BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

1746. Không nên làm báo kiểu này: Bài phỏng vấn TS Nguyễn Hồng Kiên về di tích Đàn Xã Tắc đã bị VNN tự động cắt xén

Posted by adminbasam trên 29/04/2013

TS Nguyễn Hồng Kiên: Nhời của nhà cháu bị cắt quá nhiều. Nhà cháu đã gọi điện thoại cho người phỏng vấn đề nghị phản ánh với BBT: Đăng bài của những người không có chuyên môn, cung cấp cho độc giả thông tin sai. Khi nhà cháu nói lại thì cắt đi thì đó không phải là cách làm báo đúng.

Lời bình của BTV: Rất nhiều nhà báo, nhiều cơ quan truyền thông ở Việt Nam vẫn ngộ nhận rằng, người phỏng vấn là tác giả các bài thuộc thể loại phỏng vấn. Nhưng theo quy chế phỏng vấn trên báo chí, thì người được phỏng vấn và đồng ý trả lời phỏng vấn mới thực sự là nhân vật chính của các bài viết thuộc thể loại này. Đây là lý do, khi bài thuộc thể loại phỏng vấn được giới thiệu, nhà báo chỉ và phải xuất hiện với tư cách là người “thực hiện”, họ không thể giữ vai trò tác giả.

Việc cắt bỏ, sửa đổi bản ban đầu, cho dù với bất kỳ lý do gì, mà không tham khảo lại ý kiến của người được phỏng vấn là sai nguyên tắc và cho thấy sự thiếu tôn trọng cả người được phỏng vấn lẫn độc giả. Không thể xem bản mà nhà báo hay tòa soạn tự cắt bỏ, sửa đổi, bất cần ý kiến của người được phỏng vấn là “bản chính thức”.

Chúng tôi xin đăng lại bản gốc bài phỏng vấn TS Nguyễn Hồng Kiên, đã bị BBT báo VietNamNet tự biên tập, cắt bỏ, sửa đổi nội dung đã phỏng vấn, để độc giả đối chiếu, bình luận, với mục đích để người được phỏng vấn không bị hàm oan, không bị báo chí bị lợi dụng, vừa để giúp các nhà báo, các tòa soạn tự điều chỉnh phương thức, phong cách tác nghiệp.

FB Nguyễn Hồng Kiên

NHÀ CHÁU TRẢ NHỜI BÁO VIETNAMNET

1.  Gần đây ông Nguyễn Văn Hảo từng làm việc tại Viện khảo cổ học có phát biểu rằng những dấu vết đã phát hiện vừa rồi ở khu vực mà nhiều người nghĩ rằng đó là khu vực của Đàn Xã Tắc hoàn toàn không chính xác và tất cả những dấu vết kiến trúc trong khu vực khai quật này không có một đặc điểm nào của Đàn Xã Tắc. Là người chủ trì cuộc khai quật, cũng là người nắm rõ nhất tình hình thực tế, theo ông ý kiến trên có chính xác hay không?

– Không chỉ có ông Hảo, gần đây một số báo có đăng một vài ý kiến phủ nhận việc tìm thấy di tích đàn tế Xã Tắc của một số người không nghiên cứu về lịch sử vàkhảo cổ học.

Tôi khẳng định không có chuyện gì là “nhiều người nghĩ rằng”.

Đã có cả một Hội thảo khoa học về cuộc khai quật  đàn Xã Tắc. Trong hội thảo hôm 18/1/2007, chỉ DUY NHẤT có 1 ý kiến nghi ngờ việc đã phát hiện được di tích đàn tế Xã Tắc Thăng Long của ông Nguyễn Vinh Phúc. Không chỉ cá nhân tôi, trong tư cách người phụ trách khai quật ở đó, mà rất nhiều nhà khoa học khác đã có trao đổi, tranh luận về chuyện này.

Kết luận hội thảo đã “khẳng định di tích là Đàn Xã Tắc”.

Cách đây 2-3 năm, có đồng nghiệp MÁCH rằng ông Hảo lên báo gì đó phủ nhận chuyện tìm thấy đàn Xã Tắc. Tôi chủ động tìm gặp để trao đổi, nhưng ông ấy tránh mặt rồi im lặng không thấy phát biểu ở đâu nữa. Tôi tưởng ông ấy đã hiểu ra vấn đề, nhưng hóa ra không phải.

Ở Viện chúng tôi, ông Hảo là người nghiên cứu về thời đại đồ đá, nên không thể được mời dự hội thảo nói trên. So sánh luôn khập khiễng, nhưng chẳng có ai đi hỏi ý kiến một bác sĩ thú y về bệnh của con người cả !

Thực tế, các phát biểu trên một số báo vừa qua đã cho thấy ông Hảo không hiểu gì về loại hình kiến trúc đàn tế nói chung, đàn tế Xã Tắc nói riêng. Chính vì thế, trên các báo ông ấy đưa ra các khái niệm không thống nhất (thực ra là SỬACHỮA nhận thức sai trước đó).

Ngay định nghĩa về đàn Xã Tắc ông ấy cũng không nắm được. Đàn Xã Tắc là nơi tế thần Đất và thần Mùa màng, nhưng ông Hảo bảo: “Đó là đàn để tế đất mà chúng ta quen gọi là đàn Xã Tắc”, rồi lại có CHỮA: “Đó là đàn để tế thần đất và thần Ngũ cốc mà chúng ta quen gọi là Đàn Xã Tắc”. Sao lại là QUEN GỌI được? Nghĩa đen, XÃ là thần Đất, TẮC là thần Ngũ cốc nhưng phải hiểu đó là thần Mùa màng!

Những cái mà ông ấy nói là đặc điểm của đàn Xã Tắc cũng không chính xác, chứng tỏ một hiểu biết bập bõm.

Đàn tế Đất luôn có hình vuông, đàn tế Trời mới có hình tròn.

Tôi lấy làm lạ là ông Hảo học đại học ở Trung Quốc mà lại không biết gì về đàn tế Xã Tắc ở Bắc Kinh. Đàn tế này hình vuông, mặt đàn đắp đất 5 màu (từng bị phán hưng đã phục dựng lại). Tôi cũng lấy làm lạ là ông ấy cũng không biết gì về đàn tế Xã Tắc thời Nguyễn ở Cố đô Huế. Đàn Xã Tắc ở Huế có hình vuông.

Vậy mà ông ấy lại GIẢNG là: “Ở GIỮA PHÍA TRÊN MẶT CÓ HÌNH TRÒN (biểu tượng cho trời)”. Mặt đàn tế Đất sao lại có biểu tượng Trời?

Ông ấy còn nói “Trên mặt của Đàn Xã Tắc thường được dùng GẠCH 5 màu để lát” (sau có CHỮA là “vật liệu 5 màu”). Thờ Đất sao lại lát gạch và dùng vật liệu gì ?

Khi xác định là ông Hảo không hiểu gì về đàn tế nói chung, đàn Xã Tắc nói riêng thì có lẽ không nên nói về chuyện chính xác hay khoa học trong ý kiến của ông ấy!

2. Ông Hảo cũng đưa ra các lập luận cho rằng những vết tích trong cuộc khai quật 2006 chứng minh rằng vẫn chưa tìm thấychính xác vị trí Đàn Xã Tắc. Ông có thể đưa ra những chứng cứ và luận điểm khảocổ nào để cho thấy vị trí đã khai quật chính xác là Đàn Xã Tắc?

 – Trước hết, vài ba câu của ông Hảo nói trên các báo KHÔNG THỂ COI LÀ LẬP LUẬN PHẢN BIỆN.

Thật khó “đưa ra những chứng cứ và luận điểm khảo cổ” trong một vài câu, thậm chí trong 1 bài báo khoa học. Chỉ để lý giải về nguyên nhân địa danh Xã Đàn còn tồn tại đến nay cũng đã cần ít nhất vài trang A4 dày đặc chữ.

Tôi không thể dẫn ra đây các bản vẽ, bản ảnh về quátrình khai quật cũng như các nghiên cứu địa tầng, tầng văn hóa, các di tích và  di vật đã được phát hiện… là căn cứ khoa học cho việc xác định di tích đàn tế.

Mặt khác, có những vấn đề thuần túy chuyên môn, chỉ những người làm nghề mới hiểu.

Hội thảo ngày 18/1/2000 do UBND thành phố Hà Nội tổ chức dưới sự chủ trì của Chủ tịch Nguyễn Quốc Triệu, GS.TS Đỗ Hoài Nam (Chủ tịch Viện Khoa học Xã hội),GS Phan Huy Lê (Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử), GS Vũ Khiêu (Viện Khoa học Xã hội) nhất trí kết luận: “Địa điểm thăm dò khảo cổ đúng là khu vực đàn Xã Tắc Thăng Long có niên đại kéo dài suốt từ thế kỷ XI đến thế kỷ XVIII”. (Báo cáo số 07/BC-UBND ngày 27/1/2007 của UBND Hà Nội gửi Thủ tướng Chính phủ).

Xin nhắc lại rằng tôi và các đồng nghiệp đã phải làm báo cáo, tranh luận, giải thích trước một hội thảo có các chuyên gia đầu ngành về lịch sử và khảo cổ học. Chúng tôi chịu trách nhiệm về điều đó!

Tôi, trong tư cách cá nhân, luôn sẵn sàng gặp, trao đổi với bất kỳ ai muốn tìm hiểu cặn kẽ vấn đề này. Tôi từng thấy báo VNN tổ chức tọa đàm online. Nếu ông Hảo hay ai đó muốn PHẢN BIỆN (và báo VNN thấy cần thiết) xin hãy tổ chức một tọa đàm khoa học. Nhưng xin nói trước, tôi sẽ thu “học phí” về việc phổ biến kiến thức, dù rẻ thôi!

3. Còn về ý kiến do có tranh cãi về dự án có nên phục dựng Đàn Xã Tắc hay không và cũng vì không có đủ cơ sở khoa học và vấp phải sự phản đối của nhiều nhà nghiên cứu nên dự án này đã phải rút lại,theo ông có cơ sở?

 – Tôi chưa nghe ai nói đến cái dự án nào như vậy, cho dù Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có chỉ đạo: Bảo tồn tốt nhất có thể.

Phục dựng và bảo tồn là hai khái niệm hoàn toàn khác.  Khẳng định được đó là di tích của đàn Xã Tắc không đồng nghĩa với việc đã có hiểu biết hoàn toàn đầy đủ để có thể phục dựng.

Cá nhân tôi, từng hơn 20 năm làm nghề trùng tu di tích, PHẢN ĐỐI việc phục dựng. Vì chắc chắn chúng ta không thể có đủ căn cứ khoa học để làm việc đó. Tuy nhiên, thật buồn cười khi có một quan chức Hà Nội bảo để phục dựng đàn Xã Tắc sẽ mất một nửa đất của quận Đống Đa.

Tôi cho rằng ở đây có một ý đồ đánh tráo khái niệm Bảo tồn và Phục dựng để thu hút PHẢN ĐỐI!

4. Có nhà nghiên cứu văn hóa nhận định rằng cuộc khai quật năm 2006 là cuộc khai quật khẩn cấp khi một số vật liệu xây dựng cổ phát lộ lúc làm đường và không thể xác định đó là nền Xã Đàn đời Lý và cũng không thể xác định đó là vùng lõi của di tích Xã Đàn đời Lý. Vậy đứng trên quan điểm của nhà khảo cổ, ông sẽ trả lời ý kiến trên ra sao?

 – Có thể nói việc ông Nguyễn Hùng Vĩ dùng từ “khai quật khẩn cấp (chữa cháy)” là không hiểu chuyện.

Khi có chủ trương mở đường vành đai 1, UBND Hà Nội đã CHỦ ĐỘNG mời Viện Khảo cổ học khai quật, để giúp xác định CÓ HAY KHÔNG di tích đàn Xã Tắc ở khu vực con đường sẽ đi qua, để có ứng xử phù hợp. Đó là một việc làm tuân thủ đúng luật Di sản.

Từ các tháng 4, 5, 6/2006 cán bộ Ban Quản lý di tích và danh thắng Hà Nội và Viện Khảo cổ học đã đi khảo sát chuẩn bị cho việc thám sát và khai quật khảo cổ nhằm tìm vết tích đàn Xã Tắc ở khu dân cư ngõ Xã Đàn, phường Nam Đồng, quận Đống Đa.

Chúng tôi được bàn giao mặt bằng khu vực này ngay từ đầu, không có chuyện “một số vật liệu xây dựng cổ phát lộ lúc làm đường” rồi mới khai quật.

Từ 30/10/2006 đến 25/11/2006, ba hố thám sát, khai quật khảo cổ học có tổng diện tích 100m2 đã xác định khu vực này có dấu tích của đàn tế Xã Tắc. Vì vậy, theo quyết định 5503/QĐ-VHTT của Bộ Văn hoá Thông tin, từ 6/12 đến25/12/2006, ba hố khai quật với tổng diện tích là 800m2, đã khẳng định khu vực này là di tích đàn tế Xã Tắc của kinh đô Thăng Long các thời Lý -Trần – Lê.

Tại hội thảo hôm 18/1/2007, ông Nguyễn Quốc Triệu, bấy giờ là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã có kết luận: “Thống nhất bảo tồn di tích, cụ thể là xây đường tách ra hai bên di tích. Trên “đảo giao thông” sẽ xây biểu trưng, cụ thể thế nào sẽ tiếp tục tham khảo ý kiến các nhàk hoa học trong một hội thảo khác.”

Tuy nhiên, ông Vĩ không hiểu được rằng, kể cả khi khai quật chữa cháy vẫn hoàn toàn có thể có những phát hiện quan trọng. Trong thời gian phụ trách khai quật ở Ô Chợ Dừa, tôi chưa được gặp, làm việc với ông Vĩ lần nào. Tôi cho rằng những phân tích của ông Vĩ đúng là của một người không làm khảo cổ học chuyên nghiệp.

5. Cho đến thời điểm này người ta vẫn tranh cãi về vùng lõi của Đàn Xã Tắc và có giả thuyết rằng vị trí chính xác của Đàn Xã Tắc xưa nằm ở chùa Xã Đàn hiện nay chứ không phải chỗ đặt hòn đá chỗ bùng binh bởi chúng ta chưa tiến hành khảo cổ mở rộng ra toàn khu vực này mà chỉ làm ở diện tích thuộc đường giải tỏa không động đến nhà dân. Vậy quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?

 – Ông Vĩ dẫn: “… cụ kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng nhắc trong tác phẩm của ông là trước 1945, đứng trên đê La Thành, nhìn về phía chùa Xã Đàn, ta thấy một số đá lổng chổng, ĐÓ LÀ PHẾ TÍCH KHÂM THIÊN GIÁM đời Lý” rồi lại đưa ra giả thuyết chùa Xã Đàn làm trên đàn Xã Tắc?

Nếu ông Vĩ biết ngay trong khu vực đã khai quật có một ngôi miếu chắc lại nghĩ khác. Theo tôi, dùng từ KHU TRUNG TÂM chính xác hơn từ VÙNG LÕI. Tôi khẳng định khảo cổ học đã tìm lại được khu trung tâm đàn tế. Các giả thuyết khác cần được chứng minh qua khai quật khảo cổ học. Tuy vậy, cũng cần nói ý kiến “vị trí chính xác của Đàn Xã Tắc xưa không phải chỗ đặt hòn đá chỗ bùng binh” lại có phần đúng. Vì cái đảo giao thông hiện nay gần như NẰM NGOÀI KHU VỰC ĐÃ ĐƯỢC KHAI QUẬT. Và, hiện nay thiết kế cầu vượt khẳng định KHÔNG XÂM PHẠM CÁI ĐẢO GIAO THÔNG đó (!)

6. Có nguồn tin nói rằng Viện Khảo Cổ chính là đơn vị được giao giải phóng mặt bằng về mặt khảo cổ đối với dự án làm cầu vượt ngã 5 Ô Chợ Dừa đi qua vị trí Đàn Xã Tắc, ông có biết thông tin này không và ông có cho thông tin trên là có cơ sở?

 – Tôi không biết và không hiểu THÂM Ý của tin này. Nhưng khảo cổ sao lại đi làm “giải phóng mặt bằng” được? Chuyện về quản lý xin hỏi cơ quan quản lý, chúng tôi là cơ quan nghiên cứu khoa học.

7. Vấn đề nóng nhất thu hút dư luận những ngày qua chính là mối lo ngại việc xây cầu vượt sẽ làm ảnh hưởng đến di tích Đàn Xã Tắc cũng như phạm Luật Di sản. Vấn đề đặt ra là nếu tiến hành làm cầu, không có gì đảm bảo khi vấp phải di tích, di vật dưới lòng đất thuộc quần thể Đàn Xã Tắc người ta sẽ dừng thi công và để các nhà khảo cổ vào cuộc tiếp. Vậy theo ý kiến của ông, chúng ta cần ứng xử với tình thế này thế nào?

 – Chuyện đó hoàn toàn có thể xảy ra. Khi tôi khai quật bên này, bà con sống bên kia đường Nguyễn Lương Bằng sang xem và bảo khi đào móng nhà cũng gặp nhiều hiện vật tương tự. Hoàn toàn có khả năng khuôn viên của đàn tế Xã Tắc lan trùm cả bên đó.

Hiện nay việc giải tỏa để làm đoạn đường phía bên ấy đã bắt đầu nhưng khảo cổ học chưa được HUY ĐỘNG giống như hồi 2006. Tuy nhiên đó lại vẫn là việc của các nhà quản lý.

Chúng ta LUÔN cần tuân thủ tốt luật Di sản. Trên thực tế, luôn có những mâu thuẫn giữa bảo tồn di sản và phát triển cần được giải quyết một cách hài hòa.

Đang có một luồng ý kiến rất sai rằng: Hà Nội với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, đào đâu chả có di tích, khảo cổ học cứ khai quật ở đâu là ĐÒI bảo tồn ở đó thì lấy đâu ra đất sống?

Đến ông Phan Đăng Long (Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo thành ủy ĐCSVN thành phố Hà Nội) còn bảo: “Cái gì cũng bảo tồn hết thì không còn đất cho sự phát triển mới”.

Tôi xin nhắc lại ý kiến một đồng nghiệp rằng: Hiện cả Hà Nội (gồm Hà Đông trước đây) mới chỉ có DUY NHẤT khu di tích Hoàng thành Thăng Long ở khu vực 18 Hoàng Diệu được giữ lại 1 phần để làm bảo tàng ngoài trời. Di sản vẫn đang phải NHƯỜNG Phát triển đến như thế.

Nếu chuyện đã được ông Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội quyết định từ năm 2007: “Làm đường tách ra hai bên di tích” được thực hiện, thì bây giờ không có chuyện phải cân nhắc làm cầu vượt hay không.

Mong rằng chúng ta không ưu tiên phát triển đến mức sẽ làm các thế hệ sau bị ĐỨT GÃY TRUYỀN THỐNG, như quan điểm của PGS-TS Trịnh Hòa Bình (Viện Xã hội học): “Đàn Xã Tắc và cầu vượt đều là văn hóa”!

Nguồn: FB Nguyễn Hồng Kiên

———-

VietNamNet

Khẳng định di tích là Đàn Xã Tắc!

29/04/2013

– “Cái đảo giao thông hiện nay gần như nằm ngoài khu vực đã được khai quật. Và, hiện nay thiết kế cầu vượt khẳng định không xâm phạm cái đảo giao thông đó”. 

Liên quan đến những tranh luận gần đây về vị trí thực sự của Đàn Xã Tắc, VietNamNet đã tìm gặp TS Nguyễn Hồng Kiên (Viện khảo cổ), người phụ trách cuộc khai quật khu vực Đàn Xã Tắc năm 2006 để làm rõ vấn đề.

Hoàn toàn có khả năng khuôn viên của đàn tế Xã Tắc lan trùm cả bên kia đường Nguyễn Lương Bằng. Ảnh: TT

Chúng tôi chịu trách nhiệm về điều đó!

– Gần đây ông Nguyễn Văn Hảo từng làm việc tại Viện khảo cổ học có phát biểu rằng những dấu vết đã phát hiện vừa rồi ở khu vực mà nhiều người nghĩ rằng đó là khu vực của Đàn Xã Tắc hoàn toàn không chính xác và tất cả những dấu vết kiến trúc trong khu vực khai quật này không có một đặc điểm nào của Đàn Xã Tắc. Là người chủ trì cuộc khai quật, cũng là người nắm rõ nhất tình hình thực tế, theo ông ý kiến trên có chính xác hay không?

– Không chỉ có ông Hảo, gần đây một số báo có đăng một vài ý kiến phủ nhận việc tìm thấy di tích đàn tế Xã Tắc của một số người không nghiên cứu về lịch sử và khảo cổ học. Tôi khẳng định không có chuyện gì là “nhiều người nghĩ rằng”.

Đã có cả một Hội thảo khoa học về cuộc khai quật đàn Xã Tắc. Trong hội thảo hôm 18/1/2007, chỉ duy nhất có 1 ý kiến nghi ngờ việc đã phát hiện được di tích đàn tế Xã Tắc Thăng Long của ông Nguyễn Vinh Phúc. Không chỉ cá nhân tôi, trong tư cách người phụ trách khai quật ở đó, mà rất nhiều nhà khoa học khác đã có trao đổi, tranh luận về chuyện này. Kết luận hội thảo đã “khẳng định di tích là Đàn Xã Tắc”.

– Ông Hảo cũng đưa ra các lập luận cho rằng những vết tích trong cuộc khai quật 2006 chứng minh rằng vẫn chưa tìm thấy chính xác vị trí Đàn Xã Tắc. Ông có thể đưa ra những chứng cứ và luận điểm khảo cổ nào để cho thấy vị trí đã khai quật chính xác là Đàn Xã Tắc?

Thật khó “đưa ra những chứng cứ và luận điểm khảo cổ” trong một vài câu, thậm chí trong 1 bài báo khoa học. Chỉ để lý giải về nguyên nhân địa danh Xã Đàn còn tồn tại đến nay cũng đã cần ít nhất vài trang A4 dày đặc chữ.

Tôi không thể dẫn ra đây các bản vẽ, bản ảnh về quá trình khai quật cũng như các nghiên cứu địa tầng, tầng văn hóa, các di tích và di vật đã được phát hiện… là căn cứ khoa học cho việc xác định di tích đàn tế. Mặt khác, có những vấn đề thuần túy chuyên môn, chỉ những người làm nghề mới hiểu.

Hội thảo ngày 18/1/2000 do UBND thành phố Hà Nội tổ chức dưới sự chủ trì của Chủ tịch Nguyễn Quốc Triệu, GS. TS. Đỗ Hoài Nam (Chủ tịch Viện Khoa học Xã hội), GS. Phan Huy Lê (Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử) nhất trí kết luận: “Địa điểm thăm dò khảo cổ đúng là khu vực đàn Xã Tắc Thăng Long có niên đại kéo dài suốt từ thế kỷ XI đến thế kỷ XVIII”. (Báo cáo số 07/BC-UBND ngày 27/1/2007 của UBND Hà Nội gửi Thủ tướng Chính phủ.)

Xin nhắc lại rằng tôi và các đồng nghiệp đã phải làm báo cáo, tranh luận, giải thích trước một hội thảo có các chuyên gia đầu ngành về lịch sử và khảo cổ học. Chúng tôi chịu trách nhiệm về điều đó!

Phản đối việc phục dựng Đàn Xã Tắc

– Còn về ý kiến do có tranh cãi về dự án có nên phục dựng Đàn Xã Tắc hay không và cũng vì không có đủ cơ sở khoa học và vấp phải sự phản đối của nhiều nhà nghiên cứu nên dự án này đã phải rút lại, theo ông có cơ sở?

Tôi chưa nghe ai nói đến cái dự án nào như vậy. Phục dựng và bảo tồn là hai khái niệm hoàn toàn khác. Khẳng định được đó là di tích của đàn Xã Tắc không đồng nghĩa với việc đã có hiểu biết hoàn toàn đầy đủ để có thể phục dựng.  Cá nhân tôi, từng hơn 20 năm làm nghề trùng tu di tích, phản đối việc phục dựng. Vì chắc chắn chúng ta không thể có đủ căn cứ khoa học để làm việc đó.

– Có nhà nghiên cứu văn hóa nhận định rằng cuộc khai quật năm 2006 là cuộc khai quật khẩn cấp khi một số vật liệu xây dựng cổ phát lộ lúc làm đường và không thể xác định đó là nền Xã Đàn đời Lý và cũng không thể xác định đó là vùng lõi của di tích Xã Đàn đời Lý. Vậy đứng trên quan điểm của nhà khảo cổ, ông sẽ trả lời ý kiến trên ra sao?

– Khi có chủ trương mở đường vành đai 1, UBND Hà Nội đã chủ động mời Viện Khảo cổ học khai quật, để giúp xác định có hay không di tích đàn Xã Tắc ở khu vực con đường sẽ đi qua, để có ứng xử phù hợp. Đó là một việc làm tuân thủ đúng Luật Di sản.

Từ các tháng 4, 5, 6/2006 cán bộ Ban quản lý di tích và danh thắng Hà Nội và Viện Khảo cổ học đã đi khảo sát chuẩn bị cho việc thám sát và khai quật khảo cổ nhằm tìm vết tích đàn Xã Tắc ở khu dân cư ngõ Xã Đàn phường Nam Đồng, quận Đống Đa.

Chúng tôi được bàn giao mặt bằng khu vực này ngay từ đầu, không có chuyện “một số vật liệu xây dựng cổ phát lộ lúc làm đường” rồi mới khai quật.

Từ 30/10/2006 đến 25/11/2006, ba hố thám sát, khai quật khảo cổ học có tổng diện tích 100m2 đã xác định khu vực này có dấu tích của đàn tế Xã Tắc. Vì vậy, theo quyết định 5503/QĐ-VHTT của Bộ Văn hoá Thông tin, từ 6/12 đến 25/12/2006, ba hố khai quật với tổng diện tích là 800m2, đã khẳng định khu vực này là di tích đàn tế Xã Tắc của kinh đô Thăng Long các thời Lý – Trần – Lê.

Tại hội thảo hôm 18/1/2007, ông Nguyễn Quốc Triệu, bấy giờ là Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã có kết luận: “Thống nhất bảo tồn di tích, cụ thể là xây đường tách ra hai bên di tích. Trên “đảo giao thông” sẽ xây biểu trưng, cụ thể thế nào sẽ tiếp tục tham khảo ý kiến các nhà khoa học trong một hội thảo khác”.


Dùng từ “khu trung tâm” chính xác hơn từ “vùng lõi”

– Cho đến thời điểm này người ta vẫn tranh cãi về vùng lõi của Đàn Xã Tắc và có giả thuyết rằng vị trí chính xác của Đàn Xã Tắc xưa nằm ở chùa Xã Đàn hiện nay chứ không phải chỗ đặt hòn đá chỗ bùng binh bởi chúng ta chưa tiến hành khảo cổ mở rộng ra toàn khu vực này mà chỉ làm ở diện tích thuộc đường giải tỏa không động đến nhà dân. Vậy quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?

– Theo tôi, dùng từ “khu trung tâm” chính xác hơn từ “vùng lõi”. Tôi khẳng định khảo cổ học đã tìm lại được khu trung tâm đàn tế. Các giả thuyết khác cần được chứng minh qua khai quật khảo cổ học. Tuy vậy, cũng cần nói ý kiến “vị trí chính xác của Đàn Xã Tắc xưa không phải chỗ đặt hòn đá chỗ bùng binh” lại có phần đúng. Vì cái đảo giao thông hiện nay gần như nằm ngoài khu vực đã được khai quật. Và, hiện nay thiết kế cầu vượt khẳng định không xâm phạm cái đảo giao thông đó (!)

– Vấn đề nóng nhất thu hút dư luận những ngày qua chính là mối lo ngại việc xây cầu vượt sẽ làm ảnh hưởng đến di tích Đàn Xã Tắc cũng như phạm Luật Di sản. Vấn đề đặt ra là nếu tiến hành làm cầu, không có gì đảm bảo khi vấp phải di tích, di vật dưới lòng đất thuộc quần thể Đàn Xã Tắc người ta sẽ dừng thi công và để các nhà khảo cổ vào cuộc tiếp. Vậy theo ý kiến của ông, chúng ta cần ứng xử với tình thế này thế nào?

– Chuyện đó hoàn toàn có thể xảy ra. Khi tôi khai quật bên này, bà con sống bên kia đường Nguyễn Lương Bằng sang xem và bảo khi đào móng nhà cũng gặp nhiều hiện vật tương tự. Hoàn toàn có khả năng khuôn viên của đàn tế Xã Tắc lan trùm cả bên đó. Hiện nay việc giải tỏa để làm đoạn đường phía bên ấy đã bắt đầu nhưng khảo cổ học chưa được huy động giống như hồi 2006.

Tuy nhiên đó lại vẫn là việc của các nhà quản lý. Chúng ta luôn cần tuân thủ tốt Luật Di sản. Trên thực tế, luôn có những mâu thuẫn giữa bảo tồn di sản và phát triển cần được giải quyết một cách hài hòa.

Đang có một luồng ý kiến rất sai rằng: Hà Nội với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, đào đâu chả có di tích, khảo cổ học cứ khai quật ở đâu là đòi bảo tồn ở đó thì lấy đâu ra đất sống? Tôi xin nhắc lại ý kiến một đồng nghiệp rằng: Hiện cả Hà Nội (gồm Hà Đông trước đây) mới chỉ có duy nhất khu di tích Hoàng thành Thăng Long ở khu vực 18 Hoàng Diệu được giữ lại 1 phần để làm bảo tàng ngoài trời. Di sản vẫn đang phải nhường Phát triển đến như thế.

Nếu chuyện đã được ông Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội quyết định từ năm 2007: “Làm đường tách ra hai bên di tích” được thực hiện, thì bây giờ không có chuyện phải cân nhắc làm cầu vượt hay không.

Mong rằng chúng ta không ưu tiên phát triển đến mức sẽ làm các thế hệ sau bị “đứt gãy truyền thống” như quan điểm của PGS-TS Trịnh Hòa Bình (Viện Xã hội học): “Đàn Xã Tắc và cầu vượt đều là văn hóa”!

– Xin cảm ơn ông!

Hạnh Phương
<!–[if !supportLineBreakNewLine]–>
<!–[endif]–>
Nguồn: VietNamNet

Một phản hồi tới “1746. Không nên làm báo kiểu này: Bài phỏng vấn TS Nguyễn Hồng Kiên về di tích Đàn Xã Tắc đã bị VNN tự động cắt xén”

  1. Vũ Đức said

    Nông nghiệp Việt Nam ngày càng phát triển, lá cải được phát triển ở nhiều tờ báo lắm. Cùng vấn đề bô xít có tờ đưa tin lỗ hàng chục triêu Mỹ kim, có tờ nói có lãi, có tờ nói chưa có cơ sở khoa học để kết luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: