BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

2376. TRUNG QUỐC VỚI CHIẾN LƯỢC TRỖI DẬY HÒA BÌNH

Posted by adminbasam trên 23/02/2014

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ thứ, ngày 19/02/2014

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (Hong Kong), trong vài năm qua, Trung Quốc đã và đang thể hiện sức mạnh và những tham vọng ngày càng gia tăng của nước này. Những dấu hiệu nổi bật gồm có việc cố tình buộc một tuần dương hạm trang bị tên lửa dẫn đường của hải quân Mỹ phải thay đổi hành trình ở Biển Đông; khóa radar ngắm bắn vào máy bay và tàu chiến của một nước láng giềng (Nhật Bản); đơn phương tuyên bố thiết lập một Vùng Nhận dạng Phòng không (ADIZ) chồng lấn lên ADIZ của các nước láng giềng; tái khẳng định một luật đánh bắt cá yêu cầu tàu thuyền các nước khác phải xin phép mới được đánh bắt cá ở các vùng biến tranh chấp; tố chức các cuộc tuần tra đầy hung hăng của hải quân và lực lượng cảnh sát biển cũng như các cuộc tập trận ở các vùng lãnh hải tranh chấp và trong những vùng biển mà các nước khác tuyên bố là vùng đặc quyền kinh tế của họ; đồng thời gia tăng các cuộc tuần tra trên không và các cuộc tuần tra của hải quân ở các vùng biển xa.

Rất dễ hiểu là Trung Quốc muốn được tôn trọng và muốn đóng một vai trò lớn, nếu không muốn nói là vai trò thống trị, trong khu vực của riêng họ, và cuối cùng là trên thế giới. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng muốn tránh chiến tranh – hoặc một cuộc chiến tranh lạnh, một cuộc chiến tư tưởng căng thẳng trên phạm vi rộng – điều sẽ trì hoãn, nếu không muốn nói là phá hỏng sự trỗi dậy nhanh chóng của nước này về kinh tế, quân sự và chính trị. Và tình thế tiến thoái lưỡng nan về mặt chiến lược là ở chỗ đó.

Theo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, “lập luận rằng các nước mạnh sẽ tìm kiếm sự bá chủ là không đúng với Trung Quốc. Điều này không nằm trong ADN của đất nước, vì nền tảng lịch sử và văn hóa lâu đời của chúng tôi. Trung Quốc hoàn toàn hiểu rằng chúng tôi cần một môi trường ổn định và hòa bình ở cả trong và ngoài nước để phát triển đất nước chúng tôi. Tất cả chúng ta cần hợp tác cùng nhau để tránh cái bẫy Thucydides (một viên tướng, đồng thời là một sử gia người Hy Lạp) – những căng thẳng mang tính hủy diệt giữa một cường quốc mới nổi và các cường quốc đã xác lập… Mục đích của chúng tôi là củng cố một mô hình mới về mối quan hệ giữa các nước lớn”.

Tuy nhiên, các hành động và tuyên bố của Trung Quốc dường như không ủng hộ những tuyên bố của nhà lãnh đạo Tập Cận Bình.Trung Quốc biết rằng họ vẫn chưa sẵn sàng cho một cuộc xung đột quân sự tổng lực với Mỹ và các đồng minh của Wasshington – ngay cả khi một số bộ phận xã hội Trung Quốc dường như nghĩ rằng đó là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, việc Trung Quốc “đi quá xa” – có vẻ như Trung Quốc muốn quá nhiều quyền lực quá sớm – đang có nguy cơ gây ra điều ngược lại với môi trường địa chính trị thân thiện mà họ tìm kiếm.

Thật vậy, những hành động của Trung Quốc đang gây ra lo ngại – chứ không phải sự khâm phục và tôn trọng về tư tưởng – và đẩy ngày càng nhiều nước hướng đến sự bảo vệ của Mỹ, như Nhật Bản, Australia và một loạt các nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Có lẽ đây là điều Trung Quốc hoàn toàn không mong muốn: bị bao vây, kiềm chế, thậm chí bị ngăn chặn bởi các nước láng giềng không thân thiện, thậm chí là thù địch, liên minh chống lại họ. Đây có thể là điều tồi tệ đối với sự tiếp tục “trỗi dậy” của Trung Quốc trong mọi khía cạnh.

Và động lực hành động – phản ứng này đến lượt nó có thể tạo ra một vòng luẩn quẩn bị chi phối bởi sự lo ngại lẫn nhau và chủ nghĩa dân tộc theo phản xạ, lên đến cực điểm thành điều mà Trung Quốc và khu vực lo sợ nhất – chiến tranh, một cuộc chiến tranh nóng hoặc lạnh. Bối cảnh tồi tệ nhất này đang có dấu hiệu nhen nhóm. Một số người nói rằng tình trạng căng thẳng đã lên đến “đỉnh điểm”. Thật vậy, những nhà hoạch định chiến lược của các chính phủ đang chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất.

Tuy nhiên, tương lai này không phải là điều chắc chắn sẽ xảy ra, mặc dù việc suy nghĩ về nó có thể biến nó thành sự thật. Trung Quốc nên và có lẽ sẽ giảm bớt những hành động hung hăng của họ – trong đó có giọng điệu khoa trương hiếu chiến chính thức dường như là quay trở lại một kỷ nguyên khác, khi Trung Quôc là nước rũ bỏ một cách đúng đắn và hợp pháp những xiềng xích thuộc địa đầy nhục nhã của họ.

Tuy nhiên, Mỹ phải giúp Trung Quốc làm dịu bớt lập trường hung hăng bằng cách điều chỉnh một mức độ nào đó đối với những lợi ích quốc tế và tham vọng của họ; nói tóm lại, là bằng cách chia sẻ quyền lực. Khi nào điều chỉnh, điều chỉnh trong những vấn đề gì, và điều chỉnh ở mức độ nào, là những thách thức để các nhà tư tưởng của Chính phủ Mỹ cân nhắc và thương lượng với Trung Quốc.

về phần mình, Trung Quốc cần chứng tỏ bằng các hành động của họ rằng không phải họ đang tìm kiếm xung đột quân sự. “Sự mềm dẻo” chiến lược này sẽ giúp thu được mối quan hệ nước lớn “mới” như đã được Chủ tịch Tập Cận Bình đề xuất tại Hội nghị thượng đỉnh Sunnylands giữa nhà lãnh đạo này với Tổng thống Mỹ Barack Obama vào tháng 6 năm ngoái.

Các khu vực tranh chấp trên biển và không phận tiếp giáp với Trung Quốc hiện đang là những nơi nguy hiểm nhất, vì chỉ cần một tính toán sai lầm hay những vụ việc bất ngờ ngoài ý muốn đều có thể gây ra một cuộc xung đột lớn hơn. Một thỏa thuận với Trung Quốc về các quy tắc ứng xử trên Biển Đông có thế làm cho mọi việc trở lại đúng hướng kiểm soát. Dĩ nhiên, việc thực hiện những quy tắc này có thể gặp nhiều khó khăn, nhưng một thỏa thuận như vậy sẽ cho thấy rằng Trung Quốc thực sự đang tìm cách tránh kịch bản tồi tệ nhất.

Một động thái tích cực khác sẽ là việc làm rõ tuyên bố chủ quyền lãnh hải của Trung Quốc ở Biển Đông đối với các hòn đảo và các vùng đặc quyền kinh tế thuộc những khu vực đó. Việc Bắc Kinh kiềm chế những hành động đang ngày càng bị các nước láng giềng của Trung Quốc coi là “ngoại giao pháo hạm” cũng sẽ giúp làm dịu môi trường chính trị hiện nay.

Mỹ có lẽ sẽ đáp lại bằng cách giảm bớt hoặc loại bỏ sự giám sát “sát nút” và các cuộc thăm dò của họ đối với quân đội Trung Quốc, không thổi phồng thái quá cũng như không quảng bá sự hiện diện quân sự của họ trong khu vực, và giảm bớt hoặc nới lỏng việc bán vũ khí cho Đài Loan.

Không có điều nào trong số này được đưa ra nhằm nói rằng Trung Quốc không nên và không thê khao khát có ảnh hưởng và sự tôn trọng trên toàn câu. Cũng không thể cho rằng chỉ có Trung Quốc mới là nước có lỗi trong việc làm cho môi trường chính trị ở châu Á xấu đi. Điều đó cho thấy rằng để đạt được các mục tiêu của mình, Trung Quốc nên kiên nhẫn và bình tĩnh hơn. Như Đặng Tiểu Bình đã khuyên, Trung Quốc nên “giấu mình chờ thời”.

