BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

2425. MỸ CỨNG RẮN HƠN TRONG VẤN ĐỀ BIỂN ĐÔNG: CƠ HỘI TỐT CHO VIỆT NAM

Posted by adminbasam trên 07/03/2014

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Ba, ngày 04/03/2014

(Đài RFI 24/2)

Từ cuối năm 2013, các tuyên bố chính thức cũng như không chính thức của giới lãnh đạo ngoại giao và quân sự Mỹ về Biển Đông đã cứng rắn hơn hẳn đối với Trung Quốc, vào lúc Bắc Kinh càng ngày càng có thêm các hành động được coi là khiêu khích, để áp đặt bằng sức mạnh các đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông. Đối với giới quan sát, việc lập trường của Washington được tái khẳng định một cách mạnh mẽ là một cơ hội tốt mà các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, cần phải tranh thủ để chống lại áp lực từ phía Trung Quốc.

Từ cuối năm 2013, ý đồ thâu tóm Biến Đông của Trung Quốc đã bộc lộ rõ nét qua 2 sự kiện, liên quan đến cả vùng biển lẫn vùng không phận của khu vực.

Đầu tiên là việc Bắc Kinh cho áp dụng lệnh buộc tàu cá nước ngoài phải xin phép trước, nếu muốn vào hoạt động trong vùng biển mà Trung Quốc tự nhận chủ quyền, tức là phần lớn diện tích của Biển Đông, kể từ ngày 1/1/2014. Theo nhiều nhà phân tích, quyết định này chủ yếu nhằm vào ngư dân Việt Nam, vốn thường xuyên đến đánh bắt tại khu vực ngư trường truyền thống của mình là quần đảo Hoàng Sa – bị Trung Quốc đánh chiếm từ năm 1974, và đang bị Bắc Kinh dùng làm cơ sở để khống chế vùng Biển Đông.

Bắc Kinh với ý đồ chiếm lĩnh cả bầu tròi Biển Đông

Bên cạnh quyết định liên quan đến vùng biển kể trên, Trung Quốc cũng không che giấu ý định thiết lập một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông, tương tự như những gì họ đã làm trên biển Hoa Đông. Sau khi kế hoạch này bị báo chí Nhật Bản vạch trần (Asahi Shimbun, ngày 31/1/2014), Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lập tức chính thức lên tiếng cải chính.

Thế nhưng, theo các nhà phân tích, việc Bắc Kinh thiết lập một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông là một khả năng hoàn toàn có thực, căn cứ vào tuyên bố tháng 11/2013 của một Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc. Theo đó, họ sẽ thiết lập các vùng nhận dạng phòng không khác theo kiểu khu vực trên biển Hoa Đông, “vào một thời điểm thích hợp sau khi hoàn tất các công tác chuẩn bị”.

Hai yếu tố kể trên đã khiến các nước trong khu vực hết sức lo ngại, và từ cuối năm 2013, các quan chức ngoại giao và quốc phòng Mỹ đã cùng với các đồng minh trong khu vực liên tiếp lên tiếng cảnh báo Trung Quốc về tác hại cua các quyết định nói trên đối với tình hình ổn định và an ninh trong khu vực.

Mặt trận mới của Mỹ: Tấn công đường luỡi bò và ủng hộ vụ kiện của Philippines

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry hầu như đã tranh thủ mọi cuộc gặp với các bên tham gia tại châu Á, từ Philippines, Nhật Bản, cho đến Indonesia, ASEAN, và cả với Trung Quốc để nhắc lại quan điểm kiên quyết phản đối của Washington đối với một vùng nhận dạng phòng không mà Bắc Kinh muốn đơn phương tuyên bố tại Biển Đông.

Quan điểm cứng rắn của người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ đã được một loạt các tướng lĩnh trong quân đội nước này phụ họa, từ tướng Herbert ‘Hawk’ Carlisle, Tư lệnh Không quân Mỹ tại Thái Bình Dương, trong một bài phỏng vấn dành cho hãng tin Mỹ Bloomberg ngày 9/2, tại Singapore, cho đến phát biểu của Đô đốc Jonathan Greenert, Tư lệnh Tác chiến Hải quân của Hải quân Mỹ, tại Philippines ngày 13/2.

Theo giới quan sát, ngoài thái độ kiên quyết chống một vùng nhận dạng phòng không mới của Trung Quốc trên Biển Đông, Mỹ lần này đã thẳng thừng đả kích tấm bản đồ đường lưỡi bò mà Bắc Kinh đang sử dụng để áp đặt yêu sách của họ trên Biển Đông, đồng thời công khai tuyên bố ủng hộ việc Philippines kiện các đòi hỏi chủ quyền quá đáng của Trung Quốc trên Biển Đông.

Tất cả các yếu tố kể trên đều đã được ông Daniel Russel, Trợ lý Ngoại trướng Mỹ phụ trách châu Á-Thái Bình Dương nêu bật trước Hạ viện Mỹ ngày 5/2, khi ông cảnh cáo Trung Quốc rằng không nên tìm cách thiết lập một vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông.

Việt Nam cần ủng hộ Philippines và làm rõ quy chế các đảo trên Biển Đông.

Theo Giáo sư Ngô Vĩnh Long, chuyên gia về Biển Đông tại trường Đại học Maine (Mỹ), thái độ cứng rắn trở lại cua Mỹ về hồ sơ Biển Đông là một cơ hội tốt để Việt Nam thúc đẩy các hồ sơ chủ quyền của mình, vì sự can dự mạnh mẽ của Mỹ sẽ có sức lôi kéo đối với các nước ASEAN đang còn e ngại Trung Quốc.

Tuy nhiên, để tranh thủ cơ hội tốt này, theo Giáo sư Long, Việt Nam phải mạnh dạn tiến thêm 2 bước. Một là tích cực hơn trong việc hưởng ứng vụ Philippines kiện Trung Quốc ra trước Tòa án Liên Hợp Quốc, với tư cách “nước làm chứng”, và hai là xác định rõ và công bố quan điểm của Việt Nam về các thực thế địa lý trên Biển Đông.

Theo Giáo sư Long, chi bằng cách nhấn mạnh sự khác biệt của mình trước các đòi hỏi tham lam của Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh mối đe dọa đối với an ninh khu vực của việc Trung Quốc khống chế vùng Hoàng Sa, thì Việt Nam mới thúc đẩy được hồ sơ Biển Đông theo chiều hướng có lợi cho mình.

Trả lời phỏng vấn của RFI, Giáo sư Ngô Vĩnh Long trước hết nêu bật 3 lý do thúc đây Mỹ do thái độ cứng rắn trở lại đối với vấn đề Biển Đông trong thời gian gần đây:

+ Theo tôi có 3 lý do chính: Một là để chứng minh rằng Mỹ không lơ là châu Á như một số nước trong khu vực Đông Nam Á đã công khai chỉ trích. Hai là để chứng minh Mỹ không bị Trung Quốc đánh lạc hướng, khi Trung Quốc dùng việc tranh chấp đảo Điếu Ngư/Senkaku nhằm làm cho Mỹ lơ là Đông Nam Á. Philippines đã rất khôn khéo trong việc nhắc nhở Mỹ, qua đó cho Mỹ biết trọng điểm chính sách của Mỹ là ở Đông Nam Á chứ không phải trên biển Hoa Đông. Nỗ lực của Philippines trong vấn đề này rất quan trọng. Thứ ba là để đáp lại với những nỗ lực của Philippines trong việc nhắc nhở trách nhiệm của Mỹ về việc này. Chúng ta biết rằng Ngoại trướng Albert del Rosario, tại một cuộc họp bộ trưởng ASEAN vào ngày 16-17/1 ở Myanmar, đã kêu gọi ASEAN duy trì sự đoàn kết trong khu vực, và trước việc Trung Quốc ra lệnh cấm đánh cá tại khu vực Biển Đông, cũng như việc Trung Quốc, có thể đưa ra vùng nhận dạng phòng không. Nhưng lại có một số nước tỏ ra không quan tâm, trong đó có Malaysia, khi đó Philippines thấy không thế gây áp lực buộc một số nước ASEAN ủng hộ nỗ lực chung về an ninh trong khu vực, nếu không gây áp lực cho Mỹ. Vì Mỹ có vai trò rất lớn trong việc làm cho các nước Đông Nam Á cùng nhau đi đến một nỗ lực chung. Ngày 4/2, Tổng thống Philippines Aquino trong một cuộc phỏng vấn với tờ New York Times đã kêu gọi sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế để chống lại chiến lược xâm chiếm ở Biển Đông. Do đó, ngày hôm sau, vấn đề này được đưa ra điều trần trước Quốc hội và đường lối của Philippines đã được ủng hộ. Cho nên, trong việc này vai trò của Philippines rất quan trọng.

– Còn trong phần trình bày của ông del Rosario có vấn đề Mỹ công khai chỉ trích đường lưỡi bò, và đồng thời nói đường lưỡi bò của Trung Quốc không phù hợp với Luật biển cua LHQ. Phải chăng đây là lần đầu tiên Mỹ chỉ trích một cách rõ ràng đưòng lưỡi bò của Trung Quốc?

+ Vâng, vấn đề đường lưỡi bò là một vấn đề tất phi lý, tất cả các nước trên thế giới đã ký hay không ký Công ước LHQ về Luật biển(UNCLOS) đều thấy nó phi lý và không phù hợp. Mỹ cũng đã nhiều lần nói như vậy, nhưng lần này Mỹ nói rõ là vì Mỹ lần đầu tiên thừa nhận rằng mình có trách nhiệm đối với khu vực và đối với Trung Quốc. Tại sao nói Mỹ có trách nhiệm với Trung Quốc? Bởi vì Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, nếu Mỹ cứ để cho Trung Quốc gây hấn trong khu vực, gây mất ổn định thì vấn đề này có hại cho Mỹ cũng như cho các nước khác. Mỹ đã ký UNCLOS, mặc dù Quốc hội chưa thông qua nhưng Mỹ vẫn có trách nhiệm. Trước đây, Mỹ đã ra một điều luật rằng sẽ thi hành hết mức cam kết đối với Công ước LHQ về Luật biển. Từ đó đến nay, Mỹ vẫn thi hành đúng luật. Mặc dù Quốc hội Mỹ chưa thông qua, nhưng đó vẫn là đạo luật của Mỹ.

Nhiều người nghĩ Mỹ và Trung Quốc sắp có chiến tranh và giữa hai nước có sự tranh giành ảnh hưởng… Theo tôi, điều đó chỉ đúng một phần nào đó, nhưng thật ra quan hệ Mỹ-Trung Quốc là quan hệ cộng sinh. Do đó bất cứ điều gì có hại cho Trung Quốc thì cũng có hại cho Mỹ. Việc Trung Quốc ngày càng gây hấn trong khu vực sẽ làm mất ổn định an ninh khu vực, cho nên vấn đề Mỹ lên tiếng là đúng. Tuy nhiên vẫn chưa đủ. Tại sao? Vì ông Del Rosario nói bất cứ đòị hỏi nào của Trung Quốc đối với đường hàng hải không dựa trên hình thể lãnh thổ đất liền đều không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Việt Nam bị ảnh hưởng rất lớn trong vấn đề lưỡi bò, nên tôi nghĩ Việt Nam cần có chính sách tích cực, nói chuyện với Malaysia hoặc với một nước khác trong Đông Nam Á rằng trước khi đi đến việc hoàn thành Bộ Quy tắc ứng Xử trên Biển Đông thì nên đồng ý không có một hòn đảo nào trên Biển Đông có lãnh hải xa hơn 12 hải lý, và nói cho các nước khác biết rằng Việt Nam đưa ra tuyên bố đó để bảo vệ an ninh trên biển và sẽ mở rộng hợp tác trên Biển Đông không chỉ với các nước trong khu vực mà cả thế giới. Đây là đề nghị tôi đã đưa ra từ nhiều năm qua, và tôi nghĩ rằng ít nhất đề nghị này cũng nhận được sự ủng hộ của nhiều nước Đông Nam Á, mà có được sự ủng hộ đó thì Mỹ mới có cơ hội ủng hộ các nước Đông Nam Á. Nếu không sẽ rất khó cho Mỹ. Hiện nay Mỹ chỉ có thể ủng hộ việc Philippines đem ra kiện vấn đề đường lưỡi bò.

– Gần đây có một bài báo nói rằng trong vụ kiện của Philippines đối với Trung Quôc, có khả năng một số nước khác sẽ cho biết ý kiến của mình, dù là không phải là bên tranh tụng. Theo giáo sư, phải chăng đó cũng là một cánh cửa mở cho Việt Nam để có thể tham gia một cách gián tiếp vụ kiện đó?

+ Đúng, một số người ở Bộ Ngoại giao Việt Nam nói bây giờ Việt Nam chỉ ngầm ủng hộ Philippines vì nhiều nguyên do trong quan hệ Việt- Trung. Hiện nay Việt Nam chưa thể công khai vấn đề này. Nhưng đến một lúc nào đó, vì lợi ích quốc gia, Việt Nam phải chọn một trong hai cách: một là kiện thẳng Trung Quốc; hai là ủng hộ Philippines một cách công khai. Tôi nghĩ rằng, thời điểm tốt nhất là ngay bây giờ, vì chuyện ủng hộ vụ kiện của người khác, theo luật quốc tế không có gì được gọi là chống Trung Quốc. Vấn đề là phải nói rõ cho thế giới biết như vậy, Việt Nam cần trở thành một nước làm chứng về việc làm của Trung Quốc, vì điều này không những gây hại cho Philippines mà còn gây hại cho mốt số nước khác.

– Nhưng làm chứng chống Trung Quốc mặc nhiên là chống Trung Quốc. Phải chăng đó là điều mà Chính phủ Việt Nam hiện nay vẫn còn e ngại?

+ Vâng, nhưng ở đây là làm chứng để ủng hộ vấn đề luật pháp quốc tế, phù hợp với vấn đề an ninh trong khu vực, chứ không phải để chống Trung Quốc. Trong nhà anh em cũng có nhiều chuyện cãi nhau, khi không giải quyết được thì phải đưa ra tòa, nhưng khi đưa ra tòa không có nghĩa là không còn anh em nữa. Phải có một người khác hiểu luật, để đứng ra phân xử.

– Theo giáo sư, thòi cơ vào lúc này có thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy hồ sơ Biển Đông của mình?

+ Đúng, đó cũng là lý do tại sao gần đây Mỹ không chỉ nói chuyện với Việt Nam mà vào ngày 17/2, Ngoại trưởng Kerry cũng đã hối thúc ASEAN đẩy nhanh việc hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông, ông nói nêu vấn đề này để kéo dài thì sẽ có bất lợi lớn cho các nước trong khu vực. Ông Kerry cũng nói việc Philippines đưa Trung Quốc ra tòa án trọng tài LHQ là một vấn đề rất đúng đắn và ông ủng hộ vấn đề đó. Tôi nghĩ trong lúc này, Việt Nam đang có cơ hội rất tốt để hưởng ứng vụ kiện cua Philippines và cũng thúc đẩy ASEAN nhanh chóng hoàn tất bộ quy tắc ứng xứ./.

 

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d người thích bài này: