BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

228. Thỏa thuận hời hợt về Biển Đông

Posted by adminbasam trên 31/07/2011

Asia Times

Thỏa thuận hời hợt về Biển Đông

Brian McCartan

30-7-2011

Các vấn đề an ninh nóng bỏng ở Biển Đông đang được đưa lên hàng đầu trong các chương trình nghị sự ở một loạt cuộc gặp ASEAN tuần trước với sự tham dự của các bên quan trọng, trong đó có Mỹ và Trung Quốc.

Hiệp hội 10 nước và Trung Quốc đã nhất trí các nguyên tắc giải quyết bất đồng ở vùng biển tranh chấp song thỏa thuận đó không mang tính ràng buộc pháp lý và phản ánh rõ hơn điểm yếu của cách tiếp cận dựa trên sự đồng thuận mà ASEAN theo đuổi nhằm giải quyết các vấn đề an ninh khu vực.


Hôm 21/7, ASEAN và Trung Quốc đã đạt được một thỏa thuận về các nguyên tắc thực thi Tuyên bố Ứng xử của các bên ở Biển Đông, một văn bản được ký kết giữa Kưhối và Trung Quốc năm 2002. Các nguyên tắc đó nhắm tới xây dựng một bộ luật ứng xử có tính ràng buộc pháp lý để giải quyết những tranh chấp ở Biển Đông.

Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan ca ngợi thỏa thuận mới là một thành tựu ngoại giao quan trọng, cho rằng việc ứng dụng những quy tắc này sẽ tạo ra một tiến trình mà thông qua đó, đối thoại có thể được phát triển và sự tin cậy lẫn nhau được thiết lập để giải quyết các tuyên bố chủ quyền trái ngược nóng bỏng trong vài tháng trở lại đây, đặc biệt là giữa Trung Quốc và Philippines.

Tuy nhiên, các nước khác ít lạc quan hơn về khả năng thỏa thuận có thể giải quyết được những khủng hoảng tương lai. Mối lo ngại chính là nó không thể xử lý trực tiếp những tuyên bố chủ quyền trái ngược. Trung Quốc, Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam đều nhận chủ quyền ở những khu vực xung quanh Quần đảo Trường Sa được tin là có nhiều dầu khí.

Thay vào đó, thỏa thuận tuần trước chủ yếu giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, như bảo vệ môi trường, tìm kiếm trên biển, đánh bắt cá và tội phạm xuyên quốc gia. Hơn nữa, nó không đặt ra một thời hạn chót cho việc thực thi một hiệp ước hợp pháp để giải quyết các tranh chấp lãnh thổs.

Không chỉ thế, các quy tắc này còn không định ra một bộ luật ứng xử thích hợp cho hải quân của các nước tham gia tranh chấp. Cũng không có các điều khoản để khống chế hoạt động của các đơn vị hải quân chống đối hoặc thành lập các kênh liên lạc giữa quân đội các nước để tránh những đối đầu tiềm tàng trên biển. Không đi thẳng vào các vấn đề an ninh hóc búa liên quan đến xung đột hải quân tiềm ẩn trên biển, thỏa thuận mới nhiều khả năng chỉ có tác động trong việc ngăn chặn hoặc giải quyết các vụ việc.

Một số vụ việc mới đây cho thấy một nhu cầu cấp bách về việc liên lạc tốt hơn nữa giữa các lực lượng chống đối và các cơ chế giải quyết tranh chấp mạnh mẽ hơn. Hồi tháng 3, các tàu Trung Quốc đã xua đuổi một tàu khảo sát làm việc cho hãng năng lượng Forum Energy Plc, trụ sở tại Anh, ở ngoài bờ biển Philippines. Căng thẳng giữa Trung Quốc và Việt Nam tăng cao sau khi phía Trung Quốc cắt cáp của tàu thăm dò Việt Nam hôm 26/5. Các tàu Trung Quốc lại hành động tương tự với tàu Việt Nam hôm 9/6, chỉ vài ngày sau khi Bắc Kinh nhấn mạnh cam kết giải quyết hòa bình các tranh chấp tại diễn đàn Đối thoại Shangri La ở Singapore.

Đặc biệt là, các vụ việc diễn ra vào cùng thời điểm ASEAN và Trung Quốc đang thúc đẩy sự hội nhập kinh tế lớn hơn nữa. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN; tháng 4 vừa qua, ASEAn đã thay thế Ấn Độ giữ vị trí đối tác thương mại lớn thứ 3 của Trung Quốc. Tổng kim ngạch thương mại ASEAN – Trung Quốc tăng lên 293 tỉ USD năm 2010 và trong 5 tháng qua tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 141 tỉ USD.

Thỏa thuận về các quy tắc mới ra đời chỉ 2 ngày trước Hội nghị Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) ở Bali ngày 23/7. Đó có thể là một nỗ lực nhằm tránh bàn thảo vấn đề ở một diễn đàn đa phương hơn với sự tham gia của Mỹ. Bằng cách tránh thảo luận sâu rộng hơn về Biển Đông ở ARF, nhóm an ninh tương lai có thể ra các tuyên bố hỗ trợ mà không cần phải đề ra các hướng nhằm tìm kiếm các giải pháp lâu bền cho vấn đề an ninh ở Biển Đông.

Mất 8 năm các bên mới tập hợp được đủ sự đồng thuận để nhất trí về các quy tắc không mang tính pháp lý. Công việc thực sự – thiết lập các cơ chế giải quyết xung đột có tính ràng buộc pháp lý – vẫn nằm ở phía trước trong khi bảng thành tích đưa ra các giải pháp khả thi của ASEAN và ARF không có triển vọng.

Trong năm qua, ASEAN đã chật vật hết sức để phát triển một giải pháp có tính ràng buộc pháp lý cho xung đột biên giới giữa Thái Lan và Campuchia. Trong một dấu hiệu nữa cho thấy ASEAN bất lực về hòa giải là Tổng thống Philippines Benigno Aquino tỏ rõ chính phủ ông có ý định đưa vấn đề với Trung Quốc lên Tòa án quốc tế về Luật Biển của Liên Hợp Quốc.

Thực vậy, điều khiến nhiều nước khu vực tham gia ARF là họ có thể nói về các vấn đề mà không cần cam kết hành động. Thay vì các vấn đề được công khai đối diện thì chúng thường được giải quyết trong các cuộc gặp bên lề.

Đóng vai trò như một phép thử đối với khả năng giải quyết các vấn đề hàng hải hoặc an ninh của ARF, các cuộc gặp tuần trước nên được xem là tiếp tục không mang lại kết quả. Mặc dù các quy tắc mới đã được thiết lập và được nhiều phía ca ngợi, mỗi một nước riêng rẽ sẽ phải quyết định có tôn trọng chúng hay không.

Trung Quốc liên tiếp phản đối sự tham gia của cộng đồng quốc tế trong giải quyết các tranh chấp liên quan tới Biển Đông. Bắc Kinh nhìn chung còn tránh bàn thảo vấn đề này với ASEAN, thay vào đó muốn giải quyết một cách song phương với từng nước tranh chấp. Ngày 22/7, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì nói với các phóng viên rằng Trung Quốc quyết tâm duy trì tự do hàng hải và an ninh ở Biển Đông.

Trung Quốc đặc biệt muốn Mỹ không tham gia vào vấn đề. Trong năm ngoái, Mỹ đã đẩy mạnh các cuộc tập trận quân sự chung với một số bên tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, trong đó có Việt Nam, Philippines và Malaysia. Trung Quốc quy kết các cuộc tập trận đó là “không thích hợp”.

Bắc Kinh rất tức tối về bình luận của Ngoại trưởng Hillary Clinton tại hội nghị ARF năm ngoái ở Hà Nội rằng giải quyết những tranh chấp ở Biển Đông là lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ, vì Washington muốn bảo đảm tự do hàng hải và an ninh ở Biển Đông.

Năm nay, có thể thấy rõ Mỹ tỏ ra ít đối đầu hơn. Tại hội nghị ARF năm nay, bà Clinton nói rằng vấn đề rất phức tạp và Mỹ sẽ không đứng về bên nào trong cuộc tranh chấp. Thay vào đó, bà kêu gọi Trung Quốc và các nước thành viên ASEAN hãy kiềm chế và giải quyết các bất đồng theo luật pháp quốc tế thông qua Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Bà cũng đề nghị mỗi nước căn cứ các tuyên bố của mình vào vùng lãnh thổ không tranh chấp mà họ đã sở hữu thay vì các đường tùy tiện trên các bản đồ. Nhiều nước Đông Nam Á lo ngại về bản đồ mà Trung Quốc đưa ra với các đường biên giới được đánh dấu bằng 9 đoạn nhận gần hết Biển Đông cho Bắc Kinh. Tuy nhiên, lập trường của Mỹ về vấn đề có phần yếu đi do nước này không thông qua UNCLOS.

Ẩn chứa trong các thông điệp của Mỹ là sự lo ngại về khả năng hải quân viễn dương đang lớn mạnh của Trung Quốc. Việc Trung Quốc ngày càng trú trọng đến sức mạnh của hải quân cũng là một vấn đề gây quan ngại giữa các nước láng giềng Đông Nam Á. Mặc dù Trung Quốc biện luận nước này mở rộng hải quân chủ yếu là để phục vụ quốc phòng, nhiều nước ở Đông Nam Á tin rằng lực lượng đó có thể được triển khai để thực hiện tham vọng bá chủ của Trung Quốc ở Biển Đông như được định rõ trong bản đồ chín đoạn.

Vùng lãnh thổ được bao quanh được tin là chứa nhiều mỏ dầu lửa và khí đốt mà sản lượng của chúng có thể quyết định nền kinh tế đang phát triển nhanh của Trung Quốc và giảm bớt sự phụ thuộc của nước này vào nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông. Giới phân tích an ninh cho rằng, trong một cuộc xung đột tiềm ẩn giữa Mỹ và Trung Quốc, tàu chiến của Mỹ có thể kéo tới vô hiệu hóa các hoạt động vận chuyển nhiên liệu của Trung Quốc qua Eo biển Malacca chật hẹp.

Sau cuộc họp ARF tuần trước, bà Clinton gọi thỏa thuận về các quy tắc là một “bước quan trọng đầu tiên” nhưng lưu ý rằng mới chỉ dừng lại ở đó. Bà tiếp tục lên án những hành động “hăm dọa” ở Biển Đông và kêu gọi các cuộc đàm phán khẩn cấp tiếp theo giữa Trung Quốc và ASEAN để thiết lập một bộ quy tắc cụ thể nhằm giải quyết những tranh chấp trong khu vực và tránh xung đột trên các tuyến thương mại trọng yếu trên biển.

“Còn cần rất nhiều đối thoại giữa ASEAN và Trung Quốc”, bà Clinton nói. “Và phần còn lại của thế giới cần phải tác động bởi vì tất cả chúng ta đều có quyền lợi trong việc đảm bảo những tranh chấp đó không vượt tầm kiểm soát”.

Tuy nhiên, đã có những dấu hiệu cho thấy các quy tắc không đủ để hạn chế xung đột trong tương lai. Tuần này, Philippines thông báo nước này sẽ tiếp tục thăm dò dầu lửa ở khu vực nước này nhận chủ quyền, nơi 15 lô thăm dò đã được đưa ra đấu thầu hồi tháng trước. Hai trong số đó nằm ở nơi mà Trung Quốc nhận chủ quyền.

Manila tuyên bố toàn bộ khu vực này nằm trong vùng kinh tế đặc quyền của Philippines, được định rõ theo luật biển quốc tế. Hơn 100 công ty năng lượng, trong đó có Chevron Corporation và Total SA, đã tỏ ra quan tâm đấu các lô trong buổi giới thiệu hôm 11/7 ở Singapore có sự tham gia của các quan chức năng lượng Philippines. Tuy nhiên, nếu không có các cơ chế giải quyết xung đột cụ thể, sự an toàn của những hợp đồng đó có thể không được đảm bảo.

Brian McCartan là một nhà báo tự do. Có thể liên lạc với ông tại địa chỉ brianpm@comcast.net.

Người dịch: Trúc An

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2011

3 bình luận tới “228. Thỏa thuận hời hợt về Biển Đông”

  1. Dân đen said

    CƠ CHẾ BẤT LỰC
    Đồng thuận kiểu ASEAN cho phép mọi nước đều có quyền phủ quyết nghĩa là Trung Quốc luôn có vài phiếu phủ quyết của đàn em, đồng minh. Vì vậy ASEAN bất lực trong việc cùng nhau vạch rõ sai trái, gây hấn của Tàu cộng.

    Đồng thuận kiểu ASEAN cho phép mọi nước đều có quyền phủ quyết. Nghĩa là Mỹ, Ấn, Nhật, Úc … Liên hiệp quốc không bao giờ có cơ hội được cả ASEAN kêu gọi ủng hộ tham gia giúp giải quyết mọi vấn đề với Tàu cộng, ngăn Tàu cộng dùng sức mạnh, thế mạnh vượt trội (quân sự, kinh tế, thường trực HĐBA LHQ) để bắt nạt. Vì vậy các nước bị bắt nạt bất lực trong việc kêu gọi anh em trong khối và bên ngoài giúp mình chống Tàu cộng xâm lược.

    Nhưng Tàu cộng vừa làm suy yếu, vừa chia rẽ ASEAN, vừa khuyến khích và bắt ép Việt Nam , Phi … phải dựa vào cái “ASEAN bất lực” để hy vọng. Tàu cộng tìm mọi cách cản ngăn các sự hợp tác khác, nhất là hợp tác song phương với Hoa Kỳ để bảo vệ chủ quyền theo kiểu Phi.

    Mà con “cơ chế bất lực” này không chỉ ASEAN mới có, trách nhiệm và cách làm việc tập thể đồng thuận này rất là quen với cơ chế Việt Nam.

  2. Chín Đờn Cò said

    Mất 8 niên để soạn thảo cái luật ứng xử DOC, mà dóc thiệt, bởi tốn rất nhiều tiền và công sức để tổ chức hội nghị Asean, lại mời cho được bà đại sứ Halary Clinton đến coi, trong khi vấn đề là Khựa đang dùng sức mạnh để cụ thể hóa đường lưỡi bò đầy tham vọng thì không ai dám nhắc đến.
    Khựa thì nhiệt liệt hoan hô hội nghị dóc thành công tốt đẹp và cười hi hi khoái chí. Hãy đợi đấy… Dàn khoan khủng và Tàu bự đâu, chuẩn bị…

    • AK said

      cuộc đầu tranh để giữ gìn, bảo vệ toàn vẹn chủ quyền biển đảo, đất liền của VN sẽ diễn ra trên tất cả các mặt trận : chính trị, ngoại giao, kinh tê, văn hóa, quân sự…mà cốt lõi, là VN phải có 1 hệ thống chính trị trong sạch, được lòng dân, có nên kinh tế phát triển lành mạnh, không phục vụ cho bất kỳ nhóm lợi ích náo, có quôc phòng vững mạnh tương xứng vói nền kinh tê, vân vân và vân vân…
      Trong cuộc chơi này, điều cần phải nhận ra : vứt bỏ cái ảo tường vể tình “tồng chí” và những cái tốt, cái vàng đểu, dởm của Tầu, thanh lọc ra khỏi hàn ngũ những kẻ hèn hạ, mưu toan bán nước…VN chưa bao giờ mạnh hơn Tầu, nhưng trong lich sử của VN, chưa bao giờ giac Tầu khuất phuc được VN…những kẻ như Lê chiêu Thống, Trấn ích Tắc sẽ phải đền tội!

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d người thích bài này: