BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

9261. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 5): QUAN HỆ GIỮA FORMOSA VÀ HÃNG THÉP ĐÀI LOAN CSC

Posted by adminbasam on 22/07/2016

FB Trần Kiên

22-7-2016

Vai trò của ngành thép trong chuỗi sản xuất công nghiệp là vấn đề cốt lõi của dự án nhà máy thép của hãng Formosa tại Vân Lâm, Đài Loan (FSP). Bởi ngành thép được coi là nền tảng cho một nền sản xuất công nghiệp mạnh. Dù thép là nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp hóa thì vẫn có tranh luận về chuyện ngành thép có phải là lĩnh vực chiến lược của Đài Loan hay không. Bên cạnh đặc điểm nặng vốn và tốn nhiều năng lượng thì tính chất cồng kềnh của ngành thép làm cho nó thiên về phục vụ thị trường nội địa hơn là xuất khẩu.

Ngoài ra, ngành thép ít liên quan tới những phát kiến kỹ thuật hay công nghệ. Hãng Formosa đã đề nghị Bộ Kinh Tế Đài Loan coi dự án FSP là “ngành chiến lược mới” để đòi ưu đãi thuế. Nhưng yêu cầu này bị Bộ Kinh Tế từ chối năm 2005. Nhưng sau đó Bộ này lại cho dự án FSP của Formosa ưu đãi thuế với lý do nó nằm tại vùng nông thôn nghèo.

Nhu cầu thép được quyết định bởi chu kỳ kinh doanh của các ngành công nghiệp khác. Những quốc gia như Nhật Bản hay Hàn Quốc có ngành thép rất lớn do họ có những ngành công nghiệp nặng như ô tô, đóng tàu…rất phát triển. Trong khi Đài Loan phát triển chủ yếu là công nghiệp nhẹ phục vụ gia đình và ngành bán dẫn, nên nhu cầu cho ngành thép không nhiều. Ngoài ra, những ngành sản xuất cần nhiều thép ở Đài Loan đã đạt tới độ chín, nên khả năng mở rộng ngành thép rất hạn chế. Giai đoạn 2000 – 2004 một số công ty thép tại Đài Loan buộc phải sát nhập và đóng cửa. Nên nói Đài Loan cần thêm nhà máy thép công suất lớn là rất đáng ngờ.

Trong thời gian ủy ban đánh giá tác động môi trường đang xem xét dự án FSP, hãng thép lớn nhất Đài Loan China Steel Corporation (CSC) thuộc sở hữu của chính phủ Đài Loan và là đối thủ cạnh tranh trong tương lai của FSP khi nó hoàn thành, đã gửi một thông cáo tới Cục Bảo Vệ Môi Trường Đài Loan để phản đối dự án nhà máy thép FSP của Formosa. Lý do hãng CSC phản đối là như sau:

Thứ nhất, theo ước tính của Hiệp Hội Công Nghiệp Gang Thép Đài Loan (TSIIA) thì tăng trưởng nhu cầu thép thô giai đoạn 2005 – 2009 chỉ là 2.07% một năm. Bởi Đài Loan đã tự cấp được 75% nhu cầu thép thô tại thời điểm 2006 nên việc tăng công suất thép thô là không quan trọng. Vì Bộ Kinh Tế đã chấp thuận hai dự án thép cỡ vừa khác nên khoảng cách cung cầu thép thô tại Đài Loan không đủ lớn để đáp ứng công suất của FSP. Nói cách khác thị trường thép Đài Loan đã đầy.

Thứ hai, tỷ lệ tự cấp các sản phẩm thép của Đài Loan đã đạt tới mức 120% vào 2006, nghĩa là đã có khoảng năm triệu tấn thép thành phẩm dư thừa tại Đài Loan. Nếu xét một số khách hàng phải mua thép chuyên dụng từ nước ngoài thì thực tế có chừng tám triệu tấn thép thành phẩm dư thừa cần tiêu thụ tại Đài Loan vào năm 2006.

Thứ ba, mặc dù hãng Formosa nói là sẽ sản xuất thép thành phẩm chất lượng cao đáp ứng cho các phân khúc thị trường, nhưng những ngành cần nhiều thép chất lượng cao như ô tô hay điện tử lại không phải là các ngành quan trọng tại Đài Loan. Nhu cầu thép chất lượng cao là thấp sẽ khiến cho FSP bị dư thừa sản phẩm và sẽ phải tính tới chuyện xuất khẩu.

Thứ tư, từ ba lý do trên, Formosa sẽ không tránh khỏi việc tiêu hóa số lượng thép làm ra bằng cách bán phá giá ra nước ngoài. Điều này sẽ tạo ra sự phí phạm khổng lồ khi Formosa sẽ xài năng lượng của Đài Loan trong khi không mang lại ích lợi tương xứng. Việc sử dụng năng lượng phí phạm như vậy sẽ tạo ra lãng phí chi phí cơ hội của chính phủ.

Điều nực cười là chính hãng Formosa cũng cho rằng tình trạng dư thừa thép sẽ xảy ra khi nhà máy thép FSP bắt đầu hoạt động. Thay vì nâng cao hiệu quả của dự án, Formosa chế ra một chiến lược nhằm kiểm soát thị trường gọi là “liên kết giá”. Trong báo cáo đánh giá tác động môi trường, Formosa đề xuất nhà máy thép FSP và hãng thép CSC nên hợp tác để kiểm soát giá cả các sản phẩm thép. Cái đề xuất ngớ ngẩn đó đã chứng minh rằng dự án FSP là khoản đầu tư không hiệu quả, và nó sẽ tạo ra thêm rào cản trong thị trường thép. Trong khi Bộ Kinh Tế Đài Loan luôn nói là dự án FSP sẽ tạo ra hai đối thủ cạnh tranh khổng lồ là Formosa và CSC, thì đề xuất liên kết giá của Formosa là cái đáng chú ý nhất trên con đường tiến vào ngành thép của nó.

Thật sự là hãng Formosa không có nhiều động lực để xây dựng nhà máy thép FSP tại Đài Loan. Dù nó có thể là mơ ước cá nhân của Vương Vĩnh Khánh người sáng lập Formosa, nhưng hãng này chú ý đến hiệu quả tổng thể của dự án hơn. Một nhân viên Formosa đã chứng minh rằng dự án nhà máy thép FSP chỉ là đòn chiến thuật nhằm ngăn chặn đối thủ cạnh tranh CPC trong ngành hóa dầu. Và Formosa sẽ không xây nhà máy thép trừ khi nó nhận được nhiều ưu đãi có lợi từ chính phủ Đài Loan. Thêm nữa, Formosa đã có kế hoạch dự bị là xây nhà máy thép tại Việt Nam, nên nó càng không mặn mà với chuyện thực hiện dự án FSP tại Đài Loan. Và sau khi Vương Vĩnh Khánh chết năm 2008 thì Formosa đã chính thức chuyển toàn bộ dự án xây nhà máy thép sang Hà Tĩnh ở Việt Nam. Và điều nực cười là hãng thép CSC từng phản đối Formosa xây nhà máy thép tại Đài Loan lại trở thành đối tác chính và cổ đông chính trong dự án thép mà Formosa bày ra tại Hà Tĩnh.

Nhà, tháng 06/2016.

Người dịch: Trần Kiên.

Nguồn của ba bài dịch “Hồ sơ Formosa Hà Tĩnh” phần 03, 04, 05: Ying-Feng Chen. Rejuvenating the Developmental State in Taiwan: the Impacts of the EIA as an Environmental Governance (2006 – 2011). Chapter III: Formosa Steel-making Plant. PhD dissertation. 2011. Faculty of Graduate School, University of Maryland, College Park.

Chú thích ảnh: hình 01 và 02 là bên trong nhà máy thép của hãng CSC tại Cao Hùng, Đài Loan, nguồn Getty Images. Hình 03 là trang đầu tiên của luận văn tiến sĩ được dùng trích dịch.

H1

H1

H1

2 phản hồi to “9261. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 5): QUAN HỆ GIỮA FORMOSA VÀ HÃNG THÉP ĐÀI LOAN CSC”

  1. […] 9261. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 5): QUAN HỆ GIỮA FORMOSA VÀ HÃNG THÉP ĐÀI LOAN CS… […]

  2. […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/07/22/9261-ho-so-formosa-ha-tinh-phan-5-quan-he-giua-formosa-va-… Posted by adminbasam on 22/07/2016 […]

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d bloggers like this: