BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

9207. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 3): DỰ ÁN NHÀ MÁY THÉP FORMOSA TẠI ĐÀI LOAN

Posted by adminbasam on 18/07/2016

FB Trần Kiên

18-7-2016

H1Tiếp theo Phần 1 và Phần 2: Hồ sơ Formosa Hà Tĩnh

Ngành thép Đài Loan được xây dựng từ thập niên 1970. Sau khi hãng China Steel Corporation (CSC) được thành lập trong thập niên này, Đài Loan cơ bản đã tự cung cấp đủ nhu cầu về thép. Qua những lần mở rộng, ngành thép Đài Loan đạt đỉnh vào thập niên 1980. Sau thập niên 1990, việc một số ngành công nghiệp cơ bản di chuyển sang Trung Quốc làm nhu cầu thép nội địa giảm. Với nỗ lực xử lý sản sản phẩm thép dư thừa, hầu hết các hãng thép Đài Loan tìm cách giải quyết bằng gia tăng xuất khẩu. Do cạnh tranh dữ dội trong ngành, từ năm 2000 đến 2003 một số hãng thép cỡ vừa chịu bất lợi đã phải rút khỏi thị trường.

Từ năm 2004, hãng Formosa công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy thép khổng lồ tại Vân Lâm (Yunlin County), Đài Loan có tổng đầu tư khoảng 4.3 tỷ USD. (gọi tắt là FSP). Do nhu cầu điều phối nền kinh tế nội địa, Bộ Kinh Tế Đài Loan (MOEA) đã chấp thuận dự án khổng lồ này, đồng thời coi FSP là dự án đầu tư trọng yếu tại Đài Loan. Cả hai đảng Dân Tiến và đảng Quốc Dân đều coi dự án này là chỉ số quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, dù đảng Dân Tiến trong một thời gian dài trước đó đã chỉ trích Formosa về gây ô nhiễm môi trường.

Tuy vậy, tính hiệu quả của dự án bị đặt dấu hỏi do nó nặng vốn, tốn năng lượng và gây ô nhiễm lớn. Không những nó gây ra tranh cãi về môi trường ở cấp địa phương, mà còn gây nghi ngờ khắp nơi về việc nâng cao tính hiệu quả của ngành thép nội địa. Báo cáo Đánh Giá Tác Động Môi Trường (EIA – Environmental Impact Assessment) giai đoạn 2005 – 2008 có rất nhiều yếu tố chống lại dự án này, một trong số đó là từ giám đốc Cục Bảo Vệ Môi Trường Đài Loan (EPA – Environmental Protection Administration) giai đoạn 2005 – 2007 Chang Guolong. Là người chống năng lượng hạt nhân, lý lịch cứng rắn của Chang đã thể hiện ông là lực cản với dự án này. Một lực cản lớn khác nữa tới từ tỉnh Vân Lâm là nơi đặt nhà máy thép FSP. Tỉnh trưởng Vân Lâm Su Zhifen muốn từ chối dự án ô nhiễm này, và lưỡng lự trong việc cấp phép xây dựng trừ khi hãng Formosa phải có “tiền bồi thường” cho cư dân địa phương.

Dù đối mặt với khó khăn lớn, chính phủ vẫn cố triển khai dự án này bằng cách hối thúc ủy ban EIA chấp thuận dự án FSP trong nhiệm kỳ của Chang. Sự đụng độ đó sớm dẫn tới xung đột bên trong ủy ban EIA lẫn trong nội các đảng Dân Tiến.

Do cản trở từ ủy ban EIA và chính quyền địa phương, hãng Formosa cuối cùng đã đóng băng dự án FSP vào năm 2008 bởi tính bất định khi xây dựng FSP tại Đài Loan ngày càng tăng. Bộ Kinh Tế cũng như vài chính trị gia đổ lỗi cho ủy ban EIA làm “cản trở đầu tư”, và cho rằng hệ thống kiểm soát này sau cùng sẽ làm nguồn vốn nội địa chảy ra nước ngoài.

Trong giai đoạn 2004 – 2008, dự án FSP gây nhiều tranh cãi trong chính quyền. Suốt quá trình này, mục đích của chính quyền Đài Loan với ngành thép không rõ ràng bởi nhu cầu mở rộng sản xuất thép trong thập niên đó rất nhỏ.

Hơn nữa, chính quyền đã bước theo bước Formosa, và trong chừng mực nào đó đã bị hãng công nghiệp khổng lồ này xỏ mũi. Dù nhà sáng lập Formosa từng bày tỏ ý định mạnh mẽ về chuyện xây dựng nhà máy thép FSP tại Đài Loan, nhưng một số người tin rằng dự án FSP tại Vân Lâm chỉ là nghi binh để trì hoãn một dự án công nghiệp khác của đối thủ cạnh tranh với Formosa, là hãng China Petrochemical Corporation (CPC). Dù Formosa là nhà cung cấp sản phẩm hóa dầu lớn nhất Đài Loan, nó không muốn đối thủ cạnh tranh chính bắt kịp. Hành động giành chỗ của Formosa có thể đẩy thành công CPC ra khỏi Vân Lâm, không cho CPC sở hữu được đất để xây nhà máy trong tương lai.

Hãng Formosa còn đưa ra nhiều điều khoản ngặt nghèo cho chính quyền để đảm bảo dự án thép FSP sẽ chịu ít kiểm soát nhất từ cả báo cáo EIA lẫn từ thỏa thuận mua đất. Vì các viên chức Bộ Kinh Tế rất muốn đẻ ra những thống kê tốt hơn về GDP, nên chính quyền đã nhanh chóng bị dự án đầu tư khổng lồ này lôi cuốn. Bộ Kinh Tế dưới quyền điều khiển của Đảng Dân Tiến đã quyết định thúc đẩy chính sách ưu tiên do Formosa đưa ra mà không kiểm tra kỹ lưỡng tính khả thi của dự án nhà máy thép. Quyền tự quyết của chính quyền do đó đã bị hãng Formosa, một tập đoàn nhiều quan hệ chính trị và nhiều quyền lực ngã giá, thách thức. (còn tiếp).

Nhà, tháng 06/2016.

Người dịch: Trần Kiên.

____

Ghi Chú: bài này được trích dịch từ một luận văn tiến sĩ làm tại Mỹ. Luận văn này dành nguyên một chương để nói về dự án nhà máy thép mà hãng Formosa định làm tại Vân Lâm, Đài Loan trong giai đoạn 2004 – 2008.

Tất cả hình ảnh trong bài lấy từ Getty Images, là nhà máy Naphtha Cracker Số 6 của Formosa đặt tại Vân Lâm, là nhà máy hóa dầu lớn nhất Đài Loan. Nó đã gây ra ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân Vân Lâm. Trong kế hoạch của Formosa tại Hà Tĩnh, sau khi hoàn thành nhà máy thép, nó sẽ tiếp tục xây dựng một nhà máy hóa dầu, tất nhiên cũng tại Vũng Áng.

6 phản hồi to “9207. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 3): DỰ ÁN NHÀ MÁY THÉP FORMOSA TẠI ĐÀI LOAN”

  1. […] Hồ sơ Formosa Hà Tĩnh (Phần 1 và Phần 2) và Phần 3 […]

  2. […] Tiếp theo Phần 1 và Phần 2: Hồ sơ Formosa Hà Tĩnh và Phần 3 […]

  3. […] Tiếp theo Phần 1 và Phần 2: Hồ sơ Formosa Hà Tĩnh vàPhần 3 […]

  4. […] 9207. HỒ SƠ FORMOSA HÀ TĨNH (PHẦN 3): DỰ ÁN NHÀ MÁY THÉP FORMOSA TẠI ĐÀI LOAN […]

  5. […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/07/18/9207-ho-so-formosa-ha-tinh-phan-3-du-an-nha-may-thep-formo… Posted by adminbasam on 18/07/2016 […]

  6. […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/07/18/9207-ho-so-formosa-ha-tinh-phan-3-du-an-nha-may-thep-formo… Posted by adminbasam on 18/07/2016 […]

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d bloggers like this: