BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

104. Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo?

Posted by adminbasam trên 14/06/2011

The Diplomat

Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo?

Minxin Pei *

Ngày 12-6-2011

Cuộc cãi vã mới đây nhất giữa Trung Quốc và Việt Nam có vẻ rất giống như đang leo thang một cách nguy hiểm. Trung Quốc cần đi đầu trong việc tìm ra một giải pháp.

Tranh cãi đang leo thang giữa Trung Quốc và Việt Nam về vùng biển tranh chấp ở Biển Nam Trung Hoa [Biển Đông] đã đến vào một thời điểm không thể bất lợi hơn cho Bắc Kinh. Cách đây chưa đầy một năm, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đặt Trung Quốc vào tầm chú ý khi tuyên bố rằng hòa bình và tự do hàng hải ở Biển Nam Trung Hoa là lợi ích quốc gia của Mỹ, và một cách không tế nhị lắm, bà ta đã kêu gọi Trung Quốc giải quyết các tranh chấp chủ quyền với những nước láng giềng thông qua các biện pháp hòa bình, tuân thủ luật quốc tế.

Như chúng ta bây giờ đều hiểu, những nhận xét của bà Clinton ở Hà Nội hồi tháng 7 năm 2010 đánh dấu một bước ngoặt giữa hai việc quan trọng. Nó thay đổi một cách quyết định nhận thức về cân bằng quyền lực ở khu vực. Trước khi bà Clinton ra tuyên bố như thế, Trung Quốc được xem như đã giành được thế trên cơ trong khu vực, thông qua nhiều năm nhẫn nhục theo đuổi chính sách “thế công mê hoặc” (charm offensive). Sau cú sốc vì phát ngôn của bà Clinton – thứ mà toàn thể Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đều ngấm ngầm hoan nghênh – Trung Quốc dường như đã bị cô lập trong vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Thêm vào đó, phản ứng vụng về của Trung Quốc, gồm cả những đe dọa được che đậy không kỹ lắm đối với các nước láng giềng, chỉ làm nặng nề thêm một loạt sai lầm ngớ ngẩn về ngoại giao của Trung Quốc, đã khiến cho năm 2010 trở thành năm tồi tệ nhất trong lịch sử chính sách đối ngoại của Trung Quốc kể từ năm 1989.

Để giành lại thế chủ động về ngoại giao và sửa chữa những tổn hại tự mình gây cho mình, Trung Quốc gần đây đã bắt đầu một chiến lược thế công mê hoặc khác và tạo ra nhiều kết quả đáng khích lệ. Quan hệ với Mỹ ổn định dần kể từ khi Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đi thăm Washington vào tháng 1. Đối thoại quân sự Mỹ – Trung được nối lại. Ngay cả quan hệ với Nhật Bản cũng đã cải thiện đáng kể trong những tháng qua.

Do vậy đến thời điểm này, cuộc đối đầu tệ hại và có khả năng là nguy hiểm nhất, với Việt Nam, chỉ là phương án cuối cùng mà Trung Quốc muốn.

Nhưng đồng thời, Bắc Kinh cũng cần thể hiện ra rằng Trung Quốc sẽ không thỏa hiệp về vấn đề tranh chấp chủ quyền. Thật không may là ở Việt Nam, hiện nay Trung Quốc đang phải đối đầu với một đối thủ cũng cứng rắn và không thỏa hiệp như thế.

Trong tất cả các yêu sách về chủ quyền ở Biển Đông, tranh chấp Trung – Việt là tranh chấp có khả năng dẫn tới xung đột vũ trang nhất. Trước hết, cả hai nước đều từng tham gia giao tranh quân sự trên Biển Đông trước đây. Năm 1974, hải quân Trung Quốc giành được quyền kiểm soát hoàn toàn quần đảo Hoàng Sa sau khi làm cho hải quân miền nam Việt Nam thất bại thảm hại. Năm 1988, Trung Quốc và Việt Nam đánh nhau một trận hải chiến ngắn ở quần đảo Trường Sa. Thứ hai là, những yêu sách của Trung Quốc về chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa nói chung bị coi là yếu theo luật quốc tế, bởi vì, nếu dựa vào Công ước LHQ về Luật Biển, Trung Quốc sẽ có khó khăn trong việc chứng minh rằng những vỉa san hô mà Trung Quốc đang chiếm hữu đáp ứng được tiêu chuẩn của những hòn đảo có thể có người ở và có đời sống kinh tế độc lập (mà khi đó thì sẽ có được vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, viết tắt EEZ). Nhưng đấy không phải câu chuyện có thể áp dụng với quần đảo Hoàng Sa, nơi Trung Quốc đã kiểm soát một cách có hiệu lực, mà Việt Nam thì cứ tiếp tục đòi chủ quyền. EEZ 200 hải lý của Hoàng Sa và EEZ 200 hải lý tính từ đường bờ biển của Việt Nam có vùng chồng lấn. Theo các báo cáo, vụ việc trong đó tàu tuần tra Trung Quốc phá hỏng cáp khảo sát địa chấn trị giá hàng triệu USD do tàu nghiên cứu của PetroVietnam vận hành đã diễn ra trong vùng tranh chấp (chồng lấn) này.

Trong quá khứ, phản ứng của người Trung Quốc đối với những hoạt động thăm dò khai thác được tiến hành bởi các nước có yêu sách chủ quyền khác ở Biển Nam Trung Hoa luôn được tiết chế. Trung Quốc luôn lên án họ đã xâm phạm quyền chủ quyền của Trung Quốc, nhưng hành động của Trung Quốc luôn có sự kiềm chế hơn và khác hẳn. Trên thực tế, nhiều nước tham gia tranh chấp chủ quyền đang không ngừng các hoạt động thăm dò và khai thác dầu và khí tự nhiên gần với vùng biển duyên hải của họ ở quần đảo Trường Sa, nhưng cho đến nay Trung Quốc đã không đưa tàu hải quân đến ngăn cản họ. (Vụ việc xảy ra hôm 9-6-2011 trong đó tàu cá Trung Quốc phá cáp khảo sát của tàu nghiên cứu Việt Nam xảy ra tại một khu vực nằm trong quần đảo Trường Sa, cách xa bờ biển Việt Nam). Mặc dù vậy, phản ứng của Trung Quốc với những hành động tương tự ở quần đảo Hoàng Sa thì cứng rắn hơn nhiều. Vài năm trước, tàu tuần tra Trung Quốc đã cắt cáp khảo sát của một tàu nghiên cứu thuộc sở hữu của một công ty phương Tây, công ty này trước đó đã ký hợp đồng thăm dò dầu khí với Việt Nam.

Nếu mọi thứ khác đều bình bình như nhau, thì khả năng xảy ra hải chiến giữa Trung Quốc và Việt Nam trên vùng biển bao quanh quần đảo Hoàng Sa lại cao hơn thế rất nhiều.

Nhưng Việt Nam không biết giữ thăng bằng. Hải quân của họ có thể không có nhiều, nhưng họ đã liên tục thể hiện ra rằng họ không sợ Trung Quốc. Để cho Bắc Kinh thấy họ sẵn sàng chiến đấu, Hà Nội đã đặt hàng mua sáu tàu ngầm lớp Kilo của Nga (và sẽ vận hành trong vài năm tới). Trên phương diện ngoại giao, Việt Nam cũng chơi bài một cách thành thục. Mối quan hệ của họ với Mỹ cải thiện một cách sâu sắc, hai cựu thù ngày nào đã tiến hành tập trận chung lần đầu tiên trên Biển Nam Trung Hoa vào tháng 8 năm ngoái.

Liệu quan điểm mới của Washington trên Biển Đông và quan hệ được cải thiện giữa Mỹ và Việt Nam có làm cho Hà Nội táo gan hơn để đối đầu với Bắc Kinh hay không, đó vẫn còn là câu hỏi của bất cứ ai. Điều quan trọng đối với Bắc Kinh bây giờ là làm thế nào tránh được một xung đột nữa có thể xảy ra với Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa. Với việc Hà Nội tuyên bố tập trận bắn đạn thật ở khu vực này vào ngày 13-6, nguy cơ giao tranh bất ngờ là có thật.

Là một trong hai nhân vật chính, Trung Quốc cần nắm vững cơ sở đạo đức trước, bởi lẽ dư luận quốc tế có xu hướng ủng hộ bên yếu hơn trong bất cứ tranh chấp nào. Để bắt đầu, Trung Quốc nên tạm thời hoãn các hoạt động tuần tra trong vùng tranh chấp để tránh bất kỳ cuộc xung đột bất ngờ nào có thể xảy ra. Bắc Kinh cũng nên đưa ra những đề xuất cụ thể với Hà Nội về việc làm sao để tránh những vụ đối đầu tương tự trong tương lai. Ví dụ, xác lập một thời kỳ cả hai bên cùng tạm ngừng hoạt động khai thác trong vùng biển tranh chấp – điều này có thể làm dịu tình trạng bị kích động hiện nay.

Tiếp sau các biện pháp tạm thời này, cần phải có những bước đi chủ động về ngoại giao mạnh mẽ hơn để góp phần đưa tới một giải pháp đa phương cho vấn đề tranh chấp Biển Đông. Tranh cãi Trung – Việt có thể gây ra khủng hoảng đấy, nhưng nó cũng tạo một cơ hội độc nhất cho Trung Hoa và ASEAN đẩy mạnh đàm phán để đạt được bộ quy tắc ứng xử có hiệu lực mạnh hơn. Một số ý kiến ở Trung Quốc có thể coi việc ký kết một bộ quy tắc ứng xử như thế là sự hạn chế các lựa chọn của Trung Quốc, một cách không cần thiết. Nhưng đối với một quốc gia mà mọi dự định và khả năng quân sự gia tăng đều các nước láng giềng mất bình tĩnh, thì đây có thể là một trong số ít những động thái thực tiễn nhằm làm cho tuyên bố của nó về “phát triển hòa bình” trở nên đáng tin cậy.

Minxin Pei là giáo sư về chính quyền ở Đại học Claremont McKenna, trợ lý nghiên cứu viên tại Quỹ Hòa bình Quốc tế Carnegie (Carnegie Endowment for International Peace).

Comment của độc giả John Chan, 14-6:

UNCLOS chỉ liên quan tới chủ quyền trên biển chứ không phải trên đất không người ở. Khi nào biên giới trên biển của hai nước, ví dụ Anh và Pháp, có vùng chồng lấn, thì trong phần lớn trường hợp, biên giới ấy sẽ được phân định bởi một điều ước, hoặc, nếu các bên đồng ý, được phân định bởi tòa án quốc tế. Nói chung, như thế là phá vỡ mọi sự mâu thuẫn. Vì thế, Malaysia không thể có yêu sách chủ quyền đối với Singapore. Thêm vào đó, tòa án quốc tế có thể xử lý các vụ việc trong giới hạn của UNCLOS và chỉ UNCLOS mà thôi, tranh chấp nào không có biên giới rõ ràng và được xác định thì nằm ngoài quyền tài phán của họ.

Tuy nhiên, nếu các vị có thể ra yêu sách rằng mấy hòn đá nhỏ kia là lãnh thổ có chủ quyền của các vị, thì rồi các vị nhận biên giới 12/200 hải lý tính từ mấy hòn đá đó. Đó là cơ sở cho các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc và Đài Loan đối với phần lớn Biển Đông. Do Trung Quốc có bằng chứng lịch sử lâu dài và nhiều bằng chứng vững chắc khác để chứng minh cho chủ quyền của mình đối với tất cả các đảo nhỏ ở Biển Nam Trung Hoa, cho nên các nước khác ở Biển Đông phải sử dụng các phương thức không theo quy ước để đưa ra yêu sách, nhằm chống đỡ với thế bất lợi của họ là thiếu bằng chứng xác thực.

Cái thú vị ở đây là tất cả các vị blogger Việt Nam đều trích dẫn UNCLOS mà không thật sự hiểu UNCLOS. Tàu tuần tra Trung Quốc đi tuần cách bờ biển Việt Nam 140 hải lý là bởi vì đấy là vùng trung tuyến giữa các đảo của Trung Hoa và bờ biển của Việt Nam *.

Người dịch: Thủy Trúc

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2011

* Người dịch chú thích: Bạn đọc chú ý đến cách lập luận của tác giả Minxin Pei cũng như phản hồi của độc giả John Chan (Trung Quốc?) dưới đây nhằm biến vùng biển nằm trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thành “vùng chồng lấn”, “vùng tranh chấp”, và Trung Quốc đang tuyên truyền quan điểm này cho toàn thể người dân nước họ. Thú vị là trong phần phản hồi cũng có nhiều ý kiến tranh luận của độc giả Việt  Nam, đặc biệt là Nhà nghiên cứu Dương Danh Huy (nhưng có lẽ đều là “tự phát” của các trí thức người Việt ở nước ngoài, chứ không phải do chủ động của giới học giả trong nước được nhà nước tạo điều kiện).

“… EEZ 200 hải lý của Hoàng Sa và EEZ 200 hải lý tính từ đường bờ biển của Việt Nam có vùng chồng lấn. Theo các báo cáo, vụ việc trong đó tàu tuần tra Trung Quốc phá hỏng cáp khảo sát địa chấn trị giá hàng triệu USD do tàu nghiên cứu của PetroVietnam vận hành đã diễn ra trong vùng tranh chấp (chồng lấn) này…”.

“Tàu tuần tra Trung Quốc đi tuần cách bờ biển Việt Nam 140 hải lý là bởi vì đấy là vùng trung tuyến giữa các đảo của Trung Hoa và bờ biển của Việt Nam”.

9 phản hồi tới “104. Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo?”

  1. […] Tay Minxin Pei mà BS đã đăng bài dịch 104. Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo?  với lối lý sự  lắt léo  về “vùng chồng lấn”, giờ có bài trên […]

  2. […] Tay Minxin Pei mà BS đã đăng bài dịch 104. Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo?  với lối lý sự  lắt léo  về “vùng chồng lấn”, giờ có bài trên BBC:  […]

  3. […] 104. Trung Quốc làm sao để tránh cuộc xung đột tiếp theo? […]

  4. vu van hoa said

    gửi tới Minxin Pei, Jonh Chan và toàn bộ những kẻ bành trướng phương bắc.
    Thứ nhất chúng tao không thể nói những lời tử tế với chúng mày được vì đơn giản chúng mày và toàn thể đất nước xấu xa của chúng mày là một bọn vô lại ti tiện. Hành động của chúng mày là hành động của kẻ cướp đường cướp chợ, của kẻ xâm lược chứ không phải là hành động bảo vệ chủ quyền. Ai chấp nhận, nước nào chấp nhận Hoàng xa Trường xa là của chúng mày mà chúng mày nêu unclos với vùng chồng lấn này nọ. Với Việt nam hành động của chúng mày là hành động xâm lược, chúng mày hiểu không. Không ai, không nước nào có thể hiểu bản chất chúng mày bằng Việt nam, và cũng không ai coi thường chúng mày bằng Việt nam( chúng mày hãy nhớ kỹ điều này). Chúng mày đừng nghĩ phát triển kinh tế, các tiểu sảo chính trị hòng khống chế Lãnh đạo Việt nam, nền kinh tế Việt nam là đã có Việt nam, là có thể làm bá chủ thế giới.
    Chúng mày đã bao giờ ngồi lại, nhìn nhận lại chúng mày chưa hay tư tưởng bá đạo hán tộc ngu xuẩn che mờ mắt chúng mày, chúng mày lạc hậu lắm đồ con lợn. Có một nước phát triển nào mà người lại ăn thịt người không ( đồ mọi rợ), có một nước nào bội tín đến mức độ thằng bộ trưởng quốc phòng vừa nhổ xong lại liếm ngay chưa. Chúng mày là một chủng tộc một quốc gia có quá nhiều điều xấu xa bỉ ổi, một dân tộc hèn kém bạc nhược. Thế mà đòi làm bá chủ thể giới, không biết ngượng.
    Chúng mày thích chiến tranh, thích o ép các dân tộc nhỏ khác, thích bày mưu tính kế này nọ nhưng chúng mày có bao giờ ngồi lại, nhìn lại xem chiến tích của chúng mày chưa. Chúng mày đã thắng thật sự trong một cuộc ngoại chiến nào chưa. Chúng mày có biết đánh nhau không. Bao nhiêu năm chúng mày bị khống chế bởi các bộ lạc phương bắc với dân số không bằng số lẻ của chúng mày, đến nỗi thằng vua được chúng mày ca ngợi là hùng mạnh nhất nhì trong lịch sử phải xây dựng cái trường thành ngu xuẩn mà cả thời gian sống của nó chưa ngăn chặn được cuộc ngoại xâm nào. Bao nhiêu năm chúng mày bị vó ngựa mông cổ trà đạp, đến nỗi cỏ không mọc được, lại còn AQ đến mức tự sướng rằng “Mông cổ thắng mình nhưng bị mình đồng hóa”. Hình như hiện nay chúng mày còn nhận Thành Cát Tư Hãn là dân của chúng mày thì phải. Còn nỗi nhục nhã nào cho một dân tộc hơn không. Chưa thấy bóng dáng quân Nhật, quân Mỹ đâu đã chạy thục mạng, đến nỗi sinh ra cái vạn lý trường chinh chết chín còn một, lại còn ca ngợi cái thiên tài của thằng mao chỉ thích tắm máu đồng bào, không thể ngu xuẩn hơn.
    Chúng mày nghĩ chúng mày mưu sâu kế hiểm nhưng chúng mày có bao giờ ngồi lại nhìn lại xem chúng mày đang trong tình thế nguy hiểm không. Có bao giờ chúng mày nghĩ các cường quốc bắt tay nhau để loại chúng mày ra khỏi thế giới của loài người tiến bộ chưa. Một kịch bản có thể diễn ra lắm chứ. Sức mạnh của chúng mày có đối chọi được với Mỹ, Nga, Nhật, Ấn cùng một lúc chưa. Đất nước của chúng mày, 1.3 tỷ dân chúng mày chịu được bao nhiêu quả bom nguyên tử .
    Chẳng bao giờ Việt nam chịu khuất phục trước chúng mày, ba bốn năm nữa khi việt nam thoát khỏi ảnh hưởng của chúng mày, chúng mày sẽ thấy dân tộc việt nam làm được những gì thời bình.
    Còn rất nhiều điều để nói với chúng mày

    p/s: sorry anh Ba sam vì tôi viết hơi bậy bạ, mong anh thông cảm. Nhưng mà gặp bọn chó không có liêm sỉ mình cũng chẳng cần giữ lễ nghi làm gì phải không anh. Anh posh thật nhiều bài vào nhé. Cám ơn

  5. echxanh1968 said

    Anh Ba à, “But Vietnam is no pushover” không phải dịch thành “Nhưng Việt Nam không biết giữ thăng bằng”, mà là “Nhưng VN không dễ chơi”.

    Luận điểm của tác giả này có vẻ ôn hòa, giữ giọng có vẻ khách quan, nhưng rất nguy hiểm cho Việt Nam. Từ việc cài cái ý Paracels (Hoàng Sa) đã là của TQ rồi, từ đó đòi yêu sách đối với 200 hải lý vùng đặc quyền kinh tế EEZ, biến không thành có; rồi TQ không muốn đánh nhau đâu; thôi, hia bên ngồi lại với nhau; “gác tranh chấp, cùng khai thác” v.v… Nhưng nguy hiểm nhất là, ngay từ tít của bài, rồi vài câu từ ẩn trong đó tác giả hàm ý, những hành động của Việt Nam mới tiềm tàng nguy cơ gây xung đột. TQ hãy tỏ ra “anh lớn”, đi đầu, tìm giải pháp trước v.v…

    Trong phần comment bài gốc tiếng Anh có khá nhiều độc giả để lại comment thú vị. ABS mà nhờ người dịch được nhiều hơn thì hay quá.
    BS: Cám ơn bác. Bác dịch dùm vài cái còm đi?

  6. tui said

    Cá lớn nuốt cá bé cua bành trứơng bac kinh . nói chuyện với kẽ cướp thật không dễ chụi tí nào.

  7. Xứ Đoài said

    Có một thứ mà người Trung Quốc nên hiểu rằng: luật pháp quốc tế hiện đại có nền tảng từ nên văn minh phương Tây chứ không phải phương Đông. Cái hơn của người Phương Tây là ở chỗ: trong tiêu chí hành xử, họ đặt công bằng và bình đẳng lên hàng đầu chứ không phải nguyên lý “cá lớn nuốt cá bé” hoặc chỉ có vua Tàu mới là “Thiên tử”.

    Đó là lý do giải thích tại sao đất nước Canada với vỏn vẹn hơn 10 triệu dân vẫn sống hoà bình, thảnh thơi với nước Mỹ hùng cường với số dân gấp hơn 20 lần…

    Những kẻ lãnh đạo Trung Quốc đang chơi trò nguy hiểm thông qua việc nhồi nhét tư tưởng dân tộc hẹp hòi, ích kỷ vào 1/4 dân số thế giới. Tuy nhiên, đó không phải là cái cách để tạo ra một sức mạnh bền vững mà trái lại, đó là phương thức ngắn nhất để đưa đến sự tàn lụi của một dân tộc.

  8. Lý Toét said

    Ban tuyên giáo TƯ cần học tập cách làm này của China mà tuyên truyền cho nhân dân trong nước cũng như nhân dân China ,nhân dân thế giới biết .

  9. Đặng Cẩu said

    Biến thứ ăn cướp thành của mình (quần đảo Hoàng Sa ) từ đó đòi yêu sách vùng chồng lấn thì quả là chính phủ China thật tham lam và kế hoạch xâm lấn được thưc hiện đồng bộ trên tất cả các mặt nhằm tạo sự đã rồi .chính phủ Việt Nam cũng nên học tập những toan tính của anh bạn Bốn Tốt này để đáp lại.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: