BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

2427. “CƠN BÃO HOÀN HẢO”: THẤT BẠI CỦA TỔNG THỐNG VENEZUELA?

Posted by adminbasam trên 07/03/2014

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Ba, ngày 04/03/2014

(Tạp chí Der Spiegel – 26/2/2014)

Ồng được chính Hugo Chavez lựa chọn, nhưng Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã đánh mất sự kiểm soát đối với nền kinh tế đất nước. Hệ quả là các biểu tình trên quy  mô lớn đã nổ ra, nhưng chính phủ tại Caracas vẫn chưa cho thấy dấu hiệu nào của sự nhượng bộ.

Mùi khói thoảng qua khắp thành phố Caracas. Một nhóm phụ nữ trẻ đã dựng một chướng ngại gồm các tấm nâng hàng bằng gỗ và túi đựng rác và châm lửa đốt nó trên con phố chính xuyên qua Bello Monte, một khu vực trung lưu của thủ đô Venezuela.

Một sinh viên đại học nhỏ nhắn có tên là Elisabeth Camacho đang nghịch một bình ga và tay nắm chặt một cây gậy lởm chởm đầy đinh. Cô mặc một chiếc áo phông trắng và đội mũ bóng chày có màu cờ của Venezuela, một kiểu trang phục được nhiều người biểu tình mặc. Cô trông có vẻ thoải mái và phớt lờ những tiếng chửi thề từ các tài xế đang cố gắng quay đầu xe của họ. Cô cho biết: “Chúng tôi yêu cầu thiết lập an ninh. Chính phủ cuối cùng phải chấm dứt bạo lực”.

Các sinh viên đã tiến hành biểu tình tại Caracas trong nhiều ngày qua, dựng các chướng ngại trên các con phố và chiếm giữ các quảng trường. Phong trào bắt đầu cách đây 2 tuần tại thành phố San Cristóbal ở bang Táchira gần biên giới với Colombia. Chỉ trong vài ngày, nó đã lan ra khắp cả nước.

Sinh viên biểu tình phản đối tình trạng lạm phát, sự thiếu thốn và nạn tham nhũng. Tuy nhiên, họ chủ yếu xuống đường để phản đối bạo lực do các đội quân xung kích bán quân sự của Venezuela gây ra. Camacho nói: “Chúng tôi sẽ biểu tình cho tới khi nào chính phủ giải tán colectivos”.

“Colectivos” là cái tên dành cho lực lượng dân quân tàn bạo mà ngay cả cố Tổng thống Venezuela Hugo Chávez cũng ủng hộ. Giờ đây, chính phủ của ngưòi kế nhiệm ông, Nicolás Maduro, đang ra lệnh cho những kẻ côn đồ này theo đuôi các nhà hoạt động đối lập, với những người đàn ông đeo mặt nạ phóng xe môtô qua khắp các con phố, bắn vào người biểu tình và đôi khi đuổi theo cả các sinh viên suốt quãng đường về trường đại học.

ít nhất 13 người đã thiệt mạng trong tình tình bất ổn này, với khoảng 150 người bị thương.

Vào ngày 18/2, những tay du côn của chính phủ đã khủng bổ khu Altamira, một căn cứ của phe đối lập tại Caracas. Trong nhiều giờ đồng hồ, khoảng 150 xe môtô đã phóng qua quảng trường trung tâm và các vụ nổ súng đã xảy ra. Một số người qua đường đã bị thương do trúng đạn.

Một Chávez đ ria mép

Một ngày sau, Maduro đã mua chuộc các kênh truyền hình của Venezuela đê công khai chế giễu những địch thủ của mình. Mặc một chiếc áo sơ mi màu đỏ tươi, ông dẫn chương trình truyền hình trực tiếp như một MC trong một màn trình diễn gợi nhớ tới người tiền nhiệm của ông. Chávez trước đây hay gọi những người ủng hộ phe đối lập là “gầy giơ xương”. Maduro thích gọi họ là “những người theo chủ nghĩa phát xít”.

Quả thực, Maduro xử sự rất giống với một Chávez để ria mép, nhưng thiếu đi sự hài hước của người tiền nhiệm, và đặc biệt là sự tự tin. ông thường xuyên trông, có vẻ căng thẳng, mân mê chiếc áo sơ mi của mình và nói vấp. Chávez qua đời chưa đầy một năm, nhưng đã bắt đầu chuẩn bị cho Maduro trở thành người kế nhiệm ông một vài tháng trước đó, chủ yếu là vì sự phục tùng của cựu tài xế xe bus sau trở thành bộ trưởng này. Không ai biết nghe lời như Maduro, một cựu tài xế xe bus được Chávez đưa lên làm bộ trưởng trong chính phủ. Đây là một quyết định tồi tệ cho đất nước: Maduro thiếu đi sức thu hút, nhưng ông bù đắp cho điểm này bằng sự cực đoan. Ông đã phá hủy nền kinh tế của Venezuela và thường xuyên quay sang Cuba, đồng minh thân cận nhất của mình, để tìm sự chỉ dẫn. Và ông đã cố gắng làm câm lặng phe đối lập với một chiến dịch khủng bố hoàn toàn. Tuy nhiên gần đây, mọi việc bắt đầu có vẻ như ông sẽ gặp khó khăn để giành ưu thế trước các cuộc biểu tình.

Khi nhiệm kỳ của Maduro bắt đầu, nhiều người hy vọng ông sẽ có thể hòa giải đất nước bị chia rẽ của mình, ông tìm kiếm sự tiếp xúc với Mỹ và tạo ra ấn tượng rằng mình sẵn sàng mở một cuộc đối thoại với các chính trị gia đối lập. Nhưng mới đây, ông đã trục xuất 3 nhà ngoại giao Mỹ, cáo buộc họ đã ủng hộ “những kẻ theo chủ nghĩa phát xít của phe đối lập”.

Gần đây, Maduro đã xâm phạm quyền tự do bày tỏ ý kiến tới một mức độ còn lớn  hơn cả những gì Chávez từng làm. ông sắp xếp việc mua lại đài truyền hình mang tính chỉ trích cuối cùng của Venezuela và đe dọa “kênh truyền hình theo chủ nghĩa phát xít” CNN và các nhà báo nước ngoài khác. Một “thứ trướng chịu trách nhiệm về mạng xã hội” đã được giao nhiệm vụ theo dõi những bài viết của người Venezuela đăng trên Twitter và các mạng xã hội khác, trong khi hai tờ báo chỉ trích chính phủ lớn nhất gặp khó khăn trong việc xuất ban do thiếu giấy in.

Tổng thống Maduro là một nhà tư tưởng ngoan cố ẩn đằng sau một vẻ ngoài vui vẻ. Ông đã tiến hành một làn sóng sung công mới và tăng cường sự kiểm soát của chính phủ lên các khu ổ chuột với các tổ chức ở các khu vực dân cư giám sát người dân theo mô hình “ủy ban bảo vệ cách mạng” của Cuba.

Tiếng nói của phe đối lập

Maduro thường xuyên tới Havana để tham vấn anh em nhà Castro, ông cũng là lựa chọn của họ để kế nhiệm Chávez. Người Cuba cũng giám sát bộ máy an ninh của Venezuela, tới mức họ thậm chí cấp phát cả thẻ căn cước cá nhân. Nhưng trong những tuần vừa qua, một đối thủ nguy hiểm tiềm tàng đối với Maduro đã xuất hiện.

Người đại diện Mariá Corina Machado tiếp đón các vị khách trong văn phòng của tổ chức của bà có tên là La Salida, có nghĩa là lối thoát. Machado là đồng minh thân cận nhất của chính trị gia đối lập Leopoldo López, 42 tuổi. Bà điều hành công việc trong khi López, lãnh đạo của Salida, đang ơ trong một nhà tù quân sự và chờ chế độ của Maduro đưa ông ra xét xử.

Tốt nghiệp Đại học Havard, López từng là thị trưởng của thành phố tự trị Chacao thịnh vượng và hiện là tiếng nói của phe đối lập. Ông là người hào hiệp, có sức thu hút và thiếu kiên nhẫn, ông đã chỉ chấp nhận Enrique Capriles, vị thống đốc ôn hòa cua bang Miranda, làm ứng cử viên của phe đối lập trong cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 4/2013, một cách bực bội. Ông từng muốn tự ra tranh cử.

Maduro giành chiến thắng với một đa số mong manh và López chưa bao giờ chấp nhận kết quả của cuộc bầu cử. Ông rời khỏi liên minh với Capriles và ủng hộ phong trào phản kháng của sinh viên. Sau khi 3 người biểu tình thiệt mạng trong các cuộc đụng độ bạo lực tại Caracas vào ngày 12/2, López bị buộc phải chịu trách nhiệm, với các ủy viên công tố cáo buộc ông kích dộng các vụ giết người. Khi các thủ tục xét xử được tiến hành, tòa án đã rút các cáo buộc xuống thành phá hủy tài sản công.

López lẩn trốn trong 5 ngày, chí tự nộp mình trong một màn trình diễn mang phong cách Hollỵvvood: vẫy một lá cờ Venezuela trong một cuộc biểu tình của quần chúng, ông trèo lên một chiếc xe quân sự và được hộ tống tới nhà tù, những người ủng hộ đi theo sau ông. Ông trở thành một kẻ tử vì đạo chỉ trong một đêm và hiện là nhân vật đối lập được biết tới nhiều nhất ở đất nước.

Những rủi ro của López là đáng kể. ông đang làm phân cực đất nước và công khai thách thức chế độ. Đồng minh Corina Machado của ông cho biết: “Chúng tồi không muốn chờ 6 năm nữa cho tới cuộc bầu cử tiểp theo. Tới lúc đó, đất nước sẽ bị huy hoại. Maduro nên từ chức càng sớm càng tốt”.

“Phá hủy khu vực tư nhân”

Nhưng phải chăng những hành động của López được tính toán? Hay chúng nay sinh từ sự tuyệt vọng? Trong 12 năm qua, phe đối lập đã làm mọi việc có thể để lật đổ chính phủ. Các nhà hoạt động đã tiến hành một nỗ lực lật đổ, tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý và đưa ra các ứng cử viên cho các cuộc bầu cử, nhưng Chávez luôn luôn giành chiến thắng. Nhà lãnh đạo này được coi là không thể đánh bại.

Tuy nhiên, người ta không thể nói như vậy về Maduro. Chiến thắng của ông trong cuộc bầu cử năm 2013 hoàn toàn không phải là một thắng lợi áp đảo và thậm chí trong các khu ổ chuột, nơi từng là nguồn sức mạnh của Chávez, các chính sách kinh tế của Maduro không được tiếp nhận nồng nhiệt. Để chống lại tình trạng lạm phát nghiêm trọng ở mức hơn 50% của đất nước, Maduro đã đưa ra những sự kiểm soát về giá cả. Các cửa hàng đưa ra mức giá mà ông cho là quá cao sẽ bị chiếm lĩnh. “Chúng tôi sẽ đảm bảo cho tất cả mọi người đều có một chiếc tivi “màn hình phẳng”, vị tổng thống đã nói như vậy và buộc các cửa hàng phải bán chúng với giá rẻ.

Diego Arria, cựu đại sứ Liên hợp quốc tại Venezuela, cho biết: “Đây là sự cưỡng đoạt dưới sự bảo trợ của nhà nước. Maduro đang phá hủy khu vực tư nhân”.

Khai thác dầu chiếm tới gần 1/3 sản lượng kinh tế của đất nước và hơn 70% hàng hóa tiêu dùng được nhập khẩu. Nhưng lợi nhuận từ các giếng dầu của Venezuela đã sụt giảm trong nhiều năm qua, còn xăng và thực phẩm được trợ giá rất nhiều. Và giờ đây chính phủ đang thiếu tiền mặt. Tỷ giá hối đoái chính thức ở mức 6,3 bolívar đổi 1 USD, nhưng trên thị trường chợ đen, một người có thể cần tới 84 bolívar để đổi 1 USD.

Nhiều cửa hàng không còn hàng hóa, thậm chí bột ngô, sữa và giấy vệ sinh cũng thiếu. Cảnh tượng hàng dài người xếp hàng giống như ở Cuba đã trở nên phổ biến và mọi người đang tuyệt vọng cố gắng có được đồng USD. Arria cho biết: “Một cơn  bão hoàn hảo đang hình thành tại Venezuela”.

Chính phủ thậm chí đang gặp khó khăn trong việc cung cấp nhu yếu phẩm cho các khu ổ chuột ở Caracas. Trong khu “23 de enero” rộng lớn, mọi người xếp hàng dài trước cửa siêu thị của nhà nước, họ được phát các mảnh bìa cứng có ghi số. Những người ủng hộ Chávez kiểm soát lôi vào siêu thị và ca ngợi Maduro và cuộc cách mạng trước những người mua hàng. Phần lớn những người đứng chờ đều im lặng. Cứ 3 ngày một lần, họ lại nói lầm bầm một cách lặng lẽ khi các nhân viên bảo vệ không để ý, phiếu thực phẩm giúp họ có được thịt gà từ Brazil và 2kg bột mì, nhưng chỉ có vậy.

Màn hình đen

Quân đội Venezuela có nhiều quyền lực hơn dưới thời Maduro, một người dân thường, hơn là dưới thời cựu sĩ quan Chávez. Maduro đã giao các công việc cấp cao cho khoảng 2.000 binh lính và quân đội hiện đang nắm giữ những vị trí quan trọng trong ngành kinh doanh và kiểm soát toàn bộ các công ty. Mới đây, Maduro đã gửi một tiểu đoàn lính dù tới Táchira để đấy lùi các cuộc biểu tình tại đó.

Nhưng sự không hài lòng cũng đang lan rộng ngay cả trong quân đội. Một nhân viên hành chính làm việc tại Fuerte Tiuna, một căn cứ quân sự ở ngoại ô Caracas, cho biết: “Các binh lính đúng là chưa có đu dũng cảm để lên tiêng”.

Ngay cả Chávez cũng bắt đầu nhận ra rằng kẻ thù đang nằm trong hàng ngũ của mình. Ông đã cho bắt giữ các sĩ quan và một cựu bộ trưởng quốc phòng, những người hay chỉ trích ông, và bỏ tù họ với các cáo buộc tham nhũng. Một số trong số đó vẫn bị giam tại nhà tù quân đội Ramo Verde cách Caracas không xa – chỉ cách nơi giam giữ Leopoldo López có vài phòng giam.

Một nhóm phụ nữ đang tụ tập trước nhà tù, họ là mẹ của hàng chục sinh viên đại học đã bị bắt giữ trong suốt các cuộc biểu tình. Một số tù nhân là người vị thành niên, một số khác bị thương. Beatriz Munga, một bà mẹ đang lo lắng đến tuyệt vọng, cho biết: “Họ đánh vào đầu con trai tôi. Tôi chỉ muốn biết tình hình nó ra sao”.

Bà lấy chiếc điện thoại di động của mình ra và cho các phóng viên xem một đoạn video mà những người bạn biểu tình cùng con trai bà quay lại. Người ta có thể nghe thấy tiếng sung và tiếng đánh đập, tiếng động cơ môtô rống lên và tiếng ai đó đang la hét. Sau đó, màn hình tối đen./.

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d người thích bài này: