay đổi văn hóa khỏi các giá trị truyền thống. Các nhà lý luận hiện đại hóa khác lại cho rằng các truyền thống văn hóa có ảnh hưởng bền bỉ, dai dẳng và định hình ngay cả sự phát triển chính trị và kinh tế ngày nay. Cả hai đều đúng nếu chúng ta lưu ý đến sự tương tác lẫn nhau giữa các lĩnh vực và sự thay đổi tương đối chậm của các giá trị, của văn hóa. Và đó là một điểm khác biệt của thuyết hiện đại hóa mới, trước hết được D. Inglehart phát triển từ các năm 1970, được đúc kết trong cuốn sách quan trọng năm 2005 của ông và C. Welzel, nhất là trong cuốn Tự do Đang lên của C. Welzel (2013), cũng như D. Inglehart (2016). Đọc tiếp »

Posted in Chính trị, Dân chủ/Nhân Quyền, Đảng CSVN | Tagged: , , | 3 Comments »

8771. Dân Trí Từ Đâu?

Posted by adminbasam on 16/06/2016

Ngàn Lau

Vũ Hoàng Anh

16-6-2016

Cụ Phan Chu Trinh cho rằng để có một quốc gia độc lập và phú cường, phong trào Duy Tân của ông đưa ra ra ba khẩu hiệu: Khai Dân Trí, Chấn Dân Khí, Hậu Dân Sinh. Khai Dân Trí là tiêu đề hàng đầu. Bởi nếu dân trí không được khai thông thì không thể nào Chấn Dân Khí và sau cùng là Hậu Dân Sinh.

Phong  trào Duy Tân được phát động vào năm 1906. Tính đến hôm nay là trên một trăm năm. Thế thì Dân Trí của người Việt ra sao trong khoảng thời gian 110 năm đó?

Có người cho rằng Dân Trí của ta khá hơn thời cụ Phan Chu Trinh. Có nghĩa là hiện tại dân Việt có cuộc sống không thua gì các nước tân tiến. Có nghĩa là ăn uống đầy đủ, đủ trò giải trí tại VN dành cho mọi lứa tuổi, điện thoại thông minh đầy tràn trên khắp lãnh thổ VN — ngay cả những người trong nông thôn cũng có điện thoại thông minh, mạng thì ở khắp mọi nơi đi kèm với điện thoại thông minh, và dân Việt đi du lịch ở nước ngoài rất nhiều. Đọc tiếp »

Posted in Chính trị, Đảng CSVN | Tagged: , , , | 3 Comments »

5305. Như Phan Chu Trinh, mới xứng với câu “tìm đường cứu nước”

Posted by adminbasam on 02/10/2015

Đôi lời: Trong bài, tác giả đưa ra bối cảnh ở VN hiện tại có Facebook, có mạng xã hội, có những phương tiện thông tin hiện đại, nhưng không có phong trào cải cách nào có sức lan tỏa tới đại đa số người dân. Trong khi dưới thời của cụ Phan Chu Trinh, thông tin chỉ có thể truyền bằng miệng hoặc bằng thư tay, thế nhưng Phong trào Duy Tân đã lan rộng khắp đất nước chỉ trong một thời gian ngắn, ảnh hưởng rất lớn tới người dân thời bấy giờ. Rồi tác giả đặt câu hỏi: “Dân bây giờ có lẽ nào tệ hơn dân một trăm năm trước hay sao?

Có nhiều câu trả lời cho câu hỏi trên, nhưng chỉ xin đưa ra một câu trả lời: Cụ Phan Chu Trinh sống dưới thời thực dân, phong kiến, hoàn toàn khác với dân ta ngày nay, sống dưới thời cộng sản cai trị. Thời thực dân Pháp, dẫu người dân Việt không có được tự do như người dân ở nhiều nước khác trên thế giới, nhưng người dân VN vẫn có báo chí tư nhân, vẫn được bày tỏ quan điểm, vẫn được xuống đường biểu tình phản đối các chính sách hà khắc của thực dân Pháp…

Trong khi dưới thời cộng sản, nếu không được đảng và nhà nước cho phép, tiếng nói của người dân sẽ bị dập tắt. Không riêng gì những người dân bình thường, mà ngay cả những lãnh đạo cao cấp của đảng và nhà nước cũng không được phép bày tỏ quan điểm cá nhân của mình. Nếu họ nói những điều không được phép, họ sẽ bị vi phạm “kỷ luật phát ngôn”, sẽ bị nhắc nhở, bị cảnh cáo, bị cách chức hoặc khai trừ Đảng. Đọc tiếp »

Posted in Chính trị, Chủ quyền đất nước, Dân chủ/Nhân Quyền, Hồ Chí Minh, Đảng CSVN | Tagged: , , , , | 3 Comments »

3361. Thư của cụ Phan chu Trinh gửi vua Khải Định năm 1922

Posted by adminbasam on 30/01/2015

“Theo luật hiến pháp các nước văn minh trong đời bây giờ, vua nào trái phép, dân có quyền cứ luật mà bắt tội. Tuy ngày nay dân quyền nước Nam còn bị đè nén, hiến pháp còn chưa thành lập, song cứ theo lẽ công bình chung trong đời nay, Bệ hạ không sao mà gỡ tội với chúng tôi được.

Nếu như Bệ hạ có đủ thiên lương, chút biết hối ngộ, biết quân quyền không thể cậy được, dân oán không thể khi được, thời phải sớm quay về, tự thoái vị trước, đem chính quyền trả lại cho quốc dân ta, để họ trực tiếp cùng dân tộc Pháp, tự mưu lấy lợi ích của họ, như vậy thời quốc dân ta còn lượng tình, không bạc đãi, cái kế Bệ hạ không còn kế nào hơn”.

Chúng Ta

29-01-2015

Thư thất điều gởi vua Khải Định (bản dịch)

Việt Nam quốc dân Phan Châu Trinh gởi thư cho đương kim hoàng đế

Tôi sinh gặp lúc: trong thời nước nhà nghiêng ngập, ngoài thời các nước đua tranh tiến bộ. Tôi là người yêu bình dân chủ nghĩa, ghét chuyên chế quân quyền, đau đớn vì quan lại tham lam, thường xót vì dân sinh khốn khổ, vậy nên tôi sẵn lòng liều cả sanh mạng tôi, ra gánh vác việc đời, trông mong có cứu lại cuộc hiểm nghèo được chút nào chăng! Đọc tiếp »

Posted in Chính trị, Dân chủ/Nhân Quyền, Pháp luật, Đảng CSVN | Tagged: | 1 Comment »

1537. DIỄN BIẾN HOÀ BÌNH hay BẠO LỰC CÁCH MẠNG ?

Posted by adminbasam on 07/01/2013

“Tôi muốn gởi những dòng cuối này đến anh Nguyễn Phú Trọng, với tư cách là đồng môn – tôi học trước anh hai khoá. Tuy là học một trường, nhưng tôi và anh có hai cách tiếp cận khác về CNXH. Tôi nghiêng về CNXH dân chủ của Lassall, còn anh theo CNXH bạo lực của Lénin.”

“Bạn bè chúng ta thời đại học nói với tôi rằng kể từ khi anh lên chức TBT đã có hơn 50 người yêu nước bị làm khó dễ, bị bắt, bị giam cầm vì nhiều lý do vu vơ.”

DIỄN BIẾN HOÀ BÌNH hay BẠO LỰC CÁCH MẠNG ?

Hoàng Lại Giang *

Dấu ấn của những cuộc “Bạo lực cánh mạng”

Nếu phải chọn một trong hai hình thái trên, tôi chọn ”DIỄN BIẾN HOÀ BÌNH “. Bởi “Bạo lực cách mạng“ là bước đường cùng để nhân dân bằng “sức mạnh cứng” của mình đập tan một thể chế chính trị tàn bạo, tham nhũng, một thể chế đối lập với nhân dân về mọi phương diện, trong thể chế ấy mọi quyền của dân đều bị tước đoạt và kẻ cầm quyền lộng hành … đẩy dân vào con đường cùng. Tức nước vỡ bờ, trên thực tế đây là sự đối đầu một sống một chết giữa nhân dân – kẻ bị trị và bên kia là kẻ cầm quyền – kẻ thống trị nắm giữ mọi quyền lực. Với tôi dù bên nào thắng thì vẫn gây ra những tấn thảm kịch cho nhân dân, dẫn đất nước vào chỗ suy vong.

Đọc tiếp »

Posted in Biển Đông/TS-HS, Chính trị, Dân chủ/Nhân Quyền, Đảng/Nhà nước | Tagged: , , , | 361 Comments »

 
%d bloggers like this: