13. Ông Hồ là Ai?

Trang bìa của TIME, số ra ngày 22-10-1954

Đôi lời: Nhân cuộc Hội thảo Việt Nam học, với nhiều bài nghiên cứu công phu về Việt Nam, đặc biệt có bài của GS. Yoshiharu Tsuboi, Đại học Waseda, nhan đề “Khảo cứu lại về Hồ Chí Minh”, trong đó ông viết:

Tháng Tám 1944, khi được Quốc dân đảng thả và chuẩn bị quay về Việt Nam, ông Hồ nói với Tướng Trương Phát Khuê của Quốc dân đảng:
“Tuy tôi là một người cộng sản nhưng bây giờ vấn đề mà tôi quan tâm không phải là chủ nghĩa cộng sản mà là độc lập tự do của Việt Nam. Tôi xin hứa với anh một lời hứa đặc biệt: trong vòng 50 năm tới sẽ không thực hiện chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam”

Để góp phần soi rọi thêm những bí ẩn của lịch sử, trước nhiều tranh cãi, xin giới thiệu với bà con một bài báo đăng trên tạp chí TIME nổi tiếng của Mỹ cách đây hơn nửa thế kỷ, cũng đề cập tới lời phát biểu tương tự của cố Chủ tịch Hồ Chí Minh.

TIME

————————————————————————————————————

Ông Hồ là Ai?

Thứ Hai, ngày 9-9-1946

Những người tham gia vào một cuộc chiến tranh ác liệt nơi rừng nhiệt đới đang tìm kiếm hòa bình với một cái giá miễn cưỡng. Năm ngoái “nước Cộng hòa” Việt Nam (rộng gần bằng nửa nước Pháp), trước đây là bộ phận của Đông Dương thuộc Pháp, đã đặt cược vào một cuộc đấu tranh nhỏ bé nhưng ác liệt để giành độc lập từ tay người Pháp. Tại Fontainebleau tuần trước, hội nghị hòa bình Pháp-Việt Nam đã được mở rộng, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho chính sách thuộc địa đã bị lung lay của nước Pháp. Người chịu trách nhiệm chủ yếu là “Chủ tịch” tự xưng Hồ Chí Minh của Việt Nam.

Trước khi ông buộc phải gia nhập Liên bang Đông Dương được dự kiến của Pháp, ông Hồ đã yêu cầu: 1) Quyền của Việt Nam được giải quyết các vấn đề về ngoại giao riêng của mình mà không có sự can thiệp của Liên bang; 2) Sát nhập Nam Kỳ, một địa phận liền kề (khoảng một phần ba lãnh thổ Việt Nam), nơi muốn trở thành một bộ phận riêng biệt của Liên bang. Pháp, nước đã thỏa thuận mọi yêu cầu khác của Việt Nam, đã tuyên bố không chấp nhận những đòi hỏi này. Ông Hồ đã bước ra khỏi hội nghị, và trong khi các du kích quân của ông tiếp tục tiêu diệt những binh lính Pháp hầu như hàng ngày, thì ông ẩn náu trong căn phòng rải đầy hoa [flower-littered] tại Khách sạn Royal Monceau phô trương của Paris.

Ông Hồ là ai, những người Pháp đang lo lắng bồn chồn đã hỏi?

Các dữ kiện thực tế là ít ỏi, song lại kỳ lạ. Tại Fountainebleau, ông Hồ đã xuất hiện như một người đàn ông bé nhỏ rất tốt bụng, người thích tặng hoa cho các nữ kỹ giả. Ông đã bắt đầu sự nghiệp chính trị trong bóng tối của mình 35 năm trước ở tuổi 19, khi người cha có tư tưởng cấp tiến của ông bị cầm tù bởi một vị hoàng đế của Việt Nam không có thiện cảm. Ông đã trốn đi bằng đường biển, tới Pháp vào cuối cuộc Đệ nhất Thế chiến và dưới bí danh Nguyễn Ái Quốc (“Người Yêu Nước”), trở thành một người Xã hội Chủ nghĩa, và sau đó là một người Cộng sản. Rồi ông tới Moscow, nơi dưới cái tên Song Man-tcho (“Ông Song Rộng lượng Bao la”) ông trở thành một công dân Xô-Viết, và tham gia vào một trường đào tạo các chuyên gia khuấy động quần chúng của Cộng sản. Bảy năm sau, ông tới Trung Quốc và Xiêm để rèn luyện những gì mình đã học được.

Từ Hong Kong, năm 1930, ông Hồ cố gắng tổ chức một cuộc khởi nghĩa, nhưng đã bị thất bại, và đã phải che giấu dưới những bí danh mới trong lúc công việc bị bỏ bê. Trong thời gian diễn ra cuộc Đệ nhị Thế chiến, ông xuất hiện ở Việt Nam với tư cách là Hồ Chí Minh (“ông Hồ Tâm hồn Tươi sáng”), đánh đuổi kẻ cai trị bù nhìn của Nhật và tổ chức một lực lượng phiến loạn chống Pháp. Một thời khi nắm trong tay quyền lực, ông đã quyết định rằng Chủ nghĩa Cộng sản có thể phải chậm lại. Ông Hồ tuyên bố: “Gần 2000 năm trước, Chúa Jesus Christ đã nói chúng ta cần phải yêu thương những kẻ thù của mình. Chúng ta vẫn còn cách xa với tư tưởng đó. Tôi không biết vào lúc nào tư tưởng của Marx sẽ đạt được … Có lẽ Việt Nam sẽ là một nước Cộng sản sau 50 năm nữa, nhưng bây giờ thì không.”

Hiệu đính: Blogger Trần Hoàng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008

———————–

TIME

————

Who Is Ho?

Monday, Sep. 09, 1946

Participants in a furious jungle war were finding peace a reluctant prize. Last year the “Republic” of Viet Nam (almost half the size of France), formerly part of French Indo-China, waged a fierce minor struggle for independence from France. At Fontainebleau last week, the French-Viet Nam peace conference broke wide open, seriously endangering France’s already tottering colonial policy. Chiefly responsible was Viet Nam’s self-styled “President” Ho Chin Minh.

Before he would join France’s projected Indo-Chinese Federation, Ho demanded: 1) Viet Nam’s right to manage its own foreign affairs without interference by the Federation; 2) annexation of Cochin-China, an adjoining province (almost one-third the size of Viet Nam), which wants to be a separate member of the Federation. The French, who had agreed to all other Viet Nam demands, said no. Ho walked out of the conference, and while his guerrillas continued to kill French soldiers almost daily, holed up in his flower-littered suite at Paris’ swank Royal Monceau Hotel.

Who, asked troubled Frenchmen, was Ho?

The facts were few, but exotic. At Fountainebleau, Ho appeared as a saintly-looking little man who liked to present roses to lady reporters. He had started his underground political career 35 years ago at 19, when his radical father was imprisoned by an unsympathetic Viet Nam emperor. He ran off to sea, went to France at the end of World War I and under the alias of Nguyen-Ai-Quoc ( One Who Loves His Country”), became a Socialist, and later a Communist. Then he went to Moscow, where, under the alias of Song Man-tcho (“Mr. Song of Boundless Generosity”) he became a Soviet citizen, and attended a training school for Communist agitators. Seven years later, he went to China and Siam to practice what he had learned.

From Hong Kong, in 1930, Ho tried to organize a Viet Nam revolt, but failed, and hid under several new aliases while the affair blew over. During World War II, he turned up in Viet Nam as Ho Chin Minh (“Mr. Ho the Bright Spirit”), turned out the Japanese puppet ruler and organized an anti-French rebellion. Once in power, he decided that Communism could wait. Says Ho: “Almost 2,000 years ago, Jesus Christ said we should love our enemies. We are still far from that ideal. I do not know when Marx’s ideal will be achieved. . . . Maybe Viet Nam will be Communist in 50 years, but not now.”