Tuy nhiên, cả Mỹ và Trung Quốc sẽ không cùng nhau “nhảy tango”. Mỹ phải hiểu rõ tình hình, đồng thời linh hoạt và sẵn sàng. Thật vậy, vì lợi ích của khu vực và thế giới, cả hai nước đều cần phải xử lý tốt hơn mối quan hệ của họ.

Kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng từ 7-10% trong bốn thập kỷ qua. Bất chấp ảnh hưởng từ các vấn đề như nhân khẩu học, tình trạng bất ổn xã hội và khủng hoảng kinh tế, Trung Quốc vẫn tăng trưởng và sẽ không trỗi dậy hòa bình. Hội đồng Quốc tế Canada (CIC) ngày 12/2 đã phỏng vấn Giáo sư khoa học chính trị John Mearsheimer của Đại học Chicago, Mỹ về đánh giá này nhân chuyến công tác của ông tới Trung tâm nghiên cứu quốc tế, Đại học Montreal, Canada.

Hỏi: Tại sao Trung Quốc không trỗi dậy hòa bình?

Trả lời: Các nước có sức mạnh thực sự thường muốn thống trị khu vực để loại bỏ các mối đe dọa ở sân sau. Vì vậy, nếu Trung Quốc phát triển mạnh mẽ hơn, quốc gia này sẽ thống trị châu Á giống như vị trí của Mỹ ở Tây Bán cầu. Trung Quốc sẽ cố gắng đẩy nước Mỹ càng xa khu vực châu Á – Thái Bình Dương càng tốt cũng như thống trị các nước láng giềng. Điều này không có nghĩa Trung Quốc sẽ chinh phục tất cả các nước trong khu vực nhưng sẽ ở vào vị trí “người đứng đầu”. Trong khi đó, Mỹ và các nước láng giềng Trung Quốc – những nước không muốn Trung Quốc trở thành quốc gia bá quyền khu vực, sẽ đi đến hợp tác để kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Xung đột lợi ích sẽ dẫn đến cạnh tranh an ninh căng thẳng bao gồm khả năng xảy ra chiến tranh. Có hai lý do để bi quan. Thứ nhất, Trung Quốc rõ ràng là một cường quốc xét lại, muốn lấy lại Đài Loan và quần đảo Điếu Ngư, thống trị Biển Đông cũng như đang tranh chấp biên giới với Ấn Độ và Bhutan. Trung Quốc có động cơ mạnh mẽ khi sử dụng sức mạnh quân sự để thay đổi hiện trạng theo cách họ muốn. Thứ hai, liên quan đến chủ nghĩa dân tộc, người Trung Quốc có ý nghĩ sâu sắc rằng họ từng là nạn nhân của các cường quốc trong quá khứ, trong đó đặc biệt có Nhật Bản và Mỹ. Chủ nghĩa dân tộc ảnh hưởng rất lớn tới người Trung Quốc. Vì vậy, nếu có một cuộc khủng hoảng xảy ra trên đường phố, chủ nghĩa dân tộc sẽ “thêm dầu vào lửa” và thổi bùng xung đột.

Hỏi: Trung Quốc có cách tiếp cận ra sao trong tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng liên quan đến Đài Loan, quần đảo Điếu Ngư, Biển Đông, biên giới với Ấn Độ và Bhutan?

Trả lời: Trong thập kỷ qua, các cuộc khủng hoảng liên quan đến Trung Quốc đều được bắt đầu với một trong số các nước láng giềng. Trung Quốc đã phản ứng thái quá trong các trường hợp để khiêu khích, nhưng các hành động khiêu khích ban đầu lại đến từ nước láng giềng. Đó là do các nước láng giềng có động cơ gây ra rắc rối và cố gắng giải quyết vấn đề ngay mà không đợi tới 20-30 năm sau, khi Trung Quốc chắc chắn mạnh hơn rất nhiều và có vị trí tốt hơn để tuyên bố các điều khoản của một thỏa thuận cuối cùng. Theo quan điểm của Trung Quốc, chiến lược thông minh là chờ đợi. Do vậy, quốc gia này đã không phản ứng quá mức đối với các cuộc khủng hoảng trong 10 năm qua. Trung Quốc cho rằng tốt hơn cả là lên giọng hùng biện, tỏ ra ít hiếu chiến và chờ tới khi có đủ sức mạnh để ra lệnh các điều khoản của thỏa thuận.

Hỏi: Tại sao trong cuốn “Bi kịch của các cường quốc”, ông cho rằng nguy cơ chiến tranh với Trung Quốc sẽ lớn hơn so với Liên Xô thời kỳ Chiến tranh Lạnh?

Trả lời: Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cuộc chiến giữa Mỹ và Liên Xô khó xảy ra vì trung tâm xung đột nằm ở giữa châu Âu mà phương Tây gọi là Mặt trận trung ương. Liên Xô và các đồng minh tuy có số lượng lớn các sư đoàn thiết giáp, sư đoàn cơ giới và vũ khí hạt nhân nhưng Mỹ và các đồng minh cũng có kho vũ khí hạt nhân. Nếu xung đột xảy ra ở châu Âu, đó sẽ là chiến tranh thế giới thứ 3 với vũ khí hạt nhân. Không ai muốn điều đó, chiến tranh càng thảm khốc, người ta càng không muốn nó xảy ra. Tình hình hiện nay ở châu Á lại khác do không có mặt trận trung tâm ở châu Á. Tình huống xung đột có thể xảy ra ở Đài Loan, hoặc trên Biển Đông. Đây sẽ là cuộc chiến tranh nhỏ, không phải chiến tranh thế giới thứ ba với vũ khí hạt nhân. Đó là lý do nhiều khả năng chiến tranh sẽ xảy ra.

Hỏi: Trung Quốc đang nổi lên sẽ có những bước đi như thế nào?

Trả lời: Trước hết, một cường quốc thường cố gắng thiết lập quyền bá chủ trong khu vực; sau đó, bắt đầu vươn ra trường quốc tế và hành động như một siêu cường. Siêu cường là nước có khả năng xây dựng sức mạnh quân sự tại khu vực khác, như Mỹ ngày nay. Trung Quốc hiện nay là quốc gia mạnh nhưng có rất ít khả năng triển khai sức mạnh ra bên ngoài châu Á. Vì vậy, trước hết,Trung Quốc đang cố gắng thiết lập bá chủ khu vực châu Á – đạt vị trí có sức mạnh hơn nhiều so với tất cả các nước khác trong khu vực và đẩy Mỹ ra khỏi châu Á một cách hiệu quả. Một khi hoàn tất điều này, Trung Quốc sẽ bắt đầu nghĩ đến việc triển khai sức mạnh trên toàn cầu.

Hỏi: Trong cuốn sách trên, ông đề cập đến vịnh Persian và Tây bán cầu sẽ là hai khu vực có giá trị chiến lược đặc biệt đối với Bắc Kinh, tại sao?

Trả lời: Liên quan đến Tây bán cầu, Trung Quốc có quyền lợi trong việc đảm bảo Mỹ phải tập trụng vào sân sau (của Mỹ). Hầu hết người Mỹ không bao giờ suy nghĩ về lý do tại sao Mỹ được tự do đi khắp nơi trên thế giới, “nhúng mũi” vào công việc của người khác. Đó là vì Mỹ không phải đối mặt với mối đe dọa an ninh nào ở Tây bán cầu. Canada, Mexico, Guatemala, Brazil… không phải là mối đe dọa đối với Mỹ. Do vậy, Mỹ tự do “dạo chơi” ở các khu vực khác trên thế giới. Nếu Trung Quốc muốn chấm dứt điều này, họ có quyền lợi trong việc gây rắc rối ở Tây bán cầu, buộc Mỹ phải tập trung vào sân nhà và ít có khả năng chú ý đến châu Á. Cùng cách lập luận này, chắc chắn châu Á có các nước có thể thu hút sự chú ý và buộc phải quan tâm khiến Bắc Kinh không còn tự “đe dọa” Tây bán cầu. Vịnh Persian quan trọng đối với Trung Quốc vì là nơi cung cấp lượng dầu lửa lớn và ngày càng tăng. Trung Quốc sẽ xem vịnh Persian như một khu vực chiến lược ngày càng quan trọng. Tất nhiên, Mỹ không thích ý tưởng Trung Quốc có ảnh hưởng vịnh Persian giống như Liên Xô trước đây. Đó là lý do sẽ có một cuộc cạnh tranh an ninh nghiêm trọng giữa Mỹ và Trung Quốc liên quan đến vịnh Persian.

Hỏi: Có phải trong trường hợp Iran, Trung Quốc đã có được nhiều dầu lửa bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ?

Trả lời: Đúng vậy. Sự cạnh tranh Trung – Mỹ liên quan đến Iran đã bắt đầu. Cho tới gần đây, chính sách trừng phạt của Mỹ đã đẩy Iran vào “vòng tay” của Trung Quốc. Nếu Mỹ tiếp tục cứng rắn, Iran sẽ cố gắng tìm đồng minh như Trung Quốc, nước cũng đang tìm kiếm đồng minh ở vịnh Persian. Cuộc “hôn nhân” về mặt lợi ích giữa Tehran và Bắc Kinh sẽ không có lợi cho Mỹ. Đó là lý do để Mỹ cải thiện quan hệ với Iran.

Hỏi: Năm 2012 Mỹ đã chuyển một phần trọng tâm chiến lược sang hướng Đông thông qua chính sách “xoay trục sang châu Á”. Theo ông, đó có phải là cách tiếp cận tốt?

Trả lời: Trước hết, tôi cho rằng lý do chính khiến Washington “xoay trục sang châu Á” không phải vì Trung Quốc mà vì các đồng minh của Mỹ ở châu Á đã nghĩ rằng Mỹ là đối tác không đáng tin cậy. Điều này đặc biệt đúng đối với Nhật Bản và Hàn Quốc. Cả hai đều rất lo ngại về sự nổi lên của Trung Quốc và Triều Tiên. Bình Nhưỡng và Bắc Kinh có vũ khí hạt nhân nhưng Hàn Quốc và Nhật Bản thì không. Họ phụ thuộc vào chiếc ô hạt nhân của Mỹ, Người dân ở Seoul và Tokyo theo dõi chặt chẽ về cách cư xử của Mỹ trên trường quốc tế và mức độ quan trọng của Châu Á trong đánh giá của các nhà hoạch định chính sách Mỹ. Có thể hiểu người Hàn Quốc và Nhật Bản không tự tin vào Mỹ khi quan sát cách ứng phó của Mỹ kể từ sự kiện ngày 11/9/2001. Mỹ bị Trung Đông ám ảnh và đã hành xử theo cách “ thiếu thông minh “ . Tuy nhiên, với chiến lược “ xoay trục sang Châu Á “, Mỹ đã gửi tín hiệu rõ ràng tới các đồng minh rằng cho dù những gì đã xảy ra ở Trung Đông, Mỹ sẽ có mặt ở châu Á vì họ.

Hỏi : Vậy Trung Quốc nên được xem là đối tác hay đối thủ ?

Trả lời : Mỹ cần phải bắt đầu xây dựng một chiến lược ngăn chặn và đây là những gì họ đang làm. Bên cạnh đó, độc lập với Mỹ, các nước láng giềng Trung Quốc đang bắt đầu hợp tác với nhau theo cách chưa từng làm trong quá khứ. Ví dụ , trong vòng 5 năm qua, hợp tác quân sự giữa Ấn Độ và Nhật Bản đã có tiến triển. Thế giới đã có thể chứng kiến những động thái liên minh cân bằng đang diễn ra. Mỹ buộc phải bắt đầu cân bằng vào lúc này trong khi rất thận trọng để không gây ra một cuộc chiến tranh. Cho đến nay, Chính quyền Tổng thống Obama đã làm điều này rất tốt, phản ứng ở mức vừa phải. Trung Quốc vẫn còn một chặng đường dài để đạt được sức mạnh quân sự mà có thể gây ra rắc rối đang kể ở châu Á. Do đó, Mỹ không phải có quá nhiều hành động quân sự tại thời điểm này. Tuy nhiên, các tài sản quân sự sẽ được chuyển sang châu Á từ từ, đều đặn và Mỹ sẽ phải làm việc với các đồng minh để cùng nhau thành lập một liên minh nhằm kiềm chế Trung Quốc./.

 

 

Sorry, the comment form is closed at this time.

 
%d người thích bài này: