BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

2421. AI SẼ CẤP 35 TỶ USD CHO UKRAINE?

Posted by adminbasam trên 06/03/2014

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Hai, ngày 03/03/2014

(Hãng tin Itar-tass, ngày 25/2)

Đúng 3 ngày trước đây, ban lãnh đạo mới ở Ukraine phải xác định tiền mà nước này cần sự giúp đỡ từ bên ngoài. Và, Bộ trưởng Tài chính thời Yury Kolobov đã đưa ra con số cụ thể. Theo ông Kolobov, “để hiện đại hóa và tiến hành cải cách nền kinh tế Ukraine, cũng như thực hiện Hiệp liên kết với Liên minh châu Âu (EU) thì trong vòng 2 năm tới Ukraine cần 35 tỷ USD”. Tiếc rằng, vào thời điểm công bố số tiền này, những ống kính máy ảnh không chĩa vào những khuôn mặt của các nhân vật cốt cán ủng hộ phe đối lập hai bên bờ Đại Tây Dương.

Khi đề cập đến con số mà trên thực tế có thể so sánh với khối tiền cần thiết cho gói cứu trợ quốc tế thứ 3 dành cho Hy Lạp, mà Eurogroup đang nỗ lực hết mình để trì hoãn khởi động thảo luận, số tiền Ukraine yêu cầu còn cao hơn gấp đôi khoản tín dụng 15 tỷ USD mà Moskva hứa cung cấp cho Kiev, trong đó đã giải ngân 3 tỷ USD để mua trái phiếu châu Âu của Ukraine, số còn lại đã bị đóng băng cho đến khi đạt được rõ ràng về chính trị ở Ukraine.

Ai sẽ cung cấp số tiền này? EU sẽ không cung cấp, thậm chí chỉ 10%  trong số đó. Cao Ủy châu Âu phụ trách các vấn đề tài chính và kinh tế Olli Rehn tuyên bố mới đây rằng sự giúp đỡ của châu Âu dành cho Ukraine đạt “tiền tỷ, chứ không phải vài trăm triệu euro”. ông ta không đưa ra con số chính xác. Các chuyên gia châu Âu cho rằng trong kịch bản lạc quan nhất số tiền mà châu Âu giúp Ukraine cũng không vượt quá con số 2 tỷ euro.

Chủ tịch ủy ban phụ trách các vấn đề quốc tế thuộc Nghị viện châu Âu Elmar Brok tuyên bố ngay tại Kiev về kế hoạch của “các đối tác quốc tế cung cấp viện trợ cho Ukraine số tiền lên tới gần 20 tỷ euro (tương đương 27 tỷ euro)”. Tuy nhiên, ông này cũng không nói rõ sẽ lấy số tiền này từ đâu và thời hạn cụ thể để giải ngân số tiền này.

Trước đó, Cao ủy châu Âu phụ trách chính sách láng giềng và mở rộng Stefan Fule cũng đưa ra con số tương tự, song cũng không nêu rõ thời điểm và điều kiện để nhận được số tiền này. Tuy nhiên, thủ trưởng trực tiếp của ông ta là Chủ tịch ủy ban châu Âu (EC) Jose Mauel Barroso hoàn toàn chỉ bổ sung một thiếu sót của thuộc cấp… là lờ đi số tiền cụ thể. ông Barroso chỉ nêu số tiền mà Kiev có thể hy vọng vào EC với tư cách là bồi thường cho việc nước này ký kết Hiệp định liên kết với EU. Tổng tiền có thể lên tới 600 triệu euro. Số tiền còn lại bao gồm “bảo đảm đầu tư của châu Âu vào nền kinh tế Ukraine , cũng như lợi nhuận thu được trong vòng 10 năm tới nhờ tự do hóa thương mại sau khi ký Hiệp định liên kết và thành lập khu vực thương mại tự do với EU. Còn số tiền 20 tỷ euro nằm ngoài khả năng EU, Brussels hy vọng sẽ nhận từ các đối tác quốc tế đứng đầu là Mỹ và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF).

Cũng cần phải nhấn mạnh rằng những tính toán của EC về những kết quả cực kỳ thuận lợi đối với Ukraine khi thực hiện Hiệp định liên kết và thương mại luôn luôn quá lạc quan. Các chuyên gia độc lập nhấn mạnh trước hết trong giai đoạn đầu Ukraine sẽ phải hứng chịu thiệt hại nặng nề do hàng hóa công nghiệp của nước này sẽ bị hất cẳng ngay trên thị trường nội địa bởi hàng hóa cùng chủng loại đến từ châu Âu, trong khi hàng hóa xuất sang Nga bị giảm mạnh do thay đổi những qui định của Liên minh hải quan sau khi Ukraine tự do hóa thương mại với EU, thị trường mà ngay cả nền kinh tế lớn mạnh như Nga đến nay cũng chưa sẵn sàng tự do hóa thương mại. Ukraine chưa chắc có thể nhanh chóng tận dụng được lợi thế khi thị trường EU mở cửa do hạn chế lớn về mặt chất lượng của các nhà sản xuất trong nước, không có khả năng cung cấp các mặt hàng công nghiệp chất lượng châu Âu, cũng thị trường nông nghiệp châu Âu được bảo hộ ở mức độ rất cao, dẫn đến tình trạng ế đọng hàng hóa hàng loạt trong nhiều lĩnh vực sản xuất trong nước.

Còn có một chữ “nhưng”. Để các nguồn hỗ trợ của châu Âu được khai thông, Ukraine cần phải ký kết Hiệp định liên kết. Những nhà lãnh đạo Ukraine mới, bỏ qua chi tiết khá quan trọng, kỳ vọng nhanh chóng gia nhập EU. Về phần mình, EU thường xuyên nhắc nhở sự cần thiết phải tuân theo trình tự và ký kết văn kiện này. Mới đây, EC đã đưa ra một tuyên bố rất rõ ràng rằng trong thời gian tới vấn đề tiến hành hội nghị thượng đỉnh EU- Ukraine “không được đưa vào chương trình nghị sự”, vì vậy việc ký kết Hiệp định liên kết hiện chưa được thảo luận. Điều này hoàn toàn hợp lôgích, một văn kiện chiến lược không thể ký với một chính phủ chuyển tiếp, mà chưa rõ đại diện lợi ích cho bộ phận nào trong xã hội Ukraine, và nhiệm vụ quan trọng của chính phủ hiện nay là tiến hành bầu cử các cấp, rồi sau đó mới có thể nói về hội nghị thượng đỉnh EU-Ukraine…

Về mặt lý thuyết, để ủng hộ tinh thần cho những người ủng hộ hội nhập châu Âu ở Ukraine, EU có thể tìm cách biện minh để ký kết Hiệp định liên kết, thậm chí với chính phủ lâm thời. Để văn kiện này có hiệu lực, thì đòi hỏi phải có sự phê chuẩn tại Nghị viện châu Âu (EP). Nhiệm kỳ hiện nay của EP sắp kết thúc, đến cuối tháng 5 này các cuộc bầu cử đang chờ đợi không chỉ Ukraine, mà còn cả toàn EU, nơi sẽ bầu nghị sĩ EP khóa mới. Tiếp đến thành lập EC khoá mới. Trong bối cảnh đó, trên thực tế không còn bất cứ có cơ hội nào để EC kịp ký và phê chuẩn Hiệp định liên kết với Ukraine trong mấy tháng tới. Vì thế, mùa Thu năm nay (sau kỳ nghỉ của EP) – đó là điểm sớm nhất mà Hiệp định liên kết có thể có hiệu lực.

EU còn có một cơ hội khác là sự hỗ trợ trực tiếp của 28 quốc gia thành viên. Tuy nhiên, hướng này khó có thể kỳ vọng nhận được đầu tư lớn. Như đã nói ở trên sắp tới tại châu Âu sẽ diễn ra nhiều cuộc bầu cử, trong khi người đóng thuế ở các quốc gia thành viên EU, đặc biệt sau cuộc khủng hoảng đồng euro, đang phản ứng rất gay gắt với các khoản chi tiêu ngân sách nằm ngoài kế hoạch cho những quốc gia mà không biết khi nào có thể trả lại số tiền đã vay, ví dụ nhũng cuộc đàm phán dai dẳng về việc giải ngân khoản hỗ trợ tài chính cho quốc gia thành viên khu vực sử dụng đồng tiền chung euro là Hy Lạp.

Trên thực tế, Mỹ hoàn toàn có đủ khả năng hỗ trợ tài chính cho Ukraine, theo giới chuyên gia châu Âu, với khối lượng từ 1,5 đến 8 tỷ USD. Tuy nhiên, Washington cũng hiểu rõ rằng trong bối cảnh tình hình ở Ukraine chưa rõ ràng như hiện nay thì việc cung cấp tín dụng cho Kiev là quyết định mang tính chính trị thuần túy, chứ không nhằm mục đích kinh tế. Hơn nữa, nếu trong trường hợp Ukraine vỡ nợ hoặc tái diễn chấn động xã hội mới sẽ không thể đề nghị bất cứ quốc gia nào hỗ trợ tài chính, rồi khi đó sẽ không còn có bảo đảm rằng tiền không đơn thuần chỉ được chi cho các nhu cầu thiết yếu của chiến dịch tranh cử dân túy. Thực tế, không còn nghi ngờ gì nữa, nếu Mỹ quyết hỗ trợ tài chính cho Ukraine, thậm chí Washington ngay lập tức công bố quyết định này, thì phần lớn số tiền sẽ được giải ngân sau bầu cử, thậm chí cho tới khi Chính phủ mới của Ukraine chứng minh được chính sách kinh tế của mình phát huy hiệu quả.

Quy mô gói hỗ trợ trực tiếp của Mỹ dành cho Ukraine tương đương với số tiền mà Mỹ chấp nhận mất trong trường hợp Ukraine bị vỡ nợ hoặc bị những chấn động khác và tỷ lệ thuận với niềm tin của Washington vào thực tế những món lợi trong tương lai nhờ có sự hội nhập kinh tế của Ukraine với thị trường châu Âu. Lưu ý đến việc nâng trần nợ công của Mỹ thì khó có thể hy vọng Mỹ sẽ đầu tư số tiền lớn vào dự án tài chính đầy mạo hiểm như Ukraine. Rất có thể phần lớn số tiền trợ giúp tài chính của Mỹ sẽ thông qua các cơ chế của IMF. Tổng giám đốc IMF Christine Lagarde cũng đã xác nhận sẵn sàng khôi phục sự hỗ trợ cho Ukraine. Sau khi tính toán tất cả những khả năng của Mỹ và châu Âu thì trên thực tế IMF có thể hỗ trợ với số tiền hơn 15 tỷ USD. Đó là trên lý thuyết. Tuy nhiên, để tiến hành đàm phán với IMF, theo bà Lagarde, “cần thiết phải có người đối thoại”, điều này có nghĩa là Ukraine phải có một chính phủ ổn định và đáng tin cậy. IMF đã có kinh nghiệm đàm phán không mấy dễ chịu với Kiev, hơn nữa không chỉ với khoảng thời gian Tổng thống Viktor Yanukovych nắm quyền, mà còn cả trong những năm cầm quyền của bộ đôi “Cách mạng cam” là Yushchenko và Tymoshenko, thời điểm đó các cuộc đàm phán và giải ngân khoản cứu trợ đã bị đóng băng do Kiev không thực hiện các yêu cầu của IMF một cách có hệ thống.

IMF là phương án khó chịu nhất đối với Ukraine. Cứ mỗi xu nhận được từ IMF, Ukraine buộc phải chuẩn bị những cuộc cải cách đau đớn, đồng thời thực hiện những khuyến cáo của IMF về cải cách cấu trúc nền kinh tế. Có thể tranh luận tính hiệu quả của IMF, tuy nhiên, thể chế tài chính quốc tế này, ít nhất cũng không cho phép “ngồi ăn” tiền viện trợ, mà đòi hỏi phải khôi phục khả năng cạnh tranh và tín dụng của nền kinh, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Chính những yêu cầu ngặt nghèo của IMF, bao gồm cả việc chậm trả lương và nâng cao giá bán năng lượng trong nước khiến Kiev từ chối ký Hiệp định liên kết với EU hồi tháng 11/2013.

Lưu ý rằng so với Mỹ và các nước thành viên EU thì IMF phải chịu sức ép chính trị ít nhất trong việc thông qua các quyết định hỗ trợ tài chính, vì thế việc đàm phán với IMF đối với chính quyền mới ở Ukraine hứa hẹn sẽ hết sức phức tạp. Đó là chưa kể đến việc tín nhiệm tín dụng và thực trạng nền kinh tế Ukraine đã sụt giảm nghiêm trọng sau 3 tháng bạo loạn trên Quảng trường Độc lập.

Tổng kết những khó khăn, phức tạp nói trên có thể khẳng định rằng trong tương lai gần Ukraine sẽ không nhận được sự ủng hộ tài chính ồ ạt từ nước ngoài để “duy trì nền dân chủ”, còn các chương trình hỗ trợ tài chính dài hạn dựa trên nền tảng IMF đòi hỏi nỗ lực rất lớn của chính phủ mới trong lĩnh vực kinh tế và chắc chắn sẽ kéo theo sự sụt giảm mức sống của người dân bình thường. Triển vọng trung hạn hoàn toàn phụ thuộc vào tình hình chính trị ở Ukraine, tiến trình ổn định đất nước sẽ như thế nào và bằng biện pháp gì? Với tất cả những gì đang diễn ra ở Ukraine, hiện phương Tây không có đủ nguồn tiền nhàn rồi để cung cấp cho Kiev mà có những bảo đảm rõ ràng. Hiện, Kiev chỉ có thể kỳ vọng vào những khoản hỗ trợ tài chính nhỏ ngắn hạn để bù đắp lỗ thủng ngân sách đang ngày càng lớn. Còn triển vọng phát triển đất nước dài hạn sẽ rất mờ mịt nếu không có mối quan hệ ổn định với Nga và khôi phục lòng tin của giới đầu tư đối với nền kinh tế Ukraine.

* * *

(Đài RFI 26/2)

Trong cuộc khủng hoảng tại Ukraine, châu Âu đã gia tăng các hoạt động ngoại giao, song không dự tính đến việc khẩn cấp giúp đỡ về tài chính cho đất nước hiện đang ở bên bờ vực thẳm kinh tế này. Châu Âu không muốn và nếu có muốn thì cũng không thể cung cấp một khoản viện trợ tài chính khổng lồ mà Ukraine đang rất cần. Brussels muốn đẩy gánh nặng này sang phía Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Mỹ và Nga.

Nợ nước ngoài của Ukraine lên tới 73 tỷ USD. Trong năm 2014, Ukraine phải thanh toán 12 tỷ. Thế nhưng Pháp sẽ không cung cấp một khoản viện trợ nào cho Ukraine. Các nước lớn trong Liên minh châu Âu, như Đức, cũng thận trọng, chờ đợi cho đến khi có một chính phủ chuyển tiếp “ổn định và chính đáng” tại Kiev, trước khi quyết định tài trợ hay không.

Theo Paris, Ukraine “đang gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, nhưng không ở bên bờ vực phá sản”, khoản thanh toán nợ đầu tiên trong năm nay là vào tháng Sáu. Như vậy, vẫn còn vài tháng để Ukraine thành lập một chính phủ chuyển tiếp mà các nhà tài trợ quốc tế có thể chấp nhận được. Các khoản tài chính rất mờ ám và nạn tham nhũng trầm trọng của giới lãnh đạo Ukraine làm cho châu Âu thiếu tin tưởng vào nước này. Tại Kiev, các quan chức Ukraine tuyên bố cần 35 tỷ USD từ nay cho đến 2015 để nước này không bị phá sản. Giới chuyên gia cho rằng con số này được thổi phồng và thẩm định là Ukraine chỉ cần tới 25 tỷ USD, tức là cái giá để cứu Ukraine còn nhẹ hơn rất nhiều so với 340 tỷ euro, (hơn 400 tỷ USD), trong chương trình cứu trợ của châu Âu và IMF dành cho Hy Lạp. Tuy vậy, bị kiệt quệ do cuộc khủng hoảng kéo dài trong Khu vực đồng euro, các nước châu Âu đã thẳng thừng chuyển gánh nặng Ukraine cho IMF. Ông Timothy Ash, chuyên gia kinh tế tại Standard Bank, ở London, Anh, được báo Le Figaro trích dẫn, nhắc lại: “IMF có những cái túi khá sâu và to để có thể một mình giúp đỡ Ukraine. IMF đã có 3 chuyến công tác trong thời gian xảy ra khủng họảng nhưng không mang lại kết quả, bởi vì Ukraine đã không chấp nhận các cải cách”.

Trong những ngày qua, cả Washington lẫn Brussels đều ca ngợi IMF như là nhà tài trợ quốc tế duy nhất có khả năng áp đặt các điều kiện cho Ukraine. Theo một chuyên gia, thì ngay cả Nga cũng đồng ý để cho IMF can thiệp, với điều kiện là những cải cách mà tổ chức này đưa ra không đi ngược lại lợi ích của Moskva. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew kêu gọi IMF nhanh chóng giúp đỡ Ukraine. Đại diện Ngoại giao Châu Âu, bà Catherine Ashton, cũng đề cao vai trò của IMF và không loại trừ việc tổ chức một hội nghị quốc tế các nhà tài trợ cho Ukraine, cho phép huy động nhanh chóng một khoản viện trợ, nếu tình hình trở nên khẩn cấp.

Do không có khả năng tài chính, các nước châu Âu không thể đi xa hơn, ngoài việc cung cấp một số tín dụng, thông qua Ngân hàng Đầu tư châu Âu, và trợ giúp về kỹ thuật để hiện đại hóa bộ máy nhà nước Ukraine. Như vậy, kịch bản sắp tới có thể là châu Âu tiếp tục tăng cường hoạt động ngoại giao, nhưng để cho IMF, Mỹ và Nga thanh toán hóa đơn.

Theo nhận định của giới chuyên gia, hỗ trợ tài chính của Nga đối với Ukraine đóng vai trò chủ chốt, nhưng rất khó quản lý về mặt chính trị. Trong khuôn khổ viện trợ 15 tỷ USD đã cam kết với Tổng thống Ukraine Vikior Yanukovych, hồi tháng 12 năm ngoái, Nga đã giải ngân 3 tỷ và đình chỉ khoản giải ngân thứ hai trị giá 2 tỷ, sau khi ông Yanukovych chạy trốn. Một nhà ngoại giao châu Âu cho rằng việc ngừng giải ngân là dễ hiểu vì Moskva muốn biết xem họ đưa tiền cho ai ở Kiev. Kể từ khi ông Yanukovych bị hạ bệ, các nước châu Âu và Mỹ liên tục tuyên bố là việc cứu giúp Ukraine nhất thiết phải có Nga. Theo Paris, “Nga có các nguồn tài chính cần thiết và những đòn bẩy kinh tế vĩ mô quan trọng, nhất là về giá khí đốt. Nga còn ký hiệp định tự do thương mại với Ukraine. Không thể nào tính tới một tương lai ổn định cho Ukraine mà không có Nga và không thể nào diễn lại kịch bản chiến tranh lạnh. Điều đó là phi thực tế”. Một số nhà quan sát tỏ ra lo ngại về viện trợ song phương Nga-Ukraine. Ông Timothy Ash nhận định: “Nếu Nga cấp một khoản tín dụng song phương, thì đương nhiên, họ sẽ đưa ra những điều kiện chính trị để kìm hãm hoặc ngăn cản Ukraine hội nhập vào châu Âu. Điều này sẽ nuôi dưỡng sự bất ổn”./.

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d người thích bài này: