BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

1269. Myanmar: Trưởng ban kiểm duyệt đậy nắp bút

Posted by adminbasam on 24/09/2012

The New York Times

Myanmar: Trưởng ban kiểm duyệt đậy nắp bút

Tác giả: Thomas Fuller

Người dịch: Đỗ Uyên

21-9-2011

Văn phòng của ông ta một thời là trung tâm thẩm vấn, do các nhân viên cảnh sát quân sự đáng sợ của Nhật Bản điều hành, suốt Thế chiến II. Và đó là lý do vì sao quý ông Tint Swe mang biệt danh: kẻ tra tấn chữ nghĩa.

“Chúng tôi không bắt, không tra tấn ai cả, nhưng chúng tôi phải tra tấn những gì họ viết” – ông Tint Swe nói, bộ mặt nghiêm nghị nhường chỗ cho một nụ cười mơ hồ.

Ông Tint Swe là tổng kiểm duyệt gia cuối cùng của Myanmar, là viên trọng tài hùng mạnh phán xét những gì công chúng được phép đọc – và phán xét xem cái gì sẽ bị xóa khỏi chính sử.

Suốt gần 5 thập kỷ, các chính quyền quân sự ở Myanmar kiểm tra từng cuốn sách, từng cái tựa đề, từng bức ảnh và tranh minh họa, từng bài thơ, trước khi chúng được in ra. Đó là một công việc quan trọng sống còn đối với quân đội – lực lượng tìm cách kiểm soát gần như toàn bộ mọi mặt của đời sống dân sự.

Văn phòng kiểm duyệt được biết đến với một cái tên từ thời Orwell (George Orwell, nhà văn Anh, nổi tiếng với hai tiểu thuyết phê phán chủ nghĩa toàn trị là “Trại súc vật” và “1984”, từng sinh sống ở Myanmar hồi thập niên 20 của thế kỷ trước – ND): Cục Giám sát và Đăng ký Báo chí. Văn phòng này từng làm nhiều thế hệ người viết phát điên, phát khùng. Các nhân viên kiểm duyệt trả lại bản thảo với những dòng gạch đỏ, sau quá trình kiểm tra toàn diện. Thường là họ cấm cả sách, báo. Bất kỳ ý đồ chống đối/ bất mãn thoảng qua nào nhằm vào lực lượng quân sự, hoặc hàm ý gì về chính quyền tham nhũng, đều bị xóa bỏ. Miến Điện (Burma) – tên cũ của đất nước này – bị gạch đi để chỉ dùng tên Myanmar là tên mà Hội đồng Quân sự thích.

Ngay cả các trang vàng trong danh bạ điện thoại cũng phải đi qua văn phòng kiểm duyệt.

Khoảng 100 kiểm duyệt viên, phần lớn là phụ nữ, ngồi trên những chiếc ghế mây cũ kỹ và làm việc bên những chiếc bàn gỗ tếch cũ kỹ. Một số phần việc được tiến hành trên máy tính, song nhiều kiểm duyệt viên vẫn phải đặt sẵn bút đỏ trong lọ đựng bút. Văn phòng ngổn ngang những chồng sách, báo, bản thảo, mà nhân viên văn phòng cho biết là họ phải phun thuốc diệt mối thường xuyên để xử lý mối mọt.

Nhưng hiện nay, văn phòng yên ắng rõ rệt. Cách đây một tháng, ông Tint Swe đã triệu tập các tổng biên tập, chủ bút và người làm xuất bản hàng đầu của đất nước đến đây và ra một tuyên bố trọng đại: Sau 48 năm và 14 ngày, chế độ kiểm duyệt sẽ bị vứt vào đống đống nát của lịch sử.

Đối với thế giới, những thay đổi chính trị ở Myanmar – có thể kể đến một số việc như trả tự do cho các tù nhân bất đồng chính kiến, thành lập Quốc hội để tranh luận được diễn ra sôi nổi, và quyền tự do báo chí mới trao – vừa đột ngột lại vừa khó hiểu. Trong lịch sử cận đại, mới chỉ có vài trường hợp độc tài quân sự từ bỏ quyền lực mà không có bạo lực và đổ máu.

Câu chuyện của ông Tint Swe cho thấy những thay đổi từ trong chính quyền, một sự tự nhận thức dần dần ở rất nhiều công chức, rằng ách cai trị quân sự là không thể trụ vững được. Năm ngoái, ông Tint Swe và các quan chức khác trong Bộ Thông tin đã vạch lộ trình cho việc xóa bỏ chế độ kiểm duyệt – chỉ vài tháng sau khi chính quyền dân sự của tổng thống lên nắm quyền.

“Công việc mà tôi đã làm đó không phù hợp với thế giới, không phù hợp với thực tế” – ông Tint Swe phát biểu tại văn phòng của mình, nơi mà các khẩu hiệu của chính quyền treo gần kín các bức tường.

“Chúng tôi không thể không thay đổi” – ông nói. “Cả nước muốn thay đổi”.

Chính thức thì ông Tint Swe, 47 tuổi, là một thế lực hùng mạnh đứng sau cỗ máy tuyên truyền khủng khiếp của phe quân sự. Nhưng trong một biểu hiện cho thấy quyền lực của chế độ đã sụp đổ trong những năm suy vong của nó, nhà tổng kiểm duyệt này đã có một thời gian sống hai mặt. Trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi, ông ta thú nhận rằng bản thân cũng là một cây viết đầy khát vọng. Vào những ngày cuối tuần, ông Tint Swe viết nhiều bài dài về lịch sử quân sự, vũ khí, và các đề tài khác. Một trong những cuốn sách ưa thích của ông là về lịch sử quân sự Mỹ.

Ông ta đưa bài lên Facebook – việc này khiến nhiều nhà báo cười giễu rằng ngay cả đến nhà tổng kiểm duyệt cũng biết phải làm thế nào để tránh hội đồng kiểm duyệt.

Những tiến bộ công nghệ đó đã thách thức chính quyền. Điện thoại cầm tay, tivi vệ tinh, và thế giới xuất bản số, tất cả đều nằm ngoài tầm tay của giới kiểm duyệt. Và chúng đều không phải là những thực thể trừu tượng đối với các quan chức như ông Tint Swe. Họ và gia đình họ cũng đều đang sống trong thay đổi.

Các nhà báo Myanmar cho biết ông Tint Swe, vốn là cựu quan chức trong quân đội, đã thay đổi dần dần trong thời gian 5,5 năm qua làm cái nghề gọi là tra tấn chữ nghĩa. (Trong quá khứ, tra tấn về thể xác ở Myanmar thường được sử dụng để hành hạ tù chính trị, và việc này do các cơ quan khác trong chính quyền đảm trách).

Ban đầu là một công chức nghiêm khắc, thô bạo và cứng rắn – xuất thân từ một quan chức quân đội trong một chính thể độc tài – ông Tint Swe đã trở nên ngày càng thân thiện và khoan hòa hơn, ông đã nhận ra rằng kiểm duyệt là điều không thể tồn tại trong kỷ nguyên Internet. Năm nay, ông đi xa hơn, bằng việc giúp các tổng biên tập tổ chức hội nghị về tương lai của báo chí trong nước.

Saw Lynn Aung, chủ bút tờ tuần báo Naypyitaw Times, nhớ lại cơn giận dữ không kiềm chế được của ông Tint Swe cách đây 5 năm, khi ông ta ra lệnh phải xóa bỏ một bài viết chống tham nhũng ở một bộ nọ.

“Anh biết luật rồi đấy!” – ông Aung nhớ lại rằng ông Tint Swe đã hét lên như thế. “Tôi có thể đóng cửa báo các anh!”.

Ông Tint Swe làm công việc của nhà tổng kiểm duyệt vào một trong những thời kỳ khó khăn nhất đối với phe quân sự cầm quyền: cuộc nổi dậy của các nhà sư vào mùa thu năm 2007, phản ứng vụng về của chính quyền trong thảm họa bão Nargis, cơn bão làm chết ít nhất 130.000 người vào tháng 5-2008. Ông bảo, những ngày đó, kiểm duyệt là cần thiết, để duy trì ổn định, trật tự.

Các nhà báo cho biết, kể từ sau những biến cố đó, ông bắt đầu bộc lộ các dấu hiệu cho thấy một sự uyển chuyển hơn.

Ông Saw Lynn Aung nói: “Ông ấy bảo: ‘Xin kiên nhẫn, đợi đã, rồi sẽ có thay đổi’. Cá nhân tôi cho rằng ông ấy đi trước mọi sự thay đổi một chút”.

Ông Tint Swe cho biết, giống như bất kỳ người nào khác, ông đã quan sát cẩn thận, tìm các dấu hiệu thay đổi ở tầng lớp lãnh đạo cao nhất. Ông đọc rất kỹ bài diễn văn nhậm chức năm ngoái của ông Thein Sein, bài diễn văn này tập trung vào hòa giải dân tộc và giảm nghèo.

“Bài diễn văn làm tôi có cảm giác rằng một sự thay đổi thật sự đang đến” – ông Tint Swe nói.

Ba tháng sau khi tổng thống nhậm chức – phải mãi sau này các nhà quan sát bên ngoài mới bắt đầu tin rằng quá trình cải cách là có thật – ông Tint Swe và các quan chức khác đã có những bước đi đầu tiên nhằm phá bỏ hệ thống kiểm duyệt. Vào tháng 6-2011, các bài báo nói về giải trí, y tế, trẻ em và thể thao bắt đầu được miễn kiểm duyệt. Tiếp sau đó là các chủ đề khác, và đỉnh cao là tháng trước, với chính trị và tôn giáo trở thành hai lĩnh vực cuối cùng tháo bỏ kiểm duyệt.

Trong khi tàn tích của chế độ độc tài dần lui vào quá khứ, cũng vẫn có những nhà cố vấn lo sợ về một sự tái xuất hiện độc tài. Liệu các ông trùm kinh doanh – vốn kiếm tiền từ chế độ độc tài, độc quyền và những hợp đồng được chính quyền quân sự ban cho – có làm chậm bước tự do hóa kinh tế không? Liệu những người kiên quyết thay đổi có chi phối được phe cải cách không?

Bàn về vấn đề kiểm duyệt, ông Tint Swe tỏ ra rất dứt khoát.

“Không có chuyện quay trở lại” – ông nói.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thắc mắc về quyền tự do báo chí ở Myanmar. Báo chí vẫn phải có giấy phép mới được xuất bản.

Kyaw Min Swe, chủ bút Tuần báo Tiếng nói (The Voice Weekly) – một tờ báo dấn thân đã từng bị chính quyền tạm đình bản 6 lần – nói rằng xóa bỏ kiểm duyệt là chưa đủ. Ông nhận định rằng toàn bộ Bộ Thông tin cũng phải bị xóa bỏ.

“Bộ Thông tin nói chung là để phục vụ độc tài” – ông Kyaw Min Swe nói.

Ông Tint Swe cho biết, số phận của văn phòng kiểm duyệt và các nhân viên của nó vẫn còn đang được xem xét quyết định. 100 nhà kiểm duyệt thú nhận, họ có thừa thãi thời gian rảnh tay và chẳng bao lâu nữa, sẽ ít việc hơn: trách nhiệm cho đăng ký xuất bản ấn phẩm giờ đây được giao lại cho mỗi bang tự quyết. (Myanmar theo chế độ liên bang – ND).

Ông Tint Swe nhìn một lượt quanh văn phòng, và bảo rằng ông có cảm giác mất mát.

Ông nói về chế độ kiểm duyệt: “Tôi tự hào rằng tôi đã là người chấm dứt nó. Nhưng tôi cũng là một con người. Văn phòng của tôi đã một thời đầy những cây viết, nhà văn, người làm xuất bản”.

Bây giờ thì văn phòng của tôi trông như một thành phố ma”.

Ảnh: Ông Tint Swe đã là tổng kiểm duyệt gia cuối cùng của Myanmar – thế lực hùng mạnh đằng sau cỗ máy tuyên truyền khủng khiếp của quân đội.

Nguồn: The New York Times

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012

About these ads

17 phản hồi to “1269. Myanmar: Trưởng ban kiểm duyệt đậy nắp bút”

  1. freeman96 đã nói

    Các nhà lãnh đạo VN (BCT) càng chậm chạp trong những nhận thức mới về các tiến trình đã và đang làm thế giới đảo lộn rất nhiều mặt,nhưng mang lại nhiều điều tốt lành cho con người,họ (bct) càng tự làm khổ chính họ trong những ngày cuối đời hưu trí. Hãy nhìn cái gương Tố Hữu sau khi mất hết quyền lực giết người bằng thơ văn.

  2. BocPhetCaoDo đã nói

    Bây giờ thì văn phòng của tôi trông như một thành phố ma….He he… Bạn hữu bỏ đi mất rồi..còn ai dám dây dưa…Hết thời hết thế, hết nịnh hết bợ để sống nay có đường thoát, kẻ thì bỏ chạy, kẻ bung ra ngoài…Còn mấy ai dám và mong muốn ở lại nữa….Đời là thế mà….Khà khà.

  3. BocPhetCaoDo đã nói

    Có internet, thông tin phổ đa luồng, trò chơi bịt mắt bắt dê ngày càng thảm hại…Khổ cho ai, đất nước nào vẫn còn thích trò bịt mắt bắt dê….

  4. TRỰC NGÔN_ABS đã nói

    Bạn Dân Gian phân tích sâu sắc, thấy rỏ bản chất của cuộc chiến Thông tin. Những comment như thế này, làm tăng thêm giá trị của trang ABS rất nhiều.

  5. TRỰC NGÔN_ABS đã nói

    Trong khi ông Tổng Thống TheinSein của Miến vứt bỏ sự kiểm duyệt báo chí. Thì ở Sài Gòn từ hôm qua, có 3 blogger của CLB Nhà báo Tự do phải hầu Tòa. Hai hành động nói lên được thái độ của nhà cầm quyền trước THÔNG TIN. Nói như bạn Dân Gian đã comm ở entry “ Cần nhìn nhận hành vi chống NN…” thì đó là một Nhà nước sợ Sự Thật của Thông tin. Quá đúng!

    Mà Việt Nam xã nghĩa luôn tự hào là mình “ văn minh” hơn Miến Điện. Ngay Điều 69 của Hiến pháp Việt NamXHCN năm 1992 có ghi:
    “ Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí; có quyền được thông tin,có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp luật.…”

    Nhưng đến nay vẫn chưa có công dân nào ở Việt Nam được cho cái quyền ghi rỏ như thế. Khi nào mà Nhà nước này cho phép ra báo chí tư nhân, truyền hình tư nhân, được lập các Hội đoàn tư nhân… thì chắc chắn Việt nam sẽ có một ông “Tổng Thống Thein Sein “, được lòng dân. Mà muốn vậy, thì Việt nam phải có một nhà đấu tranh bản lãnh như bà Aung San Suu Kyi trước đã.

  6. Ảo vọng đã nói

    Bên Miến chỉ có một “cha” này thôi, Việt Nam có tới 3 triệu “cha” như thế. Văn chương nghệ thuật bị đè dẹp lép là phải rồi !

  7. Vô Danh đã nói

    Thằng đó là “phản động” không có “Đỉnh cao trí tuệ” cần phải khai trừ , cần đưa ra tòa tội “Âm mưu lật đổ chính quyền” bộ 4T trả lời

  8. montaukmosquito đã nói

    Trường hợp VN

    http://viet-studies.info/TongVanCong_NguyenNgoc.htm

    “Vì sao bên công an lại có cách hành xử thiếu tôn trọng đối với tổng biên tập một tờ báo đến như vậy? Chẳng lẽ, các anh ấy cho rằng tôi không biết đánh giá một bài báo tốt hoặc có hại?”

    Ông Tổng biên tập này cảm thấy xúc phạm khi công an nghi ngờ khả năng chém bài của chính mình .

    Tay đao phủ văn hóa cảm thấy xúc phạm khi “quan trên” nghi ngờ tay đao của mình .

  9. dân gian đã nói

    Bọn chúng không có vũ khĩ hữu hiệu “chống diễn biến hòa bình” như của đảng “ta” nên dễ bị hạ gục nhanh, tiêu diệt gọn.
    Vậy ” chống diễn biến hòa bình” là cái gì?
    - Nó chính là dùng bạo lực để bưng bít thông tin, che đậy sự thật.
    - Dùng tuyên truyền để lừa mỵ quần chúng, gây nên ảo tưởng tốt đẹp về đạo đức vốn thối nát của những kẻ cầm quyền.
    - Dùng bạo lực bao gồm cả xâm phạm thân thể, hạn chế tự do sinh sống và cả ngục tù để đàn áp những người có tư tưởng tự do, không chấp nhận tư tưởng bị áp đặt của nhà cầm quyền.
    Với vũ khí ấy nhà cầm quyền khá thành công cho đến lúc này. Nhưng nó sẽ hết hiệu nghiệm khi xuất hiện hiện tượng “tự diễn biến”. K
    Khi “tự diễn biến” lan đến hàng ngũ thượng đỉnh thì là “xong”. Sẽ có một Mianma mới.

  10. comqn đã nói

    CHẾT!!!!!!!

  11. xin phép share. Cảm ơn.

  12. Nguyễn Đại Nghiệp đã nói

    Kính mong Bộ chính trị mở Anhbasam.wordpress.com ra và đọc bài này rồi làm một cuộc cải cách tương tự như đất nước Myanmar thì toàn dân tộc Việt Nam này sẽ kính trọng và nhớ ơn các ngài lắm lắm. Con xin cắn cỏ quỳ lạy các ngày.

  13. binhloanvien đã nói

    Các quan chức Miến Điện dưới thời chế độ độc tài quân sự cũng còn đáng kính trọng hơn quan chức ta gấp trăm lần.

  14. Trần Quốc đã nói

    “Nằm mơ nước Nga”, Tố Hữu. Xưa rồi !
    Nay, “đi đứng nằm ngồi, mơ Myanmar” !
    Why Việt Nam ?

  15. nguyễn tấn hưng đã nói

    Bao giờ ông Huynh “Đậy nắp bút” ???

  16. KTS Trân Thanh Vân đã nói

    Bảo ông ấy sang VN làm thuê nhé

  17. [...] (NĐT).  Bộ trưởng 4 T, Trưởng ban Ban Tuyên Giáo Đinh Thế Huynh xem đây: Myanmar: Trưởng ban kiểm duyệt đậy nắp bút (NYT/ Ba Sàm). “Sau 48 năm và 14 ngày, chế độ kiểm duyệt sẽ bị vứt vào [...]

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: