BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

8101. ‘Điều tra nghiêm túc sẽ tìm ra nguyên nhân cá chết’

Posted by adminbasam trên 02/05/2016

VOA

An Tôn

2-5-2016

Người biểu tình ở Hà Nội xuống đường với biểu ngữ phản đối công ty Formosa hủy hoại môi trường, gây ra vụ cá chết hàng loạt dọc theo bờ biển miền trung Việt Nam, ngày 1/5/2016.

Người biểu tình ở Hà Nội xuống đường với biểu ngữ phản đối công ty Formosa hủy hoại môi trường, gây ra vụ cá chết hàng loạt dọc theo bờ biển miền trung Việt Nam, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

Kể từ khi xảy ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở tỉnh miền trung Hà Tĩnh của Việt Nam rồi lan ra một số tỉnh khác đến nay đã gần một tháng. Tuy nhiên, hiện nay nhà chức trách Việt Nam vẫn chưa xác định được nguyên nhân. Điều này vừa làm cho người dân lo lắng vừa làm họ phẫn nộ, dẫn đến những cuộc biểu tình lớn hôm 1/5.

VOA đã phỏng vấn hai chuyên gia theo dõi môi trường ở Việt Nam về vấn đề này. Ông Trịnh Lê Nguyên, thuộc Pan Nature, nói việc xác định nguyên nhân gây cá chết hàng loạt có thể sẽ rất khó khăn, thậm chí không tìm ra nguyên nhân. Còn bà Lâm Thị Thu Sửu, thuộc Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN), cho rằng dù muộn song nếu điều tra nghiêm túc vẫn có thể tìm ra nguyên nhân.

Tình trạng cá chết hàng loạt dọc theo 250 kilomet bờ biển miền trung Việt Nam được cho là một cuộc khủng hoảng môi trường quy mô lớn lần đầu tiên xảy ra ở Việt Nam. Ông Trịnh Lê Nguyên, giám đốc tổ chức Pan Nature chuyên nghiên cứu và truyền thông về chính sách và quản lý thiên nhiên, tài nguyên và môi trường, cho biết những vụ việc tương tự đã xảy ra ở những nơi khác trên thế giới và xác định nguyên nhân không phải là việc đơn giản.

Ông cho rằng nhà máy của công ty Formosa ở Hà Tĩnh có thể là một trong những nguyên nhân, song không chưa thể khẳng định ngay các nguyên nhân chính.

“Thảm họa môi trường ở quy mô lớn như thế này đòi hỏi là phải rất nhiều các cơ quan khoa học, các cơ quan chức năng khác nhau vào tìm hiểu sâu, xác định và loại trừ dần các nguyên nhân, và công chúng cũng phải chờ đợi một trong những khả năng xấu nhất là không tìm ra một cái nguyên nhân nào cả”.

Ông Nguyên giải thích rằng quá trình tìm hiểu của các nhà khoa học sẽ mất nhiều thời gian và có những nguyên nhân “không thể xác định bằng các biện pháp thông thường ngay lập tức được”. Ông nói thêm cũng đã từng xảy ra tình trạng cá chết hàng loạt ở các nước khác mà không tìm ra nguyên nhân.

Về phản ứng của chính phủ Việt Nam về điều mà ông gọi là “thảm họa môi trường”, ông đánh giá rằng “chưa được kịp thời”.

Trong khi đó, bà Lâm Thị Thu Sửu, thành viên Ban Điều hành Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam, cho rằng dù cuộc điều tra có thể bắt đầu muộn song nếu thực hiện nghiêm túc vẫn có thể xác định được nguyên nhân.

“Nếu chúng ta nghĩ là Formosa, chúng ta phải kiểm tra nguồn thải của Formosa nó như thế nào. Rồi là coi dòng chảy của thủy triều như thế nào. Có nhiều thứ, không chỉ vì về mặt thời gian. Nếu như chúng ta chú tâm điều tra một cách nghiêm túc và có năng lực điều tra thì tìm ra nguyên nhân tôi nghĩ cũng không phải là khó lắm”.

Hôm 28/4, trong chuyến công tác tại Hà Tĩnh vào lúc cao điểm của vụ cá chết hàng loạt, Bộ trưởng Tài Nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà đã nói với báo chí: “Hiện nay, chúng tôi chưa có nhận định gì, qua kiểm tra chúng tôi chưa thấy bằng chứng nào về mối quan hệ giữa việc phát thải của nhà máy với vấn đề thảm họa môi trường. Nhưng chúng tôi cho rằng về gián tiếp có vấn đề liên quan. Khi đánh giá chúng ta chưa tính hết”. Tuy nhiên, ông Hà không đi vào cụ thể rằng sự “gián tiếp” đó có nghĩa cụ thể là gì.

Nói về việc theo dõi chất lượng nước ở Hà Tĩnh và các tỉnh khác trước khi xảy ra khủng hoảng, Bà Sửu cho biết tuy các cơ quan cấp tỉnh điều tra mẫu nước thường xuyên song cá nhân bà nhận thấy có sự nhập nhằng về các dữ liệu khi đối chiếu với các tiêu chuẩn quốc gia.

“Bên Mạng lưới Sông ngòi cũng đang nghiên cứu về cái nhập nhằng này. Cũng chưa có cái kết luận gì chính thức, nhưng cơ bản là có sự nhập nhằng. Ví dụ như các chỉ tiêu về môi trường trong nước, các thành phần kim loại, như chrome chẳng hạn, thì có nhiều loại chrome. Nhưng mà theo các kết quả test nước thì thấy hình như là chỗ chrome này chưa rõ ràng. Họ cho là chrome chung chẳng hạn. Về cơ bản thì thấy là chậm, vừa có sự nhập nhằng trong số liệu. Bây giờ nó làm cho việc xử lý càng ngày càng khó khăn.”

Việc chậm trễ điều tra đã làm các dấu vết chất độc trong cá chết giảm đi, song bà Sửu nói các dấu vết vẫn không biến mất hoàn toàn. Bà giải thích thêm như sau.

“Đúng là ở vùng ven biển, ngoài biển, độc tố có giảm. Cá ở ngoài biển chết mà trôi vào thì rõ ràng là nó giảm. Nhưng đi về vùng đầm phá, vùng nước trong, nước lợ, vùng ven đầm phá, thì bây giờ là cá bắt đầu chết. Có nghĩa là cái độc tố nó vẫn còn.”

Liên quan đến việc Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc nói hôm 1/5 có thể “mời các nhà khoa học nước ngoài để kết luận, làm rõ nguyên nhân” về vụ cá chết hàng loạt ở ven biển miền trung, ông Trịnh Lê Nguyên, thuộc Pan Nature cho rằng với kinh nghiệm đã có, các nhà khoa học và các tổ chức nước ngoài có thể giúp ích nhiều.

“Những cơ quan như về phía Mỹ có U.S. Wildlife Service, EPA hoặc NOAA là các cơ quan đã tham gia xử lý các vụ việc tương tự. Và họ có các thủ tục, trình tự xử lý rất là rõ ràng. Tham gia với các nhà khoa học rõ ràng sẽ giúp ích nhiều vì họ rất nhiều kinh nghiệm.”

Tuy nhiên, ông Nguyên cũng nhấn mạnh rằng “kết quả như thế nào không ai dám chắc được”. Ông nói các vụ cá chết hàng loạt trong quá khứ ở Mỹ và Australia “vẫn có tỷ lệ phần trăm nhất định không tìm ra nguyên nhân”.

Hình ảnh các cuộc biểu tình ở Việt Nam phản đối vụ cá chết:

H1Người biểu tình cầm biểu ngữ phản đối công ty Đài Loan Formosa Plastic huỷ hoại môi trường, gây ra vụ cá chết, đòi trả lại nước sạch cho người dân. Ảnh: Reuters

H1Người Việt ở Hà Nội xuống đường phản đối vụ cá chết hàng loạt ở các tỉnh miền Trung, ngày 1//5/2016. Ảnh: EPA

H1Người biểu tình cầm biểu ngữ “Ai đầu độc biển miền Trung” trong cuộc biểu tình phản đối vụ cá chết hàng loạt tại Hà Nội, ngày 1/5/2016.

H1Bé trai tại Hà Nội cầm biểu ngữ kêu gọi bảo vệ môi trường cho tương lai trong cuộc biểu tình phản đối vụ cá chết hàng loạt ở miền Trung, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

H1Người dân xuống đường biểu tình phản đối vụ cá chết với biểu ngữ “Chúng tôi muốn sống” tại Hà Nội, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

H1Người biểu tình xuống đường tại Hà Nội mang theo những biểu ngữ như “Tôi yêu môi trường biển”, Toàn dân Việt Nam cứu biển”…phản đối vụ cá chết hàng loạt ở miền Trung, ngày 1//5/2016. Ảnh: EPA

H1Người biểu tình xuống đường tại Sài Gòn mang theo các băng rôn và biểu ngữ phản đối vụ cá chết ở miền Trung, ngày 1//5/2016. Courtesy Image

H1Giới hữu trách huy động lực lượng công an, cảnh sát rất đông đảo để ngăn rối loạn. Courtesy Photo

H1Người biểu tình ở Hà Nội cầm băng rôn và biểu ngữ phản đối vụ cá chết hàng loạt tại các tỉnh miền Trung, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

H1Lực lượng an ninh ngăn chặn người biểu tình tại Hà Nội, ngày 1/5/2016. Ảnh: Reuters

H1Người biểu tình xuống đường với biểu ngữ “Chúng tôi yêu biển, cá và tôm. Formosa hãy cút khỏi Việt Nam” trong cuộc biểu tình phản đối vụ cá chết hàng loạt tại các tỉnh miền Trung, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

H1Người biểu tình xuống đường tại Hà Nội với biểu ngữ phản đối công ty Đài Loan Formosa Plastics huỷ hoại môi trường biển gây ra vụ cá chết hàng loạt tại tỉnh miền Trung, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

____

BBC

Tắm biển, ăn cá và trách nhiệm quan chức

1-5-2015

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết nói cách thức một số quan chức lãnh đạo miền Trung trấn an người dân khi đi tắm biển và ăn cá hấp là 'thiếu cơ sở khoa học và có thể nguy hiểm'. Ảnh: BBC

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết nói cách thức một số quan chức lãnh đạo miền Trung trấn an người dân khi đi tắm biển và ăn cá hấp là ‘thiếu cơ sở khoa học và có thể nguy hiểm’. Ảnh: BBC

Một cựu Đại biểu Quốc hội Việt Nam cho rằng cách thức một số quan chức lãnh đạo các tỉnh duyên hải miền trung của Việt Nam ‘đi tắm biển và ăn cá hấp’ để trấn an người dân sau vụ biến cố ô nhiễm môi trường gây cá chết hàng loạt là ‘thiếu cơ sở khoa học’ và có thể ‘nguy hiểm’.

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Việt Nam cũng nêu quan điểm, nếu một cơ sở, doanh nghiệp công nghiệp nào đó bị phát hiện là thủ phạm, nguyên nhân gây ra vụ xả thải gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, thì các quan chức lãnh đạo, thành viên chính phủ, bộ ngành liên quan cấp phép, hoặc quản lý, giám sát cũng phải chịu trách nhiệm, dù đã ‘về hưu, hay thăng chức’.

Trao đổi với BBC Việt ngữ hôm 01/5/2016, từ Hà Nội, Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết bình luận về vụ các quan chức Việt Nam ở các nơi bị sự cố môi trường ảnh hưởng đã trấn an dân bằng ‘tắm biển’ và ‘ăn cá hấp’. Ông nói:

“Tôi cho đấy là cách trấn an người dân, bởi vì thực sự ra vụ cá chết hàng loạt vẫn còn đang diễn ra ở các tỉnh miền Trung thì cũng làm cho người dân hoang mang, ngư dân thì không bán được cá, cũng không đi đánh cá được, rồi thậm chí người dân sợ ăn cả nước mắm.

“Du lịch thì cũng khó phát triển vì vùng miền Trung này là vùng du lịch biển rất phát triển. Thì các vị lãnh đạo một số tỉnh ven biển miền Trung ăn cá hấp ở trên bãi biển, rồi xuống tắm biển là để trấn an người dân.

“Nhưng tôi cho rằng những việc trấn an người dân như thế không có cở sở khoa học. Khi nào chúng ta có kết luận chắc chắn là vùng biển ở địa phương A, B, C cụ thể rất an toàn, lúc đó để động viên người dân, thì lãnh đạo có thể xuống biển tắm và có thể ăn cá.

“Nhưng nếu khi chúng ta chưa kết luận rõ ràng, mà lãnh đạo làm như thế thì tôi nghĩ đó là việc làm không khoa học và thậm chí nếu như vùng biển đó vẫn là vùng biển có những độc hại, thì việc làm ấy nguy hiểm.”

Đều phải chịu trách nhiệm

Hiện tại, nhà chức trách Việt Nam cho hay công việc điều tra sự cố môi trường vẫn đang tiếp tục và chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân, tư nhiên, Thủ tướng Chính phủ đã cử các quan chức thị sát các tỉnh, thành duyên hải bị ảnh hưởng, cử Bộ trưởng Môi trường và Tài nguyên tới cơ sở mà dư luận và giới chuyên gia nghi là ‘nguồn xả thải chính’ trong sự cố, khu công nghiệp và nhà máy sản xuất thép Formosa.

Về vấn đề trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân quản lý sẽ thế nào, nếu một cơ sở công nghiệp nào đó bị phát hiện và kết luận là gây ra vụ ‘thảm họa môi trường’, theo cách gọi của một số chuyên gia môi trường trong nước, Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết nêu quan điểm:

“Tôi cho là ai chịu trách nhiệm để Formosa hoạt động như vậy, đây là đặt giả sử nguyên nhân từ khu công nghiệp Formosa, thì những người đó phải chịu trách nhiệm.

“Bất kể là còn đương chức hay về hưu, thậm chí đã lên chức rồi, đều phải giải trình trước dư luận, giải trình trước cơ quan nhà nước.

“Ở đây, tôi cho là cũng phải phân tích một cách rõ ràng thì mới có thể quy được trách nhiệm. Ví dụ nếu Formosa đã tuân thủ đầy đủ những cam kết với chính phủ Việt Nam trong những dự án tại khu công nghiệp, trong các dự án đánh giá tác động môi trường theo tiêu chuẩn Việt nam, thì trách nhiệm chủ yếu ở những người kiểm tra giám sát.

“Thế còn nếu như bản thân các vị còn đương chức trước đây mà duyệt cho khu công nghiệp này hoặc khu công nghiệp nào khác thực hiện các hoạt động theo qui chuẩn trên cơ sở quá thấp hoặc vi phạm các qui chuẩn của nhà nước Việt Nam thì trách nhiệm của những người phê duyệt ấy phải cao hơn,” cựu Dân biểu nói.

Lý do rất khó tin

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết cũng bình luận về một số thông tin mà nhà chức trách Việt Nam đưa ra và cho đó có thể là nguyên nhân của sự cố môi trường làm cá chết hàng loạt. Ông nói:

H1Phản ứng của một bộ phận công chúng trước sự cố môi trường gây cá chết hàng loạt ở Việt Nam mới diễn ra. Ảnh: other

“Tôi không phải một chuyên gia về tài nguyên và môi trường nhưng là một người dân bình thường và cũng có kinh nghiệm hoạt động xã hội thì tôi thấy xử l‎ý của nhà nước trong vụ khủng hoảng môi trường này là quá chậm và cũng phải nói thật là trong đó có nhiều cơ quan hành xử thiếu trách nhiệm.

“Điển hình là vụ kết luận của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng vụ cá chết hàng loạt ở miền Trung là do thủy triều đỏ. Đó là một điều rất là khó tin vì tôi cũng đọc những tài liệu về thủy triều đỏ và nghe ý kiến của những chuyên gia về môi trường thì người ta nói không thể như thế được và những ảnh chụp từ miền Trung cũng cho thấy không có hiện tượng đó.

“Thứ hai là cuộc họp báo mà chỉ diễn ra chưa đến 10 phút thì nó thể hiện cách làm rất là tắc trách của các vị lãnh đạo ở Bộ Tài nguyên và Môi trường”.

Trước đó, trong cuộc tọa đàm Bàn tròn thứ Năm tuần này của BBC Việt ngữ, hôm 28/4, ông Lê Ngọc Sơn, một chuyên gia về xử lý và quản lý khủng hoảng, thành viên một nhóm nghiên cứu trong lĩnh vực này tại Đại học Kỹ thuật Ilmenau, Cộng hòa Liên bang Đức, bình luận về phản ứng của Chính phủ Việt Nam và các bộ ngành liên quan, nhận xét:

“Tôi cho rằng là thông báo hôm nay (28/4) của Chính phủ cũng là một thông báo mà có vẻ như thuyết phục được người dân hơn so với các thông báo vừa qua, mặc dù chúng ta thấy rằng lý do để xảy ra khủng hoảng như thế này rất là phức tạp, không dễ gì chúng ta biết được nguyên nhân, bởi vì hiện tượng cá chết không chỉ xảy ra ở Việt Nam bây giờ mà trên thế giới đã ghi nhận được rất nhiều hiện tượng này và một số nơi vẫn chưa biết được nguyên nhân tại sao.

Mâu thuẫn với nhau?

“Tuy nhiên phản ứng về khủng hoảng thì cái cách quản trị mối quan hệ với công chúng thì thông báo hôm nay có vẻ chuyên nghiệp hơn và dựa trên tinh thần là có lắng nghe và quan tâm đến phản ứng người dân và tôi hy vọng là sẽ có những cuộc điều tra thực sự của nhà chức trách,” ông Sơn, người đang làm nghiên cứu sinh Tiến sỹ tại Đại học Ilmenau nêu quan điểm.

H1PGS. TS Phạm Quý Thọ từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư không đồng ý với ý kiến cho rằng phản ứng của nhà chức trách Việt Nam là ‘chuyên nghiệp’ và kịp thời. Ảnh: BBC

Tuy nhiên, một khách mời khác tại Bàn tròn, PGS. TS. Phạm Quý Thọ, chuyên gia về chính sách công từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư của Việt Nam tỏ ra không tán đồng với quan điểm này, ông nói:

“Bốn địa phương có mặt trong buổi họp báo với rất nhiều chuyên gia và các nhà khoa học. Ở đây rõ ràng là có sự chưa thống nhất giữa các chuyên gia của các tỉnh và chính quyền trung ương. Chính vì vậy các nhà báo đã đợi rất lâu để có một kết luận cuối cùng.

“Đúng ra cuộc họp này phải được diễn ra trước , có sự chuẩn bị trước khi mình công bố nguyên nhân chính thức cho nhân dân biết. Ngay cuộc họp báo này cũng không chuyên nghiệp lắm, chứng tỏ có một sự lúng túng trong sự cố này kể cả trong việc xác định và công bố nguyên nhân.

“E rằng sẽ tiếp tục có sự lúng túng trong thời gian tới. Nên chăng là không cần phải tránh vì đây là một sự cố nghiêm trọng, thậm chí nếu giải quyết việc này ngay bây giờ nó sẽ tốt hơn cho những lần sau và vấn đề ô nhiễm môi trường của Việt Nam trong thời gian tới,” chuyên gia về chính sách công nói với BBC.

Hôm 01/5, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Phúc trong một cuộc họp đặc biệt của Chính phủ về vụ ‘thảm họa môi trường’ theo chính lời của ông, đã đề nghị các bộ ngành Việt Nam tìm nguyên nhân gây thảm họa ‘tới cùng’, thậm chí ông cũng yêu cầu Bộ Công an điều tra để tìm thủ phạm.

Nhưng đồng thời, Thủ tướng Việt Nam cũng được truyền thông nhà nước trích thuật nói là hoan nghênh các động thái ‘tắm biển’ và ‘ăn cá’ tại một số vùng biển thuộc duyên hải Việt Nam bị ảnh hưởng trong vụ ‘cá chết hàng loạt’ vừa qua. Bình luận về các động thái này của tân Thủ tướng Việt Nam, một nhà quan sát không muốn tiết lộ danh tính từ Hà Nội nói với BBC cho rằng ‘các chỉ đạo và phát ngôn ấy có thể mâu thuẫn với nhau.’

2 phản hồi tới “8101. ‘Điều tra nghiêm túc sẽ tìm ra nguyên nhân cá chết’”

  1. […] 8101. ‘Điều tra nghiêm túc sẽ tìm ra nguyên nhân cá chết’ […]

  2. ‘Điều tra nghiêm túc sẽ tìm ra nguyên nhân cá chết’ | CHÂU XUÂN NGUYỄN said

    […] https://anhbasam.wordpress.com/2016/05/02/8101-dieu-tra-nghiem-tuc-se-tim-ra-nguyen-nhan-ca-chet/ Posted by adminbasam on 02/05/2016 […]

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d bloggers like this: