BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

110. Việt Nam nửa tư bản nửa cộng sản

Posted by adminbasam trên 16/06/2011

International Business Times

Việt Nam nửa tư bản nửa cộng sản

Graeme Mackay

Ngày 15 tháng 6 năm 2011

Sau một hiệp định đình chiến [Hiệp định Paris], những người lính Mỹ cuối cùng đã rời Việt Nam vào năm 1973 và năm 1975 thì Sài Gòn (nay đã được đổi tên chính thức thành Thành phố Hồ Chí Mình) đã rơi vào tay Quân đội Bắc Việt. Một cuộc di tản lớn đã diễn ra sau khi Sài Gòn thất thủ, người ra đi không chỉ là những người có quan hệ gần gũi với chính quyền và quân đội Nam Việt Nam mà còn có cả những người giàu có, những người thuộc tầng lớp có học thức và các nhà kinh doanh. Những người thuộc các nhóm này không kịp chạy thoát khi Cộng sản tiếp quản Sài Gòn thì hầu hết đều bị ngược đãi và việc thành lập tràn lan các hợp tác xã nông nghiệp và hợp tác xã sản xuất là nguyên nhân khiến cho hàng triệu người phải chạy trốn khỏi Việt Nam, rất nhiều người đã đi bằng thuyền. Chữ “Thuyền Nhân” đã trở thành đồng nghĩa với Việt Nam.  

Trong hơn 10 năm sau 1975, nền kinh tế của nước Việt Nam thống nhất đã ở trong tình trạng trì trệ, đấy là nói bằng ngôn từ đẹp đẽ nhất. Chỉ bắt đầu từ năm 1986 sau khi đã loại bỏ đám “vệ binh già” thì chính quyền Cộng sản mới bắt đầu thực hiện các bước tự do hóa nền kinh tế và cố gắng tạo ra tăng trưởng kinh tế, nhất là trong lĩnh vực xuất khẩu. Được gọi bằng cái tên là Đổi Mới, chính sách này đã cho phép tư nhân hóa các nông trại và các cơ sở kinh doanh nhỏ.  

Vai trò lớn nhất của chính sách nói trên trong 25 năm [kể từ năm 1986] là nó rút cục đã làm cho người ta quên đi đi hầu hết những tổn thương và tàn phá do cuộc chiến tranh kéo dài ở Việt Nam gây ra. Tăng trưởng trong thời kỳ của chính sách Đổi mới đã thực sự hồi phục quãng năm 1990 và trong giai đoạn từ năm 1990 đến 1997, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của Việt Nam là trên 8%.  Chính vào lúc mức tăng trường đã bị chững lại ở mức vẫn được coi là lớn là 7% thì sự sụp đổ của thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là Mỹ đã khiến cho Việt Nam bị mất 20% lượng hàng hóa xuất khẩu.

Đến lúc này thì các bộ phận của chính phủ đã chợt đặt câu hỏi về tốc độ tăng trưởng chậm, lạm phát cao, sự phá giá tiền “đồng” ở mức nghiêm trọng cho dù vẫn ở trong tầm kiểm soát có liên quan tới những yếu kém ở chỗ nào và tại sao – đó là những câu hỏi được nêu vậy thôi chứ chẳng hề liên quan tới một nền kinh tế bị kiểm soát theo kiểu cộng sản. Cũng như chẳng liên quan gì đến việc tìm kiếm sự hỗ trợ của Mỹ!  

Mặc dù khu vực quốc doanh vẫn đang chiếm 40% nền kinh tế – ở thành phố Sài Gòn năng động nhất đất nước thì là 33% – song dường như sự thịnh vượng và chủ nghĩa thực dụng sẽ là những động lực thúc đẩy của đất nước này, hãy tạm gác chính trị sang một bên, bởi vì không nghi ngờ gì nữa Việt Nam, giờ đây với hơn 90 triệu dân, đang muốn là một trong những nước “phát triển” trên thế giới vào năm 2020. Điều gì ngăn cản Việt Nam thực hiện được mong muốn đó?

Hôm 8 tháng 6 năm 2011, Thông tấn xã Việt Nam đã đưa tin về diễn biến một hội nghị về kinh tế biển quốc nội diễn ra tại thành phố Khánh Hòa ở miền Trung. Theo báo chí của nhà nước Việt Nam thì “kinh tế biển” giúp Việt Nam có thu nhập hơn 10 tỉ đô la mỗi năm. Nhưng thông điệp quan trọng của ông Nguyễn Văn Cư tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo lại gần như là phủ nhận điều nói trên. Kinh tế Biển đã “không đạt được tiềm năng đầy đủ … cơ sở hạ tầng biển và các vùng ven biển cũng như hải đảo vẫn còn kém …Cảng biển vẫn còn nhỏ và thiết bị thì lạc hậu.”

Để nêu bật vấn đề cơ sở hạ tầng không tương xứng nói trên, một bản tin được phát tại hội nghị đã cho thấy rằng khối lượng hàng hóa xếp dỡ tính trên mỗi nhân viên làm việc tại các cảng của Việt Nam chỉ bằng 0,14% của Singapore. So sánh với Malaysia và Thái Lan cũng không làm cho Việt Nam hãnh diện cho lắm: chỉ bằng 14% so với Malaysia và 20% so với Thái Lan.

Đại biểu Phạm Trung Lương của Tổng cục Du lịch than phiền tại hội nghị rằng Việt Nam đã không đủ sức thu hút khách du lịch nước ngoài mặc dù Việt Nam có một bờ biển dài và luôn được coi là rất đẹp.  

Hầu hết đều đồng ý là “kinh tế biển đang hoạt động không hiệu quả”. Mức độ nhất trí cũng tương đương đối với nhu cầu phải đầu tư vào cơ sở hạ tầng, quy hoạch dài hạn cho tới năm 2020 và 2030 và phát triển cảng biển phải được phối hợp với một hệ thống vận tải quốc gia. Phạm Hữu Tấn, giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Cảng Cam Ranh tuyên bố rằng: “Cảng biển phải trở thành những trung tâm “logistic” [tạm dịch là “hậu cần”] của các vùng.”

“Kinh tế biển” chỉ là một trong những mặt trận trong đó Việt Nam đang phải giải quyết những vấn đề kinh tế nghiêm trọng. Trong khi dĩ nhiên là nhiều nơi trên đất nước này vẫn đang phải chịu hậu quả của các chất hóa học do Không lực Hoa Kỳ sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam nhằm không cho đối phương có chỗ ẩn nấp thì bản thân người Việt Nam kể từ sau khi chiến tranh kết thúc đã góp phần rất lớn vào tình trạng chặt phá rừng, xói lở đất và thoái hóa môi trường sinh học ở chính đất nước của họ.  

Điều này xảy ra là do một số yếu tố. Tình trạng khai thác nguồn tài nguyên gỗ, một yếu tố quan trọng trong tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Việt Nam và là một yếu tố sống còn để giảm bớt thâm hụt tài khoản vãng lai tương đối lớn, đã gây ra nạn xói lở đất, thoái hóa môi trường sinh học và gia tăng tốc độ dòng chảy của nước mặt [nguyên nhân gây ra lũ]. Tốc độ tăng trưởng Xuất khẩu Lâm sản hàng năm hiện nay là khoảng 20%.  Chính phủ đang giải quyết vấn đề nói trên nhưng là dưới sự bảo trợ của Tổ chức Nông Lương của Liên Hiệp Quốc [UN Food and Agriculture Organisation], theo Nghiên cứu Tầm nhìn Lâm nghiệp Việt Nam (cho tới năm 2020).

Các phương pháp canh tác lạc hậu, trong đó có “đốt rừng làm nương rãy” là nguyên nhân gây ra tình trạng tăng đáng kể tốc độ thấm của nước mặt và làm tăng những lo ngại về ô nhiễm nước. Với gần 50% dân số sống nhờ vào nông nghiệp, song chỉ đóng đóng góp 17% cho GDP thì chỉ riêng vấn đề nói trên đã hoàn toàn có thể là vấn đề kinh tế lớn nhất của đất nước này.

Hiện nay chỉ có khoảng 30% dân số là dân đô thị mặc dù tốc độ đô thị hóa là 3% mỗi năm khi người dân, đặc biệt là thanh niên, đang tìm kiếm cuộc sống và thu nhập tốt hơn ở các thị trấn và thành phố. Điều này không tránh khỏi dẫn đến việc đất nông nghiệp có giá trị thì lại đang được sử dụng để phát triển nhà ở và phát triển công nghiệp ở nơi đang cần sự ban hành các luật về ô nhiễm môi trường cái đã chứ chưa bận tâm tới việc củng cố luật chắc chắn. Vì thế quy hoạch của chính phủ về đất đai cho tới năm 2020/2030 sẽ phải biến đổi biến số nói trên  thành yếu tố [factoring in] giá như bởi vì một phần tư dân số là từ 15 tuổi trở lên.  

Vấn đề thực sự lớn hiện nay đối với Việt Nam rõ ràng là phải sắp xếp lại trật tự tài chính trong nước. Hôm 23 tháng 12 năm 2010, Bloomberg News đưa tin rằng hãng xếp hạng tín nhiệm Standard & Poor đã hạ định mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam xuống mức BB – tức là mức không có triển vọng [negative] – kém ba mức so với điểm đầu tư [investment grade] – đang gây sức ép buộc chính phủ phải giải quyết lạm phát đang gia tăng (trên 11% trong năm 2010) và tiền “đồng” đang suy yếu.

S&P cũng lưu rằng tăng trưởng cho vay mạnh và sự bất ổn kinh tế vĩ mô “đã làm suy yếu bản cân đối thu chi của các ngân hàng của nước này [Việt Nam] … là nơi thiếu sự minh bạch…” và lo ngại về “những dòng vốn vẫn đang liên tục chảy ra khỏi các ngân hàng trong nước [capital outflows] …

Ngay sau khi Standard & Poor hạ định mức tín nhiệm thì Moody lại hạ tiếp định mức tín nhiệm của Việt Nam thêm một nấc nữa xuống thành B1 (dưới 4 điểm so với điểm đầu tư) khi hãng này đưa ra các lý do cụ thể ấy là khả năng khủng hoảng số dư các khoản thanh toán, dự trữ ngoại tệ sụt giảm và lạm phát tăng vọt  (+11% trong năm 2010) và tiền “đồng” suy yếu.

Không hề xem nhẹ những lo ngại của các hãng đánh giá tín nhiệm nói trên, Việt Nam đang là một trong những nền kinh tế “mở” nhất ở châu Á và những khu vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất là sản xuất, công nghệ thông tin và công nghệ cao, và tin vui dành cho ông Phạm Trung Lương đó là số lượng khách du lịch đã khôi phục trở lại từ chỗ giảm 10% xuống còn 3,77 triệu vào năm 2009 đã tăng lên thành 4,4 triệu vào năm 2010. Số liệu của bốn tháng đầu năm 2011 cũng có vẻ rất lạc quan với mức gia tăng 10,5% so với cùng thời kỳ năm ngoái. Trong những năm trước đó thì Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ dẫn đầu trong lĩnh vực nói trên.

Gác chuyện gươm đao lại để làm kinh tế, đó là ví dụ của thành phố Nha Trang (300 000 dân) thủ phủ của tỉnh Khánh Hòa. Một thành phố du lịch nằm bên một bờ biển với những bãi tắm còn nguyên sơ, Nha Trang đang nổi danh là một trung tâm dành cho khách du lịch thích bơi lặn [scuba diving]. Thành phố này đã từng tổ chức cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ hồi năm 2008 và Hoa hậu Trái đất năm 2010 và vào năm 2016 sẽ tổ chức các môn thi đấu trên bãi biển của các nước châu Á [Asian Beach Games]. Căn cứ Không quân Mỹ trước đây ở Cam Ranh nay đang được dùng làm Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh.

Không biết có nên gọi đây là chủ nghĩa cộng sản hay không! Nhưng khoan hãy đặt phòng khách sạn. Ở ngoài Biển Hoa Nam [Biển Đông] đang có một vấn đề khá nghiêm trọng liên quan đến lãnh hải tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc hiện đã lên đến đỉnh điểm. Hôm 14 tháng 6 năm 2011, tờ Financial Times đã đưa tin rằng Trung Quốc đã yêu cầu “các nước thứ ba”, tức họ ám chỉ Mỹ, hãy đừng can thiệp vào những tranh chấp lãnh thổ của họ. Việt Nam thì cuối tuần trước đã tuyên bố rằng Việt Nam sẽ hoan nghênh những nỗ lực của Mỹ nhằm giải quyết vấn đề tranh chấp lãnh thổ và Thủ tướng của Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng đã “ban hành một nghị định hướng dẫn chi tiết đối tượng nào sẽ được miễn nhập ngũ nếu chiến tranh nổ ra”.

Người dịch: Hiền Ba

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2011

13 phản hồi tới “110. Việt Nam nửa tư bản nửa cộng sản”

  1. CâyTre said

    Với chiêu bài DÂN CHỦ kiểu Mao-Lênin hay Mác gì gì đó chỉ đánh lừa Dân miền Bắc trước kia thôi!!kế nữa,khi tiếp nhận TQ là quan thầy từ 1945>1973 với chính sách Mỵ dân(CCRĐ,đấu tố)dùng và hô hào nông,công để làm bình phong….Sau HĐ.Paris 27/1/1973 thì lộ ngay bản chất CS rồi theo kiểu Mao…Cứ đọc,xem văn bản HĐ thì hiểu ngay..cộng thêm nhân chứng sống là Bác Bùi Tín là thông suốt,chưa nói đến nhà văn Dương Thu Hương….Đến giờ,thì không còn là Vô Sản chuyên chính nữa mà phải nói,nhìn rằng hoàn toàn vô số Tài Sản của giai cấp trong BCT.ĐCSVN….tuyệt nhiên công,nông biến mất……thế thì VN ngày nay là gì…Bởi,không nghe lời BK nên mới rước họa sát thân qua biển đông,và ý đồ của TQ thì muốn chiếm cả Nam-Bắc VN….!!!Đời mà!!cho nên TS.CHHV đã nhìn thấy rõ mà lên tiếng và…..Do đó,Hoa Kỳ chuyển hướng khác để cho TQ tung hoành CSVN…..!!!Nhìn các nước Trung Đông,Châu phi thì rõ (Libya,Sirya..),Hoa Kỳ tôn trọng DÂN chứ không tôn trọng kẻ cầm quyền vô lương tâm….Saigon,18/6/2011-10h10′.

  2. Trung Thực said

    VN không hẳn là tư bản. Em thấy giống kiểu biến dị của chế độ phong kiến.

  3. tran nam said

    Đây chỉ là phong kiến đi tìm cầu những tư tưởng khác như cộng sản rồi tư bản rồi tổng hợp lại để sinh ra một chế độ quái đản.

  4. […] Việt Nam nửa tư bản nửa cộng sản Share This entry was posted in Bài Viết, Khoa Học KT – Giáo Dục – XH. Bookmark the permalink. ← Biểu Tình Ta và Tây var currLayerId = "show"; function togLayer(id) { if(currLayerId) setDisplay(currLayerId, "none"); if(id)setDisplay(id, "block"); currLayerId = id; } function setDisplay(id,value) { var elm = document.getElementById(id); elm.style.display = value; } Click here to see the comments (0) or add a new comment Click here to hide again the comments […]

  5. tranhung09 said

    Tư duy của Tây mà sao cũ kỹ thế, bói đâu ra cái nửa Cộng sản ấy?

  6. Khách said

    Chẳng thà 100% Cộng sản (của dân do dân vì dân) hoặc 100% Tư bản hiện đại (chấp nhận canh tranh đúng luật, nhà nước đứng ngoài và điều hành xã hội theo luật), còn hơn kiểu quái thai là Cộng sản về chính trị để mị dân, còn kinh tế thì vận hành theo kiểu tư bản hoang dã của TK 19.

  7. diemdan said

    nửa tư-bản , nửa cộng-sản = khg giống ai ? [ lại cái, ái nam ái nữ ,gay ,đồng tính…?]

  8. D.Nhật Lệ said

    Một “kịch bản” đang diễn ra tại VN.như sau :
    -nhân danh chủ nghĩa CS.để ‘biện minh’ cho sự
    đàn áp và kiểm soát xã hội.
    -vì mục tiêu làm giàu nên chấp nhận kinh tế tư bản
    kiểu nửa vời : tư bản thân hữu + tư bản…hoang dã !

  9. montaukmosquito said

    Lấy dân chủ ra, tư bản sẽ trở thành man rợ . CS không có dân chủ khỏi bàn đến . The worst of both worlds!

    “Một điều cần chú ý nữa là sự khác biệt giữa tư bản và dân chủ. Tuy khác nhau nhưng 2 khái niệm có mối liên quan khá chặt chẽ. Mối liên hệ này, tiếc thay, lại không hữu cơ theo nghĩa nôm na kiểu con gà và quả trứng. Dân chủ sẽ dẫn đến thị trường tư bản, nhưng đây là quan hệ một chiều. Tư bản chưa và không bao giờ sản sinh ra dân chủ mặc dù nó là một trong những sản phẩm đặc trưng của dân chủ. Với mục tiêu tối quan trọng là lợi nhuận, tư bản rất dễ đi vào con đường cực đoan như tất cả các giáo điều khác. Một trong những sản phẩm phụ mà tư bản đưa tới là thời gian dùng để lo toan kinh tế cá nhân giảm một cách đáng kể. Kết quả, nói cho vui, xuất hiện một loạt hoạt động kiểu “nhàn cư vi bất thiện”. Ý thức cá nhân dân sự, có thể nói, là một kiểu như vậy. Sẽ sai lầm khi nghĩ ý thức cá nhân về dân chủ sẽ dẫn tới một nền dân chủ thực sự. Đây chính là bãi cát lún (quick sand) lớn nhất của Marxism khi dựa trên tam đoạn luận a = b và b = c suy ra a = c. Cái gì muốn là có thể, cái gì có thể là tất yếu, suy ra cái gì muốn là tất yếu[2]. Tôi chấp nhận ý thức cá nhân về dân chủ sẽ tốt nếu nó xuất hiện trong một xã hội đã dân chủ, hay chí ít có được nền móng.

    Theo kết luận của nhiều người, John Roemer là một, nếu chủ nghĩa xã hội chỉ bao gồm nhà nước phúc lợi (welfare state) và sự can dự tối thiểu của nhà nước vào hoạch định xã hội cũng như kinh tế, khái niệm “thị trường xã hội chủ nghĩa” có lý do để tồn tại, hoặc ít nhất là một bước đệm cho quá trình dân chủ và dân sự hóa xã hội, với điều kiện tiên quyết rằng 2 thực thể “thị trường” và “xã hội chủ nghĩa” phải được tách biệt cả về khái niệm lẫn chức năng.

    Nếu sự phân chia rạch ròi xảy ra, ta có lý do để hy vọng. Nhưng nếu sự phân biệt không tồn tại, những gì đã thấy thời gian qua đưa tới ít nhiều lo ngại. Marx đúng duy nhất một lần khi chỉ ra nghịch lý lớn nhất của tư bản là về bản chất, nó khó song hành ngay cả với chủ nghĩa xã hội (khái niệm mở), chưa bàn tới chủ nghĩa cộng sản. Nếu 2 thực thể trên không được tách biệt, với 2 tầng nghịch lý sẽ đẻ ra muôn vàn nghịch lý. Ở mức nhẹ nhất, để “quẳng gánh lo đi” từ phía nhà nước, ta sẽ thấy xuất hiện quá trình tư bản hóa các chương trình xã hội, song song với việc nhà nước hóa một số lãnh vực tư bản vì lý do lợi nhuận hay quyền lợi . Ở mức cao hơn, tư bản và cộng sản trở thành 2 gọng của một thứ kìm, và nạn nhân đầu tiên sẽ là dân chủ. Gọng kìm thứ nhất, như đã trình bày ở trên, từ bản chất không sản sinh ra dân chủ của tư bản. Với sự hỗ trợ của tư bản, một kiểu cộng sản (theo nghĩa quyền lực tập trung) mới xuất hiện, một thứ tân cộng sản không đi qua thời “hậu”. Cái khác là tân cộng sản sở hữu một quyền lực kinh tế đủ mạnh để có thể gọi là thật, và họ nhận thức đầy đủ rằng độc quyền về chính trị dẫn tới quyền lợi vô hạn về kinh tế. Cái bánh vẫn không là thật, nhưng chắc chắn đã hết là bánh vẽ. Một loại bao cấp mới ra đời. Bây giờ người ta có thể đủ sống không cần vào Đảng Cộng sản, nhưng nếu muốn bung ra thêm tí đỉnh hay làm ăn riêng lẻ, quyền sinh sát vẫn tập trung trong tay đảng. Và đây là gọng kìm thứ nhì; một lệ thuộc nhìn bề ngoài có vẻ lỏng lẻo nhưng lại vô cùng chặt chẽ. Ngày xưa, đảng không có gì để dân theo ngoài đàn áp, ngày nay một cuộc đổi chác bằng kinh tế đưa tầng lớp trung lưu bậc trên và một số trí thức không nhỏ đi hẳn vào quỹ đạo lợi lộc của đảng, dẫn tới thái độ miễn cưỡng của tầng lớp này đối với các vấn đề dân chủ. Đúng hơn, hồi xưa im miệng vì sợ, ngày nay phần thưởng của sự im miệng là xa hoa. Giữa 2 cái sợ và xa hoa, cái nào có lợi hơn cho dân chủ xin không bàn tới ở đây. Chưa kể vòng kim cô của bản tuyên ngôn cộng sản vẫn tồn tại chưa hề mất đi, nhưng ít ra hào quang của nó cũng được che bớt.

    Với thời điểm của bài viết và khái niệm mở về chủ nghĩa xã hội, tôi đoán khái niệm “thị trường xã hội chủ nghĩa” quá mới đối với học giả ngoài này mà Jon Elster là một. Nhưng lý luận (logic) cho thấy đủ vững để tồn tại một hình thức như vậy –cũng xin nhấn mạnh, không phải lý luận của Marxism- và cũng, theo tôi hiểu, trùng hợp với mô hình giới thiệu trong bài viết. Những gì xảy ra ở Trung Quốc và Việt Nam có dẫn tới kết luận 2 nước này đi đúng lý luận hay không là việc (khỏi) cần làm sáng tỏ. Sở dĩ sự khác biệt giữa mô hình của giới nghiên cứu ngoài này và mô hình Trung Quốc và Việt Nam đang đi được nhấn mạnh vì muốn tránh những ngộ nhận mang tính khái niệm giữa 2 mô hình chỉ giống nhau cái tên. Hay nói đúng hơn, cái tên do Trung Quốc đề ra, còn tính khả thể trên lý luận và điều kiện để nó phát triển tốt nhất là do giới nghiên cứu Tây phương đưa ra sau này. Ở bài này, mô hình đưa ra có thể được xem là sơ bộ, một đáp án khả thể cho giai đoạn chuyển tiếp trong tình hình Đông Âu.”

  10. Ẩn danh said

    @Muon: Chó thf bảo chó, mắc gì kêu cầy !

  11. […] Theo Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2011 […]

  12. Muon said

    Đấy là loại cộng sản “giả cầy” nói zday mà không phải zday

  13. Xe Dap Dia Hinh said

    Xe đi máy bay Bắc – Nam, may mắn mấy lần ngồi cạnh các vị giảng viên đại học, các vị giáo sư (các bác ấy tự giới thiệu thế), các bác ấy bảo: Việt Nam tư bản đỏ, cộng sản cái gì mà cộng sản. Làm gì còn cộng sản. Nói gì thì nói, cứ nhìn vào thực tế mà đặt tên …

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: