Điệu khiêu vũ tinh tế của Yahoo ở VN

BusinessWeek

Điệu múa khéo léo của Yahoo ở Việt Nam

Yahoo đang rộng cửa vào đất nước Á châu này nhưng cũng đang gặp nhiều khó khăn để tránh bị lôi kéo vào những nổ lực  của chính phủ nhằm hạn chế việc sử dụng trang Web của các công dân

Douglas MacMillan

Ngày 28-5-2009

 

Hãng Internet khổng lồ Yahoo! đang đầu tư để phát triển ở Việt Nam. Thế nhưng khi công ty nầy đang mở rộng cửa ở đất nước Đông nam Á này, họ đang chọn những bước đi để tránh khỏi trở thành một kẻ tuân theo các nỗ lực của chính phủ nhằm hạn chế việc sử dụng các trang Web của công dân nước ở đây.

Việt Nam nằm trong số những thị trường đang nổi lên tiêu biểu cho những viễn cảnh phát triển đối với Yahoo. Hơn 95% trong tổng số 18 triệu người dùng Internet của nước này có hoạt động gửi tin nhắn và thư điện tử của Yahoo, theo như một nghiên cứu được thực hiện với hãng chuyên nghiên cứu thị trường TNS.

Yahoo đang giúp vào việc tài trợ cho các quán cà phê Internet tại nhiều khu vực ở Thành phố Hồ Chí Minh và những nơi khác. Và tính đại chúng của diễn đàn hoạt động blog của công ty này đã thúc đẩy việc khai trương một phiên bản tiếng Việt, Yahoo 360plus, vào tháng Năm năm 2008.

Tuy nhiên sự phát triển của Yahoo đã đến đúng vào lúc Việt Nam đề nghị phải có những hạn chế chặt chẽ hơn đối với các hoạt động nối mạng trực tuyếtn của các công dân.

Mùa thu năm trước, chính phủ đã lập Cục Quản lý Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử, một đơn vị có nhiệm vụ theo dõi hoạt động Internet, và đã đưa ra một quy định của nhà nước để nâng mức phạt đối với những chỉ trích nào nhắm vào chính quyền được đưa lên trang Web.

Theo tổ chức nhân quyền Nhà báo Không Biên giới [Reporters Without Borders] đóng tại Paris, thì những quy định này cũng chứa đựng một yêu cầu được hiểu ngầm đối với các nhà cung cấp dịch vụ Internet như Yahoo cung ứng dữ liệu và các bản tin cho những người sử dụng.

“Những kẻ thù” của Internet

Trong một bản báo cáo vào tháng Ba, tổ chức Phóng viên Không Biên giới đã liệt kê Việt Nam vào bản danh sách thường niên của  các nước mà tổ chức nầy coi như là “những kẻ thù” của Internet.

Tổ chức này đã viện dẫn 30 ” nhà bất đồng chính kiến trên mạng” mà chính phủ Việt Nam đã bỏ tù kể từ năm 2002 – bảy người trong số đó vẫn còn bị giam giữ – và tổ chức nầy đã phê phán ông Đỗ Quý Doãn, Thứ trưởng Bộ Thông tin & Truyền thông, về một bài phát biểu ông đọc vào tháng Hai rằng “một blog là một trang thông tin cá nhân. Nếu như một blogger sử dụng nó cho những tin tức nói chung là giống như báo chí, thì anh ta đang vi phạm luật pháp và sẽ bị xử lý.” Bộ Thông tin & Truyền thông của Việt Nam đã không trả lời trước một đề nghị đưa ra lời bình luận về việc này.*

Phản ứng của Yahoo trước quan điểm của chính phủ VN về việc sử dụng trang Web của các công dân đang tiết lộ cho thấy các công ty Internet đang ở tình trạng căng thẳng mà họ buộc phải cư xử khi họ hoạt động kinh doanh tại các quốc gia có thể được xem như là không có sự khoan dung về quyền tự do ngôn luận trên mạng trực tuyến và hành động chỉ trích chính phủ trên trang Web.

Các công ty nào điều hành theo cách đối đầu và đụng chạm với những quy định của chính phủ thì gặp cơ nguy có các hoạt động bị cắt giảm, nếu không nói là bị đóng cửa. (Còn) những công ty nào khác mà tuân theo lệnh của các cơ quan chính phủ để hạn chế (công dân của họ) thì bị những người bênh vực cho quyền tự do ngôn luận và nhân quyền xỉ vả.

Các hoạt động ở Trung Quốc của Yahoo đã và đang bị chỉ trích về việc cung cấp thông tin cho các giới chức nước này vào năm 2004 mà những người chỉ trích nói là hành động đó đã dẫn đến một bản án 10 năm tù giam cho nhà báo Shi Tao.

Yahoo Trung Quốc được quản lý bởi Alababa.com, là công ty mà Yahoo có phần hùn nhỏ. “Chúng tôi đã học được những bài học rất khó khăn  vì là những người đi tiên phong trong những thị trường đang nổi lên, và chúng tôi cũng đã hiểu ra điều đó và đã cố gắng trở thành người đi đầu trong hoạt động kinh doanh và trong nhân quyền,” theo lời ông Michael Samway, phó chủ tịch và phó tổng giám đốc pháp lý của Yahoo.

Yahoo cho biết: Các nhà chức trách Việt Nam đã không liên lạc với Yahoo để đề nghị công ty này hợp tác với những tiêu chuẩn mới. Thực vậy, tất cả các công ty nước ngoài không phải của người Việt Nam có thể đang được bỏ qua các dòng chữ nhỏ nhắc nhở ấy của chính quyền.

Ông Samway nói rằng:  ”Chúng tôi vẫn chưa nhìn thấy những hành động của chính phủ ám chỉ rằng họ có khuynh hướng áp dụng những qui định này cho các công ty Internet ngoại quốc.” Tuy nhiên, công ty đang thực hiện các bước đi mà họ hy vọng là sẽ giúp mình tránh phải tuân theo các quy định mà họ coi là có tính chất hạn chế. Một ví dụ, là Yahoo đã đặt  các máy chủ cho các dịch vụ bằng tiếng Việt của họ ở Singapore.

Bỏ tù blogger Việt Nam

Vào tháng Tư năm 2008, các nhà chức trách Việt Nam đã bắt blogger Nguyễn Hoàng Hải hay phát biểu về vấn đề chính trị; blogger nầy bị buộc tội trốn thuế. Các tổ chức nhân quyền cho rằng vụ bắt giữ là nhằm làm cho những người thường hay chỉ trích chính phủ trên mạng trực tuyến phải sợ hãi.

“Họ không thể bỏ tù tất cả các blogger quan tâm đến chính trị được,” theo lời ông Vincent Brossel, người đưa tin tức về mục Các sự việc ở châu Á cho tổ chức Phóng viên Không Biên giới. “Nhưng chính phủ bắt giữ người nào nổi bật nhất và có tiếng nói lớn nhất, và bắt giữ những người nào viết về những đề tài quan trọng – đó là cách mà họ đang làm.”

Colin Maclay, tổng giám đốc Berkman Center for Internet&Society của trường Harvard, cho rằng sự chỉ trich công khai về chính phủ Việt Nam có thể gặp một kết quả ngược lại, ám chỉ trước ” một sự đối đầu” với các công ty Internet, mà các công cụ của công ty đang được các blogger bất đồng chính kiến sử dụng.

Yahoo đang thực hiện những bước đi khác nhắm vào chuẩn bị cho những cuộc đương đầu với các chính phủ nước ngoài. Vào tháng Mười năm ngoái công ty Yahoo  đã gặp gỡ với Google, Microsoft, trung tâm Berkman Center, và nhiều tổ chức bất vụ lợi khác để thảo luận về những bước đi nào cần phải được thực hiện để giải quyết những yêu cầu của các chính phủ nước ngoài. Nhóm các công ty và tổ chức nầy, được gọi là Sáng kiến Mạng Toàn cầu (Global Network Initiative), đã và đang thường gặp nhau để thảo luận các đề tài này, đã tổ chức các diễn đàn công khai, và đưa ra những phản ứng về các biến cố trong lĩnh vực thông tin báo chí, như vụ ngăn chặn trangYouTube của Google ở Trung Quốc.

Thêm vào việc đặt các máy chủ của họ ở Singapore, Yahoo cho biết họ đã điều chỉnh các điều khoản về dịch vụ của họ và các cấu trúc pháp lý để chuẩn bị cho bất cứ hành động nào từ chính phủ Việt Nam.

“Chúng tôi suy-xét các qui định trong nước và các tiêu chuẩn địa phương ở nơi mà chúng tôi hoạt động kinh doanh, song chúng tôi không bẻ cong các nguyên tắc của chúng tôi,” ông Samway cho biết. Ông nói thêm rằng ảnh hưởng của các doanh nghiệp nước ngoài tại các quốc gia đang phát triển ví như Việt Nam là lớn hơn so với nền kinh tế lớn mạnh của Trung Quốc.

Những động thái thận trọng của Google

Các căng thẳng ở Việt Nam đã lôi cuốn mối quan tâm của các đối tác khác, bao gồm chính phủ Hoa Kỳ. Vào ngày 31 tháng Ba, bà Loretta Sanchez (dân biểu đảng Dân chủ, bang California) và 11 thành viên khác của Hạ viện Hoa Kỳ đã gửi một bức thư tới Chủ tịch Yahoo Carol Bartz khuyên công ty này đừng tuân theo bất cứ yêu cầu nào của chính phủ Việt Nam trợ giúp vào việc kiểm duyệt của họ. Ông Samway của Yahoo đã phúc đáp qua thư: “Chúng tôi mong đợi tiếp tục làm vui lòng quý vị” về chủ đề này.

Yahoo không phải là công ty duy nhất đang đi rón rén tại Việt Nam. Google đưa ra mục tìm kiếm của họ, trang Picasa chia sẻ hình ảnh, và dịch vụ Google Groups, song Google không cung cấp quyền xem xét các dịch vụ dành cho  Blogger trên các tên miền của nước này. Họ cũng không lưu trữ dữ liệu cá nhân về những người dùng Việt Nam. “Khi chúng tôi quyết định cung cấp những sản phẩm và dịch vụ của chúng tôi tại Việt Nam, chúng tôi cố gắng làm như vậy theo một cách nào đó để bảo vệ người sử dụng Việt Nam tránh khỏi những nỗ lực của chính quyền kiểm duyệt quyền tự do ngôn luận trên mạng trực tuyến,” theo lời Nicole Wong, luật sư đại diện của Google. Trang mạng xã hội  Facebook, đã được dịch sang tiếng Việt vào tháng 12, 2008 và mới đây có một sự gia tăng trong hoạt động ở VN, song họ đã từ chối bình luận về vấn đề này.

Bảo vệ quyền truy cập vào những trang này vẫn là một ưu tiên hàng đầu đối với nhiều công ty. “Khi bạn không có quyền hội họp, khi bạn không có quyền ăn nói tự do, khi bạn không có tự do báo chí, thì một trong những nơi tự do nhất để có được thông tin về thế giới bên ngoài là Internet,” Dân biểu Hoa Kỳ Sanchez nhận xét.

Douglas MacMillan là phóng viên của tờ BusinessWeek tại New York.

Hiệu đính: Trần Hoàng

* Ha ha. Những người nào tuyên bố “hoành tráng” như anh Doãn thì chắc chắn sẽ được đưa vào “sử thi” của báo chí nước ngoài. Không những thế, những lời tuyên bố ấy đang được đưa vào các chương trình giảng dạy và làm ví dụ cho sinh viên ngành báo chí về cách mà nhà cầm quyền bắt buộc các công dân trong nước họ phải phát biểu ý kiên trong khuôn khổ “lừng danh” được ấn định sẵn của nhà nước.

———

 

BusinessWeek

Yahoo’s Delicate Dance in Vietnam

The portal is expanding in the Asian country but is taking pains to avoid being drawn into government efforts to curb citizens’ use of the Web

By Douglas MacMillan

May 28, 2009, 7:31PM EST

Internet titan Yahoo! (YHOO) is girding for growth in Vietnam. But as it expands in the Southeast Asian country, it’s taking steps to avoid becoming an accomplice to government efforts to restrict citizens’ use of the Web there.

Vietnam is among emerging markets that represent expansion prospects for Yahoo. More than 95% of the country’s 18 million Internet users have Yahoo instant messaging and e-mail, according to a study conducted with researcher TNS. Yahoo is helping to fund Internet cafés in parts of Ho Chi Minh City and elsewhere. And the popularity of its blogging platform prompted the launch of a Vietnamese-language version, Yahoo 360plus, in May 2008.

Yet Yahoo’s expansion comes just as Vietnam calls for tighter restrictions on citizens’ online activities. Last fall the government created the Administration Agency for Radio, Television & Electronics, a unit charged with keeping watch of the Internet, and issued a federal edict that raised the penalty for criticism of the government posted to the Web. According to Paris-based human rights group Reporters Without Borders, the rules also carry an implicit request for Internet service providers such as Yahoo to provide data and reports on users.

“Enemies” of the Internet

In a March report, Reporters Without Borders included Vietnam on its annual list of countries it considers “enemies” of the Internet. The group cited the 30 “cyber dissidents” Vietnam has jailed since 2002—seven of whom remain behind bars—and criticized Do Quy Doan, the country’s Deputy Minister for Information & Communications, for a statement he made in February that “a blog is a personal news page. If a blogger uses it for general news like the press, he is breaking the law and will be punished.” Vietnam’s Ministry of Information & Communications did not respond to a request for comment.

Yahoo’s response to the government’s stance on citizens’ Web use reveals the tightrope Internet companies must walk when they do business in countries that may be viewed as intolerant of free online speech and government criticism on the Web. Companies that run afoul of government rules risk having operations curtailed, if not shut down. Those that comply with restrictive government agencies are lambasted by free speech and human rights advocates.

Yahoo’s Chinese operations have come under criticism for providing information to authorities in 2004 that critics say led to a 10-year prison sentence for journalist Shi Tao. China Yahoo is operated by Alibaba.com, minority-owned by Yahoo. “We’ve learned tough lessons as pioneers in the emerging markets, and we’ve also taken that and tried to be a leader in business and human rights,” says Michael Samway, vice-president and deputy general counsel of Yahoo.

Vietnamese authorities have not contacted Yahoo to ask it to cooperate with the new standards, Yahoo says. Indeed, the fine print may excuse non-Vietnamese companies altogether. “We haven’t yet seen action steps from the government suggesting they intend to apply these regulations to foreign Internet companies,” Samway says. Still, the company is taking steps it hopes will help it avoid having to comply with rules it considers restrictive. For one, Yahoo located the servers for its Vietnamese-language services in Singapore.

Jailed Vietnamese Blogger

In April 2008, Vietnamese authorities arrested politically outspoken blogger Nguyen Hoang Hai, who was charged with tax evasion. Human rights groups say the arrest was meant to put a chill on other online criticism of the government.

“They cannot put all of the political bloggers in jail,” says Vincent Brossel, who covers Asian affairs for Reporters Without Borders. “But they catch the most prominent and the most vocal, and the people who write about strong issues —that’s how they work.”

Colin Maclay, managing director of Harvard’s Berkman Center for Internet & Society, says public criticism of the Vietnamese government might backfire, presaging a “showdown” with Internet companies whose tools are used by dissident bloggers.

Yahoo is taking other steps aimed at preparing for confrontations with foreign governments. Last October it came together with Google (GOOG), Microsoft (MSFT), the Berkman Center, and a variety of nonprofits to discuss what steps should be taken to handle requests from foreign governments. The consortium, called the Global Network Initiative, has met regularly to discuss these issues, has held public forums, and has issued reactions to events in the news, such as the blocking of Google’s YouTube in China.

In addition to locating its servers in Singapore, Yahoo says it has adapted its terms of service and legal structures to prepare for any action by the government. “We take into consideration local customs and norms where we do business, but we don’t bend on our principles,” Samway says. He adds that the influence of foreign businesses is greater on developing nations such as Vietnam than in the more robust economy of China.

Google’s Cautious Moves

The tension in Vietnam has drawn the interest of other parties, including the U.S. government. On Mar. 31, Loretta Sanchez (D-Calif.) and 11 other members of the U.S. House of Representatives sent a letter to Yahoo CEO Carol Bartz urging the company not to comply with any requests from the Vietnamese government to aid in its censorship. Yahoo’s Samway responded, writing: “We look forward to continuing to engage with you” on the topic.

Yahoo is not the only company treading gingerly in Vietnam. Google offers its search, Picasa photo sharing, and Google Groups service, but it does not provide access to its Blogger service on the local country domain. Nor does it store personal data on Vietnamese users. “When we decided to provide our products and services in Vietnam, we tried to do so in a way that would protect Vietnamese users from their government’s efforts to censor online speech,” says Nicole Wong, deputy general counsel for Google. Social networking site Facebook, which was translated into Vietnamese in December and has seen a recent uptick in activity in the country, declined to comment for this story.

Protecting access to these sites remains a top priority for many. “When you don’t have the right to assembly, when you don’t have free speech, when you don’t have freedom of the press, one of the freest places to get information about the outside world is the Internet,” says U.S. Representative Sanchez.

Douglas MacMillan is a staff writer for BusinessWeek in New York.

 

Bài đã đăng trên trang Ba Sàm 2009, nhưng bị tin tặc xâm nhập, xóa mất, nay đăng lại, nên không còn các phản hồi ban đầu của độc giả.