BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

Archive for Tháng Ba 17th, 2009

Khai thác bauxite có hại vĩnh viễn hơn là có lợi cho VN

Posted by adminbasam trên 17/03/2009

ASIA TIME

Kế hoạch bauxite của Việt Nam mở ra một bể quan ngại

Duy Hoàng

Ngày 17-3-2009

Một trong những vùng cây cối xanh tươi nhất trên đất nước Việt Nam phải đối diện với sự thiệt hại khốc liệt về sinh thái nếu như chính phủ nước này tiến tới những kế hoạch trị giá hàng tỉ đô la để khai thác và chế biến bô- xít (bauxite quặng nhôm).

Mối nguy hiểm mà người ta tiên đoán trước đã châm ngòi cho sự phản đối công khai hiếm có trong xã hội bị chính phủ kiểm soát, với các công dân, các nhà khoa học, phương tiện truyền thông, các blogger và thậm chí cả các sĩ quan quân đội đang đưa ra những ý kiến phản đối mạnh mẽ.

Mặc dù không được phối hợp một cách hiển nhiên, quan điểm bất đồng chung của họ là một phần của hoạt động môi trường ở Việt Nam đang bắt đầu nảy nở, đáng chú ý với việc thách thức uy quyền không bị tranh cãi theo truyền thống của nhà nước trong việc thi hành những dự án phát triển kinh tế có quy mô lớn.

Trong những tháng gần đây, một số nhà khoa học trong nước đã viết những bài báo có nghiên cứu kỹ lưỡng, một số đã được công bố trên phương tiện truyền thông bị nhà nước kiểm soát, phơi bày những yếu kém trong các kế hoạch khai thác hầm mỏ của chính phủ. Một trang thông tin trong nước bị nhà nước kiểm soát, trang vietnamweek.net, đã đưa lên trang đầu ý kiến khảo sát vấn đề này, trong khi các blogger đã cung cấp thậm chí còn nhiều hơn nữa những bài phân tích phản đối .

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã gọi việc khai thác bauxite này là “một chính sách lớn của đảng và nhà nước”, và ông đã chấp thuận vài dự án khai thác lớn trên vùng cao nguyên trung phần. Kế hoạch tổng thể của chính phủ kêu gọi những nguồn vốn đầu tư vào khoảng 15 tỉ đô la cho tới năm 2025 để khai thác những nguồn dự trữ bauxite dồi dào của Việt Nam, ước tính lớn thứ ba trên thế giới.

Trong thập kỷ qua, sự trỗi dậy của Việt Nam như là một nước xuất khẩu nông sản bắt đầu phần lớn từ việc trồng cà phê và các vụ mùa thu hoạch nông sản khác trong vùng cao nguyên phì nhiêu ở miền trung. Đó là một vùng có vẻ đẹp tuyệt vời với tiềm năng du lịch-kinh tế dồi dào. Vì vậy nhiều người Việt Nam đang có nghi vấn về cơ sở kinh tế hợp lý và sự suy xét đúng đắn đối với môi trường trong việc chuyển đổi những gì được coi là một vùng kinh tế đã mang lại hiệu quả trở thành một hầm mỏ lộ thiên sâu hoắm.

Bauxite được biến đổi thông qua một quá trình chuyển hóa độc hại thành chất alumina, nguyên liệu thô dùng cho việc chế biến nhôm. Được biết đến bởi các nhà khoa học về môi trường như là “chất bùn đỏ,” một sản phẩm phế thải, nếu như không được quản lý một cách đúng đắn, bùn đỏ ấy có thể gây ô nhiễm các nguồn cung cấp nước và giết chết toàn bộ cây cối thực vật. Cứ mỗi tấn alumina được sản xuất ra, sẽ có ba tấn bùn đỏ được sinh ra, theo phân tích của các chuyên gia quốc tế.

Nước Úc, một nhà sản xuất nhôm hàng đầu thế giới, đang xử lý vấn nạn nầy qua việc thải loại bùn đỏ ở nước họ vào  những vùng xa xôi hẻo lánh ít có mưa, như vậy sẽ làm giảm nhẹ nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước. Ở Việt Nam, nơi có một khí hậu rất ẩm ướt và đông dân cư, không có điều kiện thừa mứa xa xỉ của những vùng đất rộng lớn không sử dụng đến (nên không thể làm như Úc được).

Việt Nam cũng không được mọi người thừa nhận về chuyên môn trong việc quản lý nguồn rác thải công nghiệp đầy nguy hiểm. Phong trào bảo vệ môi trường đang nổi lên ở Việt Nam lo ngại rằng chất cặn bã độc hại từ việc xử lý bô-xít có thể sẽ rỉ xuống các sông ngòi, chảy vào những vùng đông đúc dân cư, bao gồm Châu thổ sông Mekong ở phía nam nước này.

Để có thể sống còn về phương diện thương mại, việc chế biến bô xít (quặng nhôm) luôn luôn đòi hỏi điều kiện giá điện rẻ. Bởi vì Việt Nam đang đối diện với tình trạng thiếu thốn điện năng ngày càng gia tăng, ý nghĩa kinh tế trong việc khai thác bauxite và nguồn xuất khẩu với lợi nhuận thấp của nó là đáng nghi ngại và sẽ có khả năng phải đòi hỏi những khoản trợ cấp lớn của nhà nước chỉ để bù đắp cho những chi phí này.

Chính phủ đã loan báo những kế hoạch xây dựng một tuyến đường sắt dài 250 km ra tới bờ biển Thái Bình Dương dành riêng cho việc vận chuyển nhôm (alumina) được chế biến. Ở đó có một bến cảng lúc này vẫn chưa được xây dựng sẽ được thiết lập chỉ để dành riêng cho những dự án khai thác bauxite.


Raw Bauxite, Alumina, Cement Grade

Hình của bô xít alumina dùng để làm ra xi măng. Alumina là một aluminum oxide (Al2O3). Từ loại vật liệu alumina ròng nầy, người ta chế ra nhôm và xi măng. gạch làm bằng nhôm, keo nhôm, vỏ của các chiến hạm, hàng không mẫu hạm, máy bay,

Những kế hoạch đó cũng đã nhấn mạnh thêm những mối quan ngại về môi trường rằng các kế hoạch xuất khẩu alumina của chính phủ thể hiện là một mưu đồ kém cỏi sinh ra và được lên kế hoạch một cách đơn giản nhằm mục đích dành quyền lợi cho nền công nghiệp hóa quốc doanh do nhà nước làm chủ đạo.

Những người chỉ trích khác đã đặt nghi vấn rằng liệu có phải những quan chức thân cận với Thủ tướng Dũng và Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải có những cổ phần được chia chác riêng trong những mối liên doanh quá tốn kém này hay không.

Yếu tố Trung Quốc

Ngoài ra cũng có một yếu tố quan trọng mang tính chiến lược nhạy cảm đối với những liên doanh này. Mối quan tâm và hợp tác của Trung Quốc trong ngành công nghiệp bauxite của Việt Nam đã được thiết lập thông qua một bản tuyên bố chung được công bố sau một cuộc họp vào cuối tháng Sáu [năm 2008] giữa tổng bí thư Đảng Cộng sản [Việt Nam] và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào.

Trong những thỏa thuận tiếp theo sau đó giữa Liên Hiệp các xí nghiệp Nhôm Trung Quốc và Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam, sự việc đã trở nên rõ ràng rằng Trung Quốc sẽ là thị trường chủ yếu cho các sản phẩm xuất khẩu alumina của Việt Nam.

Như một phần trong các kế hoạch sắp xếp đó, hàng ngàn công nhân Trung Quốc đang được trú đóng vĩnh viễn tại Việt Nam để trợ giúp cho quá trình sản xuất, theo các giới chức địa phương Việt Nam cho biết.

Theo một chuyến hành trình tìm hiểu thực tế gần đây tới tỉnh Lâm Đồng được tổ chức bởi đảng Việt Tân thiên về ủng hộ nền dân chủ, các công nhân Trung Quốc đang xuất hiện với số lượng ngày càng đông đảo trên vùng đất cao nguyên trung phần.

Các bức ảnh có được bởi Việt Tân cho thấy những dãy nhà cửa mới được xây dựng giành cho công nhân Trung Quốc và những quán ăn bên đường với những biển hiệu viết bằng chữ Trung Quốc.

Các blogger Việt Nam, với nhiều lời phê phán sự xâm lấn của Trung Quốc vào các Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và những am hiểu rằng Bắc Kinh đã ép buộc Hà Nội chấp nhận một hiệp định biên giới không công bằng trong năm nay, đã đặt nghi vấn vì sao lại cần đến các công -nhân- khách người Trung Quốc như vậy trong một đất nước với một số lượng người lao động dư thừa và tình trạng thất nghiệp của công nhân ngày càng gia tăng.

Các blogger cũng đã diễn tả những mối quan ngại rằng lực lượng quân sự giả trang thành công nhân và những gián điệp Trung Quốc lén lút có thể đã trà trộn vào số công nhân TQ làm việc ở đây. Trong một bức thư ngỏ vào tháng Một gửi tới bộ chính trị đảng cộng sản, ông Võ Nguyên Giáp, nhà lãnh đạo quân sự cộng sản nổi tiếng và gần đây thường có những phê phán chính phủ, đã lên tiếng báo động về mối đe doạ chiến lược tiềm tàng từ các công nhân Trung Quốc không được kiểm soát này.

Tướng Giáp 97 tuổi nhắc đến vùng cao nguyên trung phần như là cửa ngõ chiến lược vào Việt Nam, nơi mà những cuộc chiến tranh trước đây đã giành được thắng lợi và bị mất đi qua việc giành quyền kiểm soát đối với vùng cao nguyên của khu vực nầy.

Một tháng sau lời cảnh báo của tướng Giáp, bức thư nầy được duy nhất một tờ báo tại Việt Nam bằng lòng đăng tải, một vị tướng hồi hưu thứ hai đã đưa ra một bức thư tương tự kêu gọi ban lãnh đạo đảng hãy xem xét lại việc cho phép một sự hiện diện vĩnh viễn của người Trung Quốc ở miền trung bộ của đất nước này.

Hầu hết người dân tộc thiểu số ở Việt Nam sống trên vùng núi cao miền trung và họ là những người dân có vẻ phù hợp với việc chịu đựng trước gánh nặng chủ yếu của môi trường trong kế hoạch khai thác bauxite của chính phủ. Họ có nguy cơ phải gánh chịu rủi ro mất hết đất đai của mình với chút ít hoặc không có được khoản bồi thường và bị ảnh hưởng bởi rác thải công nghiệp tràn lan không được quản lý sau đó.

Cũng không có gì rõ ràng rằng các công ăn việc làm được sinh ra qua hoạt động khai thác bauxite, thậm chí nếu như các việc làm nầy được giành cho người Việt trong nước hơn là các công nhân Trung Quốc được đưa tới, sẽ đủ để thay thế cho những người bị mất việc làm vì bị bắt buộc loại bỏ những cánh đồng cà phê, chè và hạt điều đang tồn tại trước đó.

Chính từ những kế hoạch được thai nghén vội vã này của chính phủ mà các hoạt động môi trường của Việt Nam và những lời kêu gọi cho sự phát triển lâu dài có khả năng ít ảnh hưởng đến môi trường đang được mọi người nghe thấy.

Ông Duy Hoàng là một nhà lãnh đạo của Việt Tân đóng tại Mỹ, một đảng chính trị ủng hộ dân chủ hoạt động tại Việt Nam nhưng không được thừa nhận.

Hiệu đính: Trần Hoàng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2009

*Các bài đọc thêm:

Tập Trung Tất cả các bài và hình ảnh về việc Trung Quốc khai thác bô- xít ở Bảo Lâm, Lâm Đồng, và Đắc Nông của các bloggers để bạn đọc tham khảo.

Vì mục đích tìm hiểu và tham khảo, bạn nào phát hiện những bài viết, hình ảnh về chủ đề bô-xít thì báo tin cho biết nhé. Thanks.

1./ Đông A Thị; SOS Bảo Lâm  (dân chúng địa phương cho biết con em của họ là sinh viên VN, đã được TQ cho học bổng đi du học tiếng Trung ở  TQ từ năm 2005, nay trở về làm cho bô-xit; kèm 9 Hình ảnh công nhân TQ, nhà cửa, hiệu ăn tiếng  TQ)

http://au.blog.360.yahoo.com/blog-Lc2MB8YlaaeYVcyDEREjwVU-?cq=1&p=2325

2./ GTC ; Bô xít Tây Nguyên, 1 dự án không thể dừng ! (2 hình ảnh về sự thay đổi môi trường trước và sau khi khai thác bô-xít; toàn bộ cây cối biến mất; quang cảnh rất kinh hoàng)

http://blog.360.yahoo.com/blog-STaS.dwjfqf6NQiqloFynoRgBuJV0Shbmw–?cq=1&p=50#comments

3./Thiện Giao; Vụ bô-xít: Ai đã quyết định, và ai sẽ phủ quyết?

http://banconong.com/index.php?view=story&subjectid=2032

4./ X- cafe; Dự án “Dội bom nguyên tử” xuống Tây Nguyên! (4 nhân vật VN và TQ liên quan trong vụ Bô-xít. Bài tóm tắt vì sao các nước khai thác chạy qua khai thác bô xít ở VN: vì môi trường bị hủy hoại, nước uống bị ô nhiễm, sinh vật và thực vật biến mất )

http://www.x-cafevn.org/forum/showthread.php?p=289345

 

ASIA TIMES

Vietnam bauxite plan opens pit of concern 

By Duy Hoang

Mar 17, 2009

One of Vietnam’s most verdant regions faces severe ecological damage if the government moves ahead with its multi-billion dollar plans to mine and process bauxite. The perceived risk has sparked a rare public outcry in Vietnam’s government-controlled society, with residents, scientists, state media, bloggers and even military officers lodging vocal protests.

Though apparently not coordinated, their collective dissent is part of a budding Vietnamese environmental movement, notable for challenging the state’s traditionally unquestioned authority in implementing large-scale economic development projects.

In recent months, a number of local scientists have written thoroughly researched articles, some published in state-controlled media, exposing weaknesses in the government’s mining plans. A state-sanctioned domestic news site, vietnamweek.net, has been at the forefront of probing the issue, while bloggers have provided even more critical analysis.

Prime Minister Nguyen Tan Dung has called bauxite exploitation “a major policy of the party and the state”, and he has approved several big mining projects for the country’s central highlands. The government’s master plan calls for investments of around US$15 billion by 2025 to tap Vietnam’s rich bauxite reserves, estimated to be the third-largest in the world.

Over the past decade, Vietnam’s rise as an agricultural exporter has come in large part from increased cultivation of coffee and other cash crops in the central highland’s fertile plateau. It is an area of stunning beauty with rich eco-tourism potential. Thus many Vietnamese question the economic rationale and environmental wisdom of converting what is already an economically productive area into an open pit mine.

Bauxite is converted through a toxic process to alumina, the raw material for making aluminum. Known by environmentalists as “red sludge”, the waste product, if not properly managed, can contaminate water supplies and choke off vegetation. For every ton of alumina produced, three tons of red sludge is given off, according to international experts.

Australia, a world leader in aluminum production, addresses the problem by disposing of its red sludge in remote outback areas with little rainfall, thus mitigating the risk of waterway contamination. Vietnam, which has a comparatively wet climate and is densely populated, does not have the luxury of vast tracts of unused land.

Nor is the country recognized for its expertise in managing hazardous industrial waste. Vietnam’s emerging environmental movement fears the toxic residue from processing bauxite could run off into rivers that flow into heavily populated areas, including the Mekong Delta in the country’s southern region.

To be commercially viable, bauxite processing usually requires access to cheap electricity. Because Vietnam faces mounting power shortages, the economics of bauxite mining and its low-margin exports are in doubt and will likely require heavy state subsidies just to cover costs.

The government has already announced plans to build a dedicated rail line to transport the produced alumina 250 kilometers to the Pacific coast. There a yet-to-be-built port will be installed to serve exclusively the bauxite projects.

Those plans, too, have underscored environmental concerns that the government’s alumina export plans are an ill-begotten scheme devised simply for the sake of state-led industrialization. Other critics have questioned whether officials close to Prime Minister Dung and Deputy Prime Minister Hoang Trung Hai have personal stakes in the big-ticket ventures.

China factor
There is also a touchy strategic dimension to the ventures. Chinese interest and cooperation in Vietnam’s bauxite industry was established through a joint statement issued after a meeting last June between Communist Party secretary general Nong Duc Manh and China’s President Hu Jintao. In subsequent agreements between the Aluminum Corporation of China Ltd and state-owned Vietnam Coal and Mining Industry Group, it has become clear that China will be the primary market for Vietnamese alumina exports.

As part of those arrangements, thousands of Chinese workers are to be stationed permanently in Vietnam to assist in the production, according to local Vietnamese authorities. According to a recent fact-finding trip in Lam Dong province organized by the pro-democracy Viet Tan party, Chinese guest workers are appearing in growing numbers in the central highlands. Pictures obtained by Viet Tan show rows of newly constructed housing for Chinese workers and roadside restaurants with signs in the Chinese language.

Vietnamese bloggers, many critical of China’s encroachment on the Paracel and Spratly Islands and perceptions that Beijing bullied Hanoi into accepting an inequitable border treaty this year, have questioned why Chinese guest workers are required in a country with a labor surplus and growing unemployment.

Bloggers have also expressed concerns that undercover Chinese military and intelligence agents could mix in with the workers. Vo Nguyen Giap, the famed communist military leader and later sometimes government critic, sounded the same alarm about the potential strategic threat of unregulated Chinese workers in an open letter in January to communist party’s politburo.

The 97-year-old Giap referred to the central highlands as the strategic gateway to Vietnam, where previous wars have been won and lost through gaining control of the region’s high ground. A month after Giap’s warning, which only one newspaper in Vietnam was willing to publish, a second retired general issued a similar letter calling on the party leadership to reconsider allowing a permanent Chinese presence in the middle of the country.

Most of Vietnam’s ethnic minorities live in the central highlands and they are the people likely to bear the environmental brunt of the government’s bauxite scheme. They risk losing their lands with little or no compensation and subsequent exposure to mismanaged industrial waste.

Nor is it clear that the jobs created by bauxite production, even if they went to local Vietnamese rather than imported Chinese workers, would be enough to replace those lost with the forced elimination of pre-existing coffee, tea and cashew fields. It’s from these ill-conceived government plans that Vietnam’s grassroots environmental movement and calls for more sustainable development are being heard.

Duy Hoang is a US-based leader of Viet Tan, an unsanctioned pro-democracy political party active in Vietnam. 

Posted in Bô-xít Tây Nguyên, Kinh tế Việt Nam, Môi trường, Quan hệ Việt-Trung | Leave a Comment »

 
%d người thích bài này: