Cambodia và những cuộc xâm nhập bí hiểm của Trung Quốc

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM

Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ Hai, ngày 20-7-2009 *

 

Sau một giai đoạn dài bị kiềm chế, sự hiện diện về mọi mặt của Trung Quốc tại Cambodia đang gia tăng, và dấu ấn về cái gọi là “ảnh hưởng Trung Quốc” tại quốc gia nghèo khó này là rất đáng kể. Trong khi các nhà đầu tư Nhật Bản và Hàn Quốc đang đổ tiền vào các dự án bất động sản Phnom Penh, thì Trung Quốc lại tìm cách kết hợp một dòng chảy của đầu tư quốc gia và tư nhân với lượng viện trợ khổng lồ hiện đang biến đổi hoàn toàn nhiều vùng nội địa rộng lớn của Cambodia. Trang Newsmekong.org mới đăng tải bài phân tích về sự xâm nhập mạnh mẽ của người Hoa tại Cambodia:

Chem Hout đang ngồi trong quán cafe Maxxi tại một khu phố sầm uất ở Sisophon – thủ phủ tỉnh Banteay Meanchey, miền Tây Cambodia – để đợi chuyến xe buýt chở cậu con trai 9 tuổi đi học sắp về. Rồi thì chiếc xe cũng đỗ xuống, thân xe mang những ký tự tiếng Trung của một trường song ngữ Trung Quốc tại địa phương. Đó là sự lựa chọn đáng ghen tị của Chem và bất cứ ông bố bà mẹ nào có đủ khả năng tài chính gửi con theo học tại đây.

“Nó cũng chẳng tốn hơn học trường công (nơi được học miễn phí)”, Chem – người sở hữu một nhà hàng tại Sisophon – thừa nhận, “Nhưng tôi thích tiếng Trung và muốn con trai mình học ngôn ngữ của họ. Tôi hy vọng một ngày nào đó nó sẽ được đến Trung Quốc.”

Thật khó mà hoài nghi về sự khôn ngoan trong quyết định của Chem, bởi những bệnh viện và phòng mạch tốt nhất tại thành phố này đều do người Trung Quốc điều hành. Tiền bạc của Trung Quốc đã được rót vào cả một số trường ngoại ngữ, nơi không chỉ tiếp nhận một số người Cambodia gốc Hoa, mà còn ngày càng thu hút đông đảo thêm các học sinh Khmer chính gốc.

Lao Mong-hay, một người Cambodia gốc Hoa và nguyên là Giám đốc Viện Dân chủ Khmer tại Phnom Penh, nhận định: “Đó là một hướng đi đặc biệt, nhưng cũng là cách khôi phục truyền thống lâu nay, khi người Hoa cung cấp các dịch vụ cho người Cambodia. Trước đây, các thương nhân Hoa kiều vẫn mua và bán các sản phẩm của nông dân Cambodia”.

Trong ý thức của người Khmer, Trung Quốc có vẻ như là một “Người khổng lồ” xa xôi, nước Lào thì “vô lo”, và cũng vì trong lịch sử chẳng có biến cố chiến tranh, nên trong tâm thức người Khmer chẳng có những tình cảm tiêu cực với người Trung Quốc. Và đa phần sự thù địch chỉ giành cho Việt Nam – quốc gia láng giềng phía Đông của Cambodia.

Nhưng đúng là Trung Quốc đã giữ một vài trò bí hiểm trong quá khứ đau thương của Cambodia. Bắc Kinh từng là người bảo vệ hào phóng và tận tâm cho chế độ Khmer Đỏ của Pol Pot, từ lúc khởi đầu chỉ là một nhóm du kích nổi dậy trong những năm 60, và cho tới suốt 3 năm cầm quyền ghê rợn từ 1975-1978, đã khiến 1/4 dân số Cambodia bị tiêu diệt. Sự hỗ trợ này thậm chí còn được tiếp tục sau khi Khmer Đỏ bị các lực lượng Việt Nam lật đổ năm 1979, nhưng chúng vẫn dai dẳng tồn tại ngoài rìa của một xã hội đã bị tổn thương và hoạt động ở các trại trong rừng rậm dọc biên giới với Thái Lan.

Lo ngại sự mở rộng trên khắp Đông Dương của một nước Việt Nam được Liên Xô hậu thuẫn, Bắc Kinh đã huấn luyện các du kích Khmer Đỏ, cung cấp vũ khí, lương thực, và hỗ trợ kỹ thuật. Theo Lao Mong-hay, nhà nghiên cứu cấp cao thuộc Ủy ban Nhân quyền châu Á, Trung Quốc đã viện trợ ít nhất 2 tỉ USD cho phong trào này, và phân nửa số này là sau khi quân đội Việt Nam lật đổ chế độ Khmer Đỏ và bằng chứng về chế độ diệt chủng của Pol Pot đã được cả thế giới biết đến.

“Dĩ nhiên chúng tôi hiểu về vai trò của Trung Quốc, nhưng cứ nhắc đi nhắc lại vấn đề đó để làm gì”, Samath Yin – một hướng dẫn viên du lịch ở di tích Anhkor Wat – chất vấn, “Những gì đã xảy ra dưới chế độ Plo Pot chẳng phải hành động của một quốc gia nào, mà chỉ là hành động của một nhà lãnh đạo. Là những người theo đạo Phật, chúng tôi không được phép nghĩ về báo thù, mà chỉ nhắc tới hòa bình.”

Trong suốt mùa du lịch cao điểm, Samath – người rất thạo tiếng phổ thông Trung Quốc – làm hướng dẫn viên cho hàng loạt đoàn du khách Trung Quốc đi thăm di sản thế giới Angkor Wat. Anh ta cho rằng thế hệ người Cambodia trước đây có vẻ rất hiểu các vấn đề của Cambodia, và thương nói tốt về Quốc vương Sihanouk của Cambodia, người vẫn còn có một tư dinh ở Bắc Kinh. Nhưng thế hệ trẻ Cambodia giờ biết quá ít về lịch sử Cambodia, và thậm chí còn ít hơn nữa về vai trò của Trung Quốc trong lịch sử đất nước.

Những cuốn từ điển Trung Quốc đương đại chẳng đề cập tới hai từ “Khmer Đỏ”, thuật ngữ do chính Quốc vương Sihanouk đặt ra để phản ánh đúng phong trào Cộng sản bí mật vốn được khơi cảm hứng và hỗ trợ từ Đảng Cộng sản Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông.

Từ trước khi lên nắm quyền năm 1975, Pol Pot từng muốn ganh đua với cuộc cải cách ruộng đất không tưởng của Mao, nhưng đi theo những hướng cực đoan mới. Y lùa sạch dân khỏi Phnom Penh, đuổi tất cả dân thành phố và trí thức vào những công xã và trại cưỡng bức lao động mà về sau đã trở thành những cánh đồng chết. Năm 1975 trở thành “Năm số Không” của đất nước này – điểm đầu cho một giai đoạn man rợ và khởi động cho “nền văn minh” mới.

“Con gái bốn tuổi và ông nội tôi đều thiệt mạng trong các cánh đồng chết”, Theary – người làm công trong tiệm kim hoàn của một ông chủ Trung Quốc ở Siemriep – kể lại, “Cô bé chết vì đói, còn ông nội tôi bị đưa đi hành quyết. Lần đầu tiên khi tôi được xem bộ phim Cánh đồng chết, tôi không thể cầm được nước mắt.”

Liệu Theary có cảm thấy bất an không khi giờ đây cô đang làm việc cho một cửa hàng của người Trung Quốc? Những người dân địa phương còn cho biết thêm rằng chính Trung tâm mua sắm Angkor hiện nay được xây dựng trên nền của một trại tra tấn của Khmer Đỏ tại Siemriep, và rằng hàng đống xương người đã được tìm thấy trong lúc thi công.

“Bà chủ Trung Quốc của tôi đã từng nghe những câu chuyện ma, và trước khi khai trương cửa hàng, bà ấy đã cúng bái rất nhiều cho những người chết”, Theary kể, “Tôi cảm thấy hài lòng về điều đó”.

Không một phương tiện truyền thông chính thức nào tại Trung Quốc từng đưa tin về phiên tòa hiện đang xét xử các cựu thủ lĩnh Khmer Đỏ. Năm nhân vật Khmer Đỏ già nua sẽ bị xét xử về các tội danh giết người và chống lại loài người trong các phiên xét xử được cho là sẽ kéo dài tới năm 2012. Kẻ khét tiếng nhất trong số này, Kaing Guek Eav – còn có biệt danh là Duch – phải chịu trách nhiệm về các vụ tra tấn và sát hại tới 14.000 đàn ông, phụ nữ và trẻ em trong giai đoạn y làm Trưởng trung tâm giam giữ S-21 của Khmer Đỏ tại Phnom Penh.

Sự lầm lẫn

“Thật sai lầm khi tin rằng chính Trung Quốc đã hậu thuẫn cho Khmer Đỏ trong các vấn đề đối nội của họ”, Zhang Xizhen – nhà nghiên cứu Đông Nam Á thuộc khoa Quốc tế trường Đại học Bắc Kinh – nhận xét, “Thủ tướng Chu Ân Lai khi đó đang nằm viện vì ốm, nhưng vẫn cố thuyết phục họ không lặp lại những sai lầm mà Trung Quốc mắc phải trước đây, nhưng họ không lắng nghe”.

“Mặc dù Trung Quốc không thể chấp nhận những gì họ đã làm, nhưng cũng không thể can thiệp trực tiếp vào những chuyện nội bộ của họ”, nhà nghiên cứu Zhang tiếp tục bào chữa cho quá khứ của Trung Quốc. Ông nhấn mạnh rằng Bắc Kinh không có lựa chọn nào khác, ngoài việc hậu thuẫn cho các chính sách đối ngoại của Khmer Đỏ vì họ là “lực lượng duy nhất chống lại sự bành trướng của Việt Nam trên bán đảo Đông Dương”, và điều đó tạo nên một mối đe doạ nghiêm trọng đối với Trung Quốc”.

Nhưng có vô số hồ sơ đã cho biết tường tận rằng trong suốt thời gian Pol Pot cầm quyền tại Cambodia, các cố vấn Trung Quốc – có lẽ khoảng một nghìn người – đã giữ vai trò quan trọng trong nước này. Trớ trêu đến khó tin là họ vẫn đóng vai trò quan trọng ngay cả khi chính sách của chế độ Khmer Đỏ bài xích thiểu số Hoa kiều sống tại Cambodia đã sớm trở thành một cuộc thanh lọc sắc tộc khủng khiếp.

“Người phát ngôn của Bắc Kinh”

Giờ đây, ngay cả khi các phiên tòa xét xử tội ác Khmer Đỏ đang diễn ra tại Phnom Penh, vai trò của Trung Quốc trong quá khứ của Cambodia cũng hầu như không được đề cập đến một chút nào.

“Chính phủ Cambodia không bao giờ đưa ra chuyện Trung Quốc dính líu vào quá khứ nước này”, Chủ tịch Trung tâm nhân quyền Cambodia – Ou Virak nói, “Trung Quốc là nhà đầu tư và tài trợ lớn nhất của chúng tôi, và cũng đứng đầu về số lượng thu nhận các hợp đồng sang nhượng đất đai. Cả hai nước đều muốn dẹp bỏ quá khứ.”

Theo Uỷ ban đầu tư Cambodia, Trung Quốc luôn đứng đầu trong danh sách nước ngoài đầu tư vào Cambodia suốt 14 năm qua, với tổng trị giá lên tới 5,7 tỉ USD vào cuối năm 2007. Bắc Kinh đã hứa bổ sung thêm 257 triệu USD cho Phnom Penh trong năm viện trợ 2009.

Nhưng ông Ou Virak nhận xét rằng sự hào phóng của Trung Quốc chẳng phải là không có những ràng buộc. “Chính quyền Husen giờ đang hành động hệt như người phát ngôn của Bắc Kinh”, Ou Virak nói, “Họ vẫn luôn nhấn mạnh tới vai trò của Mỹ khi viện trợ cho Khmer Đỏ tiếm quyền, vì điều này giúp Trung Quốc ngăn cản Mỹ tiếp cận vào khu vực các nước ASEAN”.

Trong cuộc Chiến tranh Việt Nam giai đoạn cuối thập kỷ 60 đầu 70, quân đội Mỹ từng ném bom các vùng “Đất Thánh” của Việt Nam trên đất Cambodia, làm hàng nghìn thường dân thiệt mạng. Chính nước Mỹ đã hỗ trợ Khmer Đỏ tập hợp sự ủng hộ dân tộc dưới chiêu bài chiến đấu chống đế quốc ngoại bang, và mở đường cho lực lượng này leo lên nắm quyền lực.

“Cả Trung Quốc và Mỹ đều có lỗi”, Theary Seng – Giám đốc điều hành Trung tâm Phát triển xã hội Cambodia – kết luận, “Cũng chính những người theo chủ nghĩa xét lại về vai trò của Trung Quốc đã tìm cách phủ nhận vai trò của Trung Quốc trong chế độ Khmer Đỏ, vì điều đó trái ngược với những bằng chứng lịch sử”.

Bà Theary Seng cho rằng một lời xin lỗi và một quỹ khôi phụ niềm tin cho các nạn nhân của chế độ Khmer Đỏ có thể là cách thích hợp nhất để Trung Quốc khép lại trang lịch sử và chuộc lỗi bằng vật chất. Bà kết luận: “Tất cả những dự án đầu tư lớn, cùng các khoản viện trợ hào phóng này, đều là tốt, nhưng người Cambodia cần phải nhận thức rằng họ có quyền được hưởng những điều đó.”

* Nguồn: China Makes Deep Inroads into Cambodia (Antoaneta Bezlova)

 

Bài đã đăng trên trang Ba Sàm 2009, nhưng bị tin tặc xâm nhập, xóa mất, nay đăng lại, nên không còn các phản hồi ban đầu của độc giả.

 

 

 

23. Họa sĩ Gây tranh cãi Phản công

 

Bình: Các sếp Bộ Bốn Tờ và Bộ Văn-Thể-Du nên coi lại sao để nước anh em được ta cứu khỏi hoạ diệt chủng mà giờ báo chí lại đăng hình ảnh không theo `định hướng` kiểu của ta chi hết?

Bức hình gợi dục gây tranh cãi mô tả một nữ chiến binh Khmer Đỏ

The Phnom Penh Post

————————————————————————————————————

Họa sĩ Gây tranh cãi

Phản công

Họa sĩ kỳ lạ này, người có những bức tranh miêu tả các vũ nữ Apsara để ngực trần và các chiến binh Khmer Đỏ gây ra một thái độ giận dữ trong công chúng,đang phản công bằng một loạt những lời công kích sắc bén đối với những người chỉ trích ông

Sam và Cornelius Rahn

Thứ Sáu, ngày 26-12-2008

Sau khi phát ra một trận bão lửa về những lời chỉ trícch đối với các bức hình miêu tả những vũ nữ Apsara mặc áo hở ngực và những nữ binh lính Khmer Đỏ ăn mặc hở hang, hoạ sĩ người Mỹ gốc Khmer, người tự gọi mình là Reahu đã quất trả lại những kẻ dèm pha ông trong một loạt bài được đưa lên trang web.

“Nếu các bức tranh này là hạ nhục nền văn hóa Khmer, như vậy thì văn hóa Khmer của các vị vẫn còn ở dưới chế độ Khmer Đỏ,” ông đã viết trong một thông điệp mới đây được tải lên trang web của mình, có tên là reahu.net.

Những hình ảnh khỏa thân của Reahu đã đánh động vào thần kinh của những người Cambodia bảo thủ, kích động những lời bình luận gay gắt trên trang web của ông và chính quyền đang yêu cầu có một lệnh cấm hoàn toàn đối với trang web đó.

Trong số những lời chỉ trích đáng chú ý có hoạ sĩ Cambodia Vann Nath, một trong ít người sống sót từ nhà tù Tuol Sleng, người đã gọi những bức tranh về các nữ binh lính Khmer Đỏ để ngực trần là sự thiếu tôn trọng những người dân lành.

“Tôi lo ngại bởi vì [ông Reahu] đã đem nỗi buồn của hàng triệu người dân Cambodia từng phải đau khổ dưới chế độ Khmer Đỏ và ông đã bỡn cợt với điều đó theo cách như thế này,” ông nói.

Bà Ing Kantha Phavi, bộ trưởng Các vấn đề về Phụ nữ, cho biết là bà đã yêu cầu rằng trang web đó phải được chặn lại ở Cambodia, và khẳng định là có từ 70 đến 80% phụ nữ Cambodia cảm thấy bị xúc phạm trước những bức hình này.

“Ở thời đó, nếu như [người nào mà khỏa thân] giống một bức hình như vậy, thì họ có thể bị giết bởi cán bộ Khmer Đỏ,” bà nói.

Thế nhưng người họa sĩ giữ vững lập trường thách thức đối mặt với phản ứng dữ dội của công chúng.

“Xin hãy khai sáng cho tôi: [Làm thế nào] mà một bức hình có thể hủy hoại văn hóa Khmer?” ông thách thức những nhà phê bình.

“Trừ phi có cái gì đó không ổn với nền văn hóa này. Nếu nền văn hóa vững chắc và anh có niềm tin, anh sẽ không phải lo sợ,” ông đã viết để đáp trả những lời bình luận giận dữ thường có trên trang web của mình.

“Khi xét đoán về những lời than phiền đó, tôi lấy làm lạ là làm thế nào mà chúng tôi những người Khmer sẽ có khả năng sống được trong thế kỷ 21 này. Xin hãy tiếp thu những điều mới mẻ, bạn chắc chắn sẽ có khả năng để nhìn xa khỏi bốn bức tường bao quanh túp lều của mình.”

Youk Chhang, giám đốc Trung tâm Tư liệu Cambodia, đã nói rằng nhiều họa sĩ đã biểu lộ thái độ giận dữ của họ đối với Khmer Đỏ qua nghệ thuật.

“Các hoạ sĩ sử dụng thái độ đối kháng qua cảm xúc và lối sáng tạo khiêu khích, vẽ nên những gì vốn không thể có được dưới chế độ đó để phản ánh hành động tàn ác ở những kẻ cầm đầu Khmer Đỏ,” ông nhận xét.

“Đây giống như những người họa sĩ đang chĩa nòng khẩu AK-47 vào mồm những kẻ từng cầm đầu Khmer Đỏ.”

Tranh của Reahu cũng đã lôi cuốn sự ủng hộ từ nhiều người xem, những người đã quy kết các nhà phê bình là không hiểu biết gì về nghệ thuật Cambodia.

“Tất cả những phụ nữ Apsara trên những bức tường của các ngôi đền của chúng ta đều biểu lộ nét đẹp của người phụ nữ Khmer theo cùng một cách,” một người đã đưa lên trang web lời nhận xét. “Có phải người Khmer đang bảo rằng những bức hình trên đền Angkor cũng là xấu xa không?”

Một người xem khác đã gợi ý rằng những lời bình luận có tính chất phê phán phải được giữ lại trên trang web. “Nó sẽ [phô bày] sự tương phản giữa những gì là nghệ thuật và những gì là sự dốt nát về nghệ thuật, lịch sử và văn hóa.”

Trong phần sơ lược tiểu sử của mình trên trang Myspace.com, ông Reahu tự miêu tả bản thân như là một “người Khmer thuần chuẩn” và là một người tốt nghiệp đại học tại Chicago.

Hiệu đính: Trần Hoàng

 

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008

———————–

A controversial erotic graphic depiction of an female Khmer Rouge fighter.

The Phnompenh Post

————

Controversial artist fights back

Written by Sam Rith and Cornelius Rahn

Friday, 26 December 2008
The mysterious artist whose depictions of bare-breasted Apsara dancers and Khmer Rouge soldiers unleashed a public outrage has fought back in a series of pointed attacks on critics

AFTER generating a firestorm of criticism for depicting topless Apsara dancers and scantily-clad Khmer Rouge soldiers, the Khmer-American artist who calls himself Reahu lashed back at his detractors in a series of web postings.

“If this brings down the Khmer culture, then your Khmer culture is still under the Khmer Rouge,” he wrote in a recent message posted on his website, reahu.net.

Reahu’s nude images have struck a nerve with conservative Cambodians, prompting scathing messages on his website and government calls for an outright ban of his website.

Among the critics is noted Cambodian painter Vann Nath, one of the few survivors of Tuol Sleng prison who called the paintings of a bare-breasted female Khmer Rouge soldier disrespectful.

“I am concerned because [Reahu] took the sadness of millions of Cambodian people who suffered during the Khmer Rouge regime and joked around with it like this,” he said.

Ing Kantha Phavi, minister of Women’s Affairs, said she has requested that the website be blocked in Cambodia, claiming that 70 percent to 80 percent of Cambodian women were offended by the paintings.

“At that time, if [people had been naked] in such a picture, they would have been killed by Khmer Rouge cadres,” she said.

But the artist is standing defiant in the face of the public backlash.

“Please enlighten me: [How can] a picture destroy Khmer culture?” he challenged critics.
“Unless there is something wrong with the culture. If the culture is strong and you have confidence, you shouldn’t worry,” he wrote in response to often angry comments on his website.

“Judging from the complaints, I wonder how we as Khmer will be able to make it in the 21st Century. Please be open-minded, you must be able to see beyond the four walls surrounding your hut.”

Youk Chhang, director of the Document Center of Cambodia, said that many artists expressed their anger at the Khmer Rouge through art.

“Artists use emotional resistance and provocative design, painting what was impossible in the regime in order to reflect their cruelty back at the former Khmer Rouge leaders,” he said.

“This is like [artists] pointing an AK-47 into the mouths of former Khmer Rouge leaders.”

Reahu’s work has also attracted support from many viewers, who accused critics of ignorance of Cambodian art.

“All Apsara women on the walls of our temples reveal the beauty of Khmer women the same way,” one person posted on the site. “Are Khmer saying that our Angkor artists were bad too?”

Another user suggested that critical comments should be kept on the website. “It will [show] the contrast between what is art and what is ignorance about art, history and culture.”

On his Myspace.com profile, Reahu describes himself as a “pure-bred Khmer” and a college graduate from Chicago.