BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

8783. Cá nhiễm phenol dưới góc độ khoa học và luật pháp

Posted by adminbasam trên 17/06/2016

TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức

17-6-2016

Sự kiện 30 tấn cá nục đông lạnh ở Quảng Trị nhiễm phenol 0,037mg/kg, dù đã được cơ quan chức năng quyết định tiêu hủy, vẫn sôi sục truyền thông, lo ngại cho sức khoẻ người tiêu dùng nguồn thực phẩm cá hải sản từ Biển Đông khi chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh bảo đảm an toàn. Trong khi đó, truyền thông xuất hiện quan điểm cho rằng (1) “cá nục nhiễm phenol không đáng ngại” sai cả về cách giải quyết lẫn căn cứ khoa học và luật pháp, khiến người tiêu dùng không biết đâu mà lần.

*Mâu thuẫn về khoa học và luật pháp

Về mặt khoa học không còn phải bàn cãi, phenol là hoá chất thuộc lĩnh vực công nghiệp. Về mặt luật pháp, cũng chính vì lý do khoa học trên, nên phenol thuộc danh mục chất cấm trong lĩnh vực thực phẩm (còn độc như thế nào cơ chế tác động ra sao không phải nội dung bàn cãi của người mua, bán, sử dụng, mà là công việc của giới nghiên cứu khoa học).

Từ tiền đề khoa học và luật pháp phổ quát trên, thế giới không đưa ra ngưỡng hàm lượng phenol an toàn trong thực phẩm. Điều đó được hiểu nếu phát hiện có dấu hiệu định tính phenol chứ không cần định lượng bao nhiêu là buộc phải hủy do luật pháp chế tài. Trong khi những hoá chất được pháp luật đưa ra ngưỡng giới hạn, thì chỉ bị hủy khi thực phẩm có hàm lương hoá chất vượt ngưỡng đó. 

Bỏ qua căn cứ cả luật pháp lẫn khoa học trên, luận điểm (1) lấy chủ quan làm thước đo, khi cho rằng phenol vẫn sử dụng được vì luật pháp các nước “không đưa ra ngưỡng”. Đặc biệt đưa ra kết luận không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào xưa nay xác nhận: “Với hàm lượng 0,037mg/kg, nếu một gia đình 4 người ăn 1kg thì nồng độ chỉ còn 0,009mg/ngày. Lượng ăn này không nhiều, khi vào cơ thể không đủ tác động ngay, lại bị đào thải một phần nên không đáng ngại”.

*Lấy lợi ích kinh tế làm thước đo thay cho an toàn thực phẩm

Bỏ qua căn cứ khoa học phenol là hoá chất công nghiệp và cơ sở pháp lý cấm dùng trong thực phẩm buộc phải tiêu hủy, quan điểm đó đưa“tiền“ ra làm thước đo so sánh “30 tấn cá rất nhiều tiền, có khi cả cơ nghiệp của người dân“, và đưa ra lời khuyên “trường hợp này không nhất thiết phải tiêu huỷ“. Trong khi đó, phát triển kinh tế ở ta cũng như thế giới lấy bảo đảm môi trường, sức khỏe làm thước đo. Nghĩa là môi trường và sức khoẻ được ưu tiên trước kinh tế. Cuộc sống hàng ngày cũng vậy, ở Đức cảnh sát luôn khuyên người dân, khi bị cướp giật chấn lột, không nên chống cự, mà làm theo lệnh của chúng để bảo toàn thân thể, tính mạng. Nghĩa là tiền không là gì so với an toàn thân thể, nhất là tính mạng.

*Không tuân thủ quy trình an toàn vệ sinh thực phẩm

Để cứu 30 tấn cá nhiễm phenol quan điểm trên hướng dẫn quy trình tẩy độc, “hợp chất phenol rất dễ hoà tan trong nước, nên có thể xử lý bằng cách rã đông cá tự nhiên. Có thể lấy nước đá lạnh ngâm cá rồi tháo nước đi, làm 2-3 lần sẽ khiến phenol giảm nồng độ. Sau đó kiểm tra lại nồng độ phenol 1 lần nữa trước khi cấp đông trở lại”. Nếu quả thật luật pháp nước ta cho phép điều đó, thì quy trình vệ sinh thực phẩm ở ta rất lạc hậu, không hoà nhập thế giới. Ở Đức chỉ cần mang thực phẩm đông lạnh ra khỏi tủ lạnh đông tới quầy trả tiền là bắt buộc phải mua không được trả lại hàng (trong khi quần áo mua xong vài ba tháng trả lại là chuyện thường). Lý do thuộc về ngành khoa học hoá vi sinh. Bất cứ thực phẩm lạnh đông nào khi tiếp cận không khí bên ngoài, bề mặt của nó cũng đạt nhiệt độ gọi là nhiệt độ “ơ tắc ti“. Ở nhiệt độ đó, nước cùng lúc ở cả 3 thể nước, rắn, và khí (nhìn tảng nước đá vận chuyển mùa hè, hơi nước bay nghi ngút, bề mặt nước lênh láng chính là ở nhiệt độ ơ tắc ti). Do ở thể khí, nước, nên vi khuẩn dễ xâm nhập và khi bỏ trở lại vào tủ lạnh đông, thực phẩm sẽ chứa luôn vi khuẩn xâm nhập đó dạng ngủ đông. Thời hạn bảo quản ngắn lại, và khi chế biến không bảo đảm an toàn. Nó cách khác, thực phẩm không được phép làm đông lạnh 2 lần, được quy chuẩn trong mọi văn bản luật liên quan ở các nước.

Sự kiện cá hải sản chết bởi nhiễm độc ở ta không phải nằm trong phạm vi hẹp nhỏ, hay chỉ xảy ra trong một vài ngày có thể giải quyết dễ dàng trong phạm vi điạ điểm và thời gian đó, mà ở tầm quốc gia, kéo dài 2 tháng nay, nên chỉ có thể giải quyết ở tầm cấp quốc gia, tức tầm cấp ra chủ trương chính sách luật pháp, rất cần được cung cấp đầy đủ căn cứ khoa học luật pháp làm nền tảng trước khi ban hành.

Ở các nước tiên tiến, chừng nào các luật lệ và quy định trên chưa thể ban hành thì chừng đó mọi rủi ro liên quan tới an toàn sức khỏe tính mạng người dân phải được chặn đứng bằng phương pháp khẩn cấp, cấm lưu thông, tiếp xúc, sử dụng.

*(1) Xem Vietnam.net, ngày 13.6.16, bài “Cá nục nhiễm phenol không đáng ngại“, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, đại học Bách khoa Hà Nội.

4 phản hồi tới “8783. Cá nhiễm phenol dưới góc độ khoa học và luật pháp”

  1. […] 8783. Cá nhiễm phenol dưới góc độ khoa học và luật pháp […]

  2. […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/06/17/8783-ca-nhiem-phenol-duoi-goc-do-khoa-hoc-va-luat-phap/ Posted by adminbasam on 17/06/2016 […]

  3. […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/06/17/8783-ca-nhiem-phenol-duoi-goc-do-khoa-hoc-va-luat-phap/ Posted by adminbasam on 17/06/2016 […]

  4. […] Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức (Ba Sàm) – Sự kiện 30 tấn cá nục đông lạnh ở Quảng Trị nhiễm phenol 0,037mg/kg, […]

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d bloggers like this: