07. Có nhiều Mỹ Lai khác

Con đường vào làng Mỹ Lai, tháng 3-1968. Ronald L. Haeberle/Life Magazine -Associated Press

The New York Times

————————————————————————————————————

Có nhiều Mỹ Lai khác

TARA MCKELVEY

Ngày 12-12-2008

Những người dân trong làng, thực hiện nhiệm vụ như thể là những chiếc tàu dò mìn bằng người, bước lên phía trước các toán quân tại những khu vực nguy hiểm để cho những người Mỹ khỏi bị nổ tung lên. Các tù nhân bị biến dạng đi vì đòn dìm nước và giật nảy lên vì điện giật. Những cậu thiếu niên câu cá trên một bờ hồ, cũng như những đứa trẻ chăn vịt, đều bị giết. “Có hành trăm bài báo như vậy trong tài liệu lưu trữ về tội ác chiến tranh, mỗi một bài báo đều được ghi lại một cách đầy trách nhiệm, đôi lúc chỉ không hơn một hai dòng thoáng qua ngắn ngủi, cứ như thể sự giết chóc là một thói quen bình thường giống những hoạt động để phá bỏ đi tính đơn điệu,” Deborah Nelson đã viết như vậy trong cuốn “The War Behind Me.”

Tài liệu lưu trữ, được bảo quản tại trường Đại học Michigan, chứa đựng những tư liệu từ Đại tá Henry Tufts, cựu chỉ huy toán điều tra Quân sự, đã phát hiện cuộc giết chóc lan rộng và hành động sỉ nhục của những toán lính Mỹ tại Việt Nam. Hầu hết những hành động này đều không được công luận biết tới, mặc dù đã được quân đội điều tra. Những biểu hiện tội ác tương tự với những gì đã phạm phải ở Mỹ Lai năm 1968. Tuy nhiên, như Nelson đoan chắc, hầu hết người Mỹ vẫn nghĩ rằng lối cư xử thô bạo là việc làm của “một vài đơn vị có bản chất xấu xa,” trong khi trên thực tế “mọi sư đoàn lớn phục vụ ở Việt Nam đều có biểu hiện này.” Chính xác là có bao nhiêu binh lính đã dính líu tới, và trên quy mô thế nào, thì không được biết, nhưng bà cho thấy rằng sự lạm dụng đã quá mức bình thường rất nhiều so với những gì công luận tin vào. Cuốn sách của bà giúp giải thích về sự hiểu lầm trong vấn đề này đã xuất hiện như thế nào.

Sau khi câu chuyện Mỹ Lai bị mở bung ra, các quan chức đã hành động vội vã. Họ ngó vào trong những hành động tội ác khác — ví như, nghiên cứu những bức thư không rõ danh tính được gửi lên thượng cấp bởi “Các hạ sĩ quan có dính líu,” trong đó mô tả những cái chết của hàng trăm dân thường, hay “một Mỹ Lai của mỗi tháng trong cả một năm.” Những trận tấn công quan trọng cần được điều tra, và 23 người đã bị phát hiện là phạm tội, mặc dù hầu hết đều được tha bổng một cách dễ dàng. Bản án nặng nhất là 20 năm lao động khổ sai, cho hành động hãm hiếp một bé gái 13 tuổi bởi một nhân viên phụ trách việc thẩm vấn các tù nhân chiến tranh trong một khu vực giam giữ. Kẻ hãm hiếp đó đã phụng sự nhiệm vụ trong 7 tháng 16 ngày.

“Đưa những vấn đề của Quân đội ra khỏi trang đầu,” đó là lời của Tổng thống Richard Nixon đã được báo chí trích dẫn. Các hoạt động điều tra là con đường đúng đắn để giải quyết vấn đề đó. Một hành động che đậy đã thu hút sự chú ý; một tội ác đang được công chúng nhìn vào nhưng không được xử lý. Các cuộc điều tra của quân đội, bà Nelson biện luận, đã được mưu tính để không phải giam giữ những kẻ chịu trách nhiệm về hành động hiếp dâm và giết người, song đã làm chệch hướng chú ý. Khi các phóng viên nghe được về một hành động tội ác chiến tranh, họ có thể yêu cầu Quân đội xem xét xem có thể cung cấp thông tin được không. Nếu họ nghi vấn có một hành động che đậy, họ có thể truy kích vào tình tiết của câu chuyện. Nếu một người phát ngôn bên quân đội cho biết có một cuộc điều tra đang được tiến hành, câu chuyện thường được bỏ qua.

Nelson, người đã viết về một loạt các hành động tội ác trong chiến tranh, cùng với một sử gia quân sự khi bà còn làm ở tờ The Los Angeles Times, là một phóng viên mẫn cán, say mê nghề nghiệp. Tuy nhiên, nhiệt huyết của bà đôi lúc cũng dẫn tới những khoảnh khắc nguy hiểm. Tại Việt Nam, những dân làng đã cho bà biết về những vụ giết chóc diễn ra trong một hẻm núi, đem tới cho bà “hy vọng” rằng bà đã phát hiện ra một xóm nơi có một cuộc tàn sát xảy ra năm 1968. Đó là một vụ tàn sát khác, bởi khi nó lộ ra, bà có vẻ gần như thất vọng.

Tuy nhiên, đây là một cuốn sách quan trọng. Nelson chúng minh rằng những vụ che đậy tội ác xảy ra trong sự nhìn nhận đơn giản và cách nhìn nhận riêng biệt đó có thể làm mờ mắt các phóng viên trước câu chuyện thật. Bà cũng chỉ ra rằng những hành động tội ác này có tính chất đặc dụng đối với các hoạt động chống chiến tranh du kích. “Nếu chúng ta hợp lý hóa nó như là những hành động riêng biệt, khi chúng ta thực hiện tại Việt Nam và khi chúng ta đang thực hiện với Abu Ghraib [thành phố phía tây Baghdad 32km, Iraq] ,” một viên thiếu tướng hồi hưu nói với bà như vậy, “chúng ta sẽ không bao giờ phải sửa chữa sự cố. Những hoạt động chống chiến tranh du kích bao gồmcả các lực lượng quân đội nước ngoài sẽ tất yếu dẫn đến những hành động như vậy, và chúng ta sẽ phải trá giá trong những điều kiện hợp pháp đúng đạo lý.” Liệu nó là Việt Nam hay Iraq, sự thật đang làm cho chúng ta bối rối. “Sau sự hiểu biết đó,” T.S. Eliot viết, “đâu là sự khoan dung?”

Tara McKelvey, một biên tập viên kỳ cựu của tờ The American Prospect, người đóng góp thường xuyên cho mục Book Review và là tác giả của cuốn “Monstering: Inside America’s Policy of Secret Interrogations and Torture in the Terro War.”

Hiệu đính: Blogger Trần Hoàng

 

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2008

———————-

The New York Times

————-

Many My Lais

By TARA MCKELVEY

Published: December 12, 2008

Villagers, acting as human minesweepers, walked ahead of troops in dangerous areas to keep Americans from being blown up. Prisoners were subjected to a variation on waterboarding and jolted with electricity. Teenage boys fishing on a lake, as well as children tending flocks of ducks, were killed. “There are hundreds of such reports in the war-crime archive, each one dutifully recorded, sometimes with no more than a passing sentence or two, as if the killing were as routine as the activity it interrupted,” Deborah Nelson writes in “The War Behind Me.”

The archive, housed at the University of Michigan, holds documents from Col. Henry Tufts, former chief of the Army’s investigative unit, that reveal widespread killing and abuse by American troops in Vietnam. Most of these actions are not known to the public, even though the military investigated them. The crimes are similar to those committed at My Lai in 1968. Yet, as Nelson contends, most Ameri­cans still think the violence was the work of “a few rogue units,” when in fact “every major division that served in Vietnam was represented.” Precisely how many soldiers were involved, and to what extent, is not known, but she shows that the abuse was far more common than is generally believed. Her book helps explain how this misunderstanding came about.

After the My Lai story broke, officials acted quickly. They looked into other crimes — for example, studying anonymous letters sent to superiors by “Concerned Sgt.,” which described the deaths of hundreds of civilians, or “a My Lai each month for over a year.” Serious offenses were indeed investigated, and 23 men were found guilty, though most got off easy. The harshest sentence was 20 years’ hard labor, for the rape of a 13-year-old girl by an interrogator in a prisoner-of-war compound. The rapist served seven months and 16 days.

“Get the Army off the front page,” President Richard Nixon reportedly said. Investigations were a good way to do that. A cover-up attracts attention; a crime that is being looked into does not. The military investigations, Nelson argues, were designed not to hold rapists and murderers accountable, but to deflect publicity. When reporters heard about a war crime, they’d call the Army to see if it would provide information. If they suspected a cover-up, they’d pursue the story. If a military spokesman said an investigation was under way, the story was usually dropped.

Nelson, who wrote a series on war crimes with a military historian when she was at The Los Angeles Times, is a diligent, passionate reporter. Her zeal, though, sometimes leads to awkward moments. In Vietnam, villagers tell her about killings that took place in a ravine, giving her “hope” that she has discovered a hamlet where a massacre occurred in 1968. It is a different massacre, as it turns out; she seems vaguely disappointed.

Still, this is an important book. Nelson demonstrates that cover-ups happen in plain sight and that looking for an exclusive can blind reporters to the real story. She also points out that these crimes are endemic to counterinsurgency operations. When troops fight among a civilian population, in conflicts that extend for years, atrocities are almost bound to happen. “If we rationalize it as isolated acts, as we did in Vietnam and as we’re doing with Abu Ghraib,” a retired brigadier general tells her, “we’ll never correct the problem. Counterinsurgency operations involving foreign military forces will inevitably result in such acts, and we will pay the costs in terms of moral legitimacy.” Whether it’s Vietnam or Iraq, the truth is disturbing. “After such knowledge,” T. S. Eliot wrote, “what forgiveness?”

Tara McKelvey, a senior editor at The American Prospect, is a frequent contributor to the Book Review and the author of “Monstering: Inside America’s Policy of Secret Interrogations and Torture in the Terror War.”

More Articles in Books » A version of this article appeared in print on December 14, 2008, on page BR20 of the New York edition.