BA SÀM

Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

726. Luật Đất đai rắc rối của Việt Nam – Phần 4

Posted by adminbasam on 15/02/2012

Asia Sentinel

Luật Đất đai rắc rối của Việt Nam – Phần 4

Tác giả: David Brown

Người dịch: Đan Thanh

Hiệu đính: David Brown

13-2-2012

Trang trại gia đình bị tàn phá kia có thể đưa đến những thay đổi trong luật pháp Việt Nam.

Đôi khi, một sự vụ gây sốc nào đó sẽ thay đổi tư duy chính trị của một quốc gia. Vụ nổ súng ở Tiên Lãng ngày 5-1 – khi các quan chức cố đuổi một gia đình nông dân khỏi mảnh đất của họ với lý do bịa ra là đã hết thời hạn cho thuê – có thể là tiếng súng thay đổi luật chơi ở Việt Nam.

Các nhà bình luận, viết bài cho những tờ báon nội địa và các blog chính trị ở Việt Nam, bảo rằng cuộc đối đầu giữa gia đình tuyệt vọng kia và cảnh sát – những kẻ kéo đến để cướp lại nông trang của họ – đã khiến cho nhiều người, kể cả các lãnh đạo trong đảng Cộng sản, phải nghĩ khác đi về “vấn đề đất đai”.

Ở đây có thể đã có sự thổi phồng từ phía báo chí. Tuy nhiên, các quyết định của chính phủ vào ngày 10-2 vẫn khiến người ta tin rằng đã diễn ra một sự thay đổi về mô hình.

Năm tuần trôi qua kể từ khi gia đình Đoàn Văn Vươn sử dụng súng hỏa mai và mìn tự chế chống lại lực lượng cảnh sát và quân đội kéo đến cưỡng chế trang trại nuôi cá rộng 20 hecta của họ (xem phần 2 loạt bài này để biết thêm chi tiết). Cánh nhà báo, trích lời những người dân làng không ngại mở miệng, đã đổ xô về hiện trường trong những ngày sau khi vụ nổ súng xảy ra và nhanh chóng đập tan cách giải thích của quan chức địa phương về vụ việc. Các chuyên gia về luật đất đai tuyên bố quan chức không có cơ sở pháp lý nào để thu hồi giấy cho ông Vươn thuê đất hoặc từ chối đền bù cho ông. Một số vị tướng về hưu lên án việc sử dụng quân đội để thi hành lệnh cưỡng chế, các thẩm phán đã nghỉ hưu chê trách việc tòa án cấp huyện bác bỏ kháng cáo của ông Vươn.

Chính quyền ở cấp cao hơn – lãnh đạo TP Hải Phòng và chính quyền trung ương ở Hà Nội – phản ứng khá chậm. Quan chức thành phố dường như hoàn toàn không muốn tìm hiểu gì về câu chuyện Tiên Lãng, và nói chung đều cố ý làm chệch hướng những ý kiến phê phán. Trong khi đó, đoàn điều tra của các bộ và các viện trên trung ương cử xuống đã đem về những báo cáo đáng báo động.

Vào ngày 16-1, chỉ vài ngày trước Tết âm lịch, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lệnh cho Ủy ban Nhân dân TP Hải Phòng phải điều tra và báo cáo đầy đủ sự việc.

Trong khi đó, giới bình luận trên các báo nội địa và blog chính trị phát hiện thấy một ý nghĩa lớn hơn trong vụ việc. Một cựu phó thủ tướng nói: “Vụ việc ở Tiên Lãng tưởng như chỉ mang tính địa phương nhưng lại rất điển hình, phản ánh nhiều điều đang diễn ra trong cả nước”. Một nhà phân tích khác nhấn mạnh rằng: “có lẽ ít ai ngờ kịch bản khuấy động dữ dội từ Tiên Lãng sẽ như một sóng dung nham tràn lên miền đồng bằng dư luận khắp cả nước”.

Các tác giả bình luận về sự dè dặt của chính quyền. Một số người nhận thấy một ý nghĩa đặc biệt trong việc chính quyền không đưa ra “định hướng chính thức” nào với báo chí – một chỉ dấu cho thấy trung ương muốn vụ Tiên Lãng được bàn thảo rộng rãi. Một số băn khoăn tự hỏi trung ương có đang học từ bài học của Trung Quốc hay không, tìm giải pháp ôn hòa cho cuộc đối đầu kéo dài giữa dân làng và cảnh sát ở Ô Khảm mới cách đây vài tuần không.

Quan điểm thú vị nhất khẳng định có một sự thay đổi căn bản trong nhận thức của chế độ về tâm trạng bất mãn sâu xa với chính quyền địa phương tham nhũng và lạm quyền. Những gì đáng chú ý và được nhớ đến nhiều nhất gắn với lời kêu gọi của Tổng Bí thư Đảng Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào cuối năm 2011, đề nghị chỉnh đốn lại hàng ngũ cấp dưới của đảng. Một tác giả viết: Rõ ràng đã có một sự thay đổi về nhận thức, về sự xem lại “lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền”. Các nhà phân tích này dường như đi đến kết luận rằng giới lãnh đạo Việt Nam có khả năng và có lẽ sẽ thúc đẩy thay đổi thật sự, thông qua vụ Tiên Lãng, để quét sạch nạn lạm quyền ở cấp làng xã, cấp huyện.

Do vậy, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam đã thu hút được sự chú ý tuyệt đối khi ông họp báo với các phóng viên, công bố kết luận của Thủ tướng – phê chuẩn ngày 10-2 sau khi Thủ tướng chủ trì cuộc họp cấp cao nhất về vụ Tiên Lãng.

Ông Đam nói, các đại biểu tham dự cuộc họp kéo dài cả ba giờ đồng hồ này đã nhất trí rằng, cốt lõi là sự yếu kém của lãnh đạo huyện và xã trong xử lý vấn đề đất đai. Các quan chức đó đã ra những quyết định sai lầm cả khi cho ông Vươn thuê đất lẫn khi định lấy lại đất. Họ càng sai lầm hơn nữa khi sử dụng vũ lực và muốn xử lý ông Vươn ngay trước Tết âm lịch.

Quan chức địa phương cũng bị buộc tội hình sự vì hành động cho máy xúc phá ba ngôi nhà của gia đình ông Vươn trên mảnh đất của ông, và để cho kẻ trộm vào xúc hết cá tôm trong đầm nhà ông Vươn.

Ông Đam nói thêm, chính quyền TP Hải Phòng đã không điều tra thỏa đáng, không đánh giá trách nhiệm của người làm sai và cũng không cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho báo chí và công luận. Phải đến báo cáo gần đây nhất của họ, chính quyền Hải Phòng mới tỏ ra quan tâm thích hợp đến mức độ nghiêm trọng và phức tạp của vụ việc.

Ông Đam nói rằng thủ tướng đã chỉ thị cho chính quyền Hải Phòng cho ông Vươn sử dụng lại đất. Họ sẽ phải xem xét sửa chữa những bất ổn về pháp lý và tố tụng trong vụ việc của ông Vươn, để ông Vươn có thể tiếp tục sử dụng đất mà ông được thuê. Ngoài ra, chính quyền Hải Phòng còn phải khởi tố hình sự các quan chức địa phương đã tổ chức phá ba căn nhà trên mảnh đất của ông Vươn. Họ cũng phải xem xét các tình tiết giảm khinh truy tố ông Vươn vì tội cố ý giết người thi hành công vụ.

Cuối cùng, Thủ tướng chỉ thị cho chính quyền Hải Phòng làm rõ ai cho phép quan chức Tiên Lãng theo đuổi mối thù hằn với ông Vươn, và giải thích tại sao sau khi vụ việc xảy ra, lại có sự chậm trễ trong việc xác định các bên vi phạm cũng như chậm báo cáo chính quyền trung ương về kết quả điều tra.

Ông Đam nói thêm rằng, bên cạnh những yếu kém của tầng lớp lãnh đạo địa phương và thành phố, thủ tướng và các đồng sự cũng thừa nhận những vấn đề căn bản trong Luật Đất đai – vốn dĩ đã có nhiều sửa đổi – của Việt Nam. Ông nói, tình trạng của luật hiện nay là rất phức tạp, nhiều mâu thuẫn, không theo kịp các bước phát triển mới, và là một thách thức đáng kể với những cán bộ địa phương ít được đào tạo về quản lý.

Vì các lý do này, theo ông Đam, bộ chính trị và chính phủ quyết tâm sẽ rà soát lại toàn bộ Luật Đất đai. Liên quan đến việc đó là vấn đề sửa đổi hiến pháp Việt Nam.

Nhìn chung, đây là những điều công luận Việt Nam muốn nghe. Rất hiếm khi nhà nước thừa nhận có vấn đề hệ thống, nhưng, trên thực tế, đó là những gì họ vừa làm. Cho dù bây giờ chính quyền có thể sửa đổi cơ chế cho thuê đất theo hướng minh bạch, rõ ràng hơn hay không, để phòng ngừa quan chức địa phương làm lợi cho họ – đây là chuyện hoàn toàn khác.

Nếu như đây là chuyện đã xảy ra, thì người dân hẳn đã thấy Hà Nội phản ứng theo một cách khác không như vụ việc Tiên Lãng này. Suy cho cùng thì đây là một chế độ do thành phần bào thủ thống trị.  Quá trình ra quyết định nội bộ diễn ra một cách bí mật mà nhân dân không rõ. Đã nhiều năm qua – chẳng hạn vào năm 1997 khi hàng chục nghìn nông dân nghèo nổi dậy chiếm đóng văn phòng đảng ủy xã và tuần hành về thị trấn ở tỉnh Thái Bình – chính quyền không hề ngại phải dùng bạo lực để dập tắt những phản kháng ở nông thôn.

Như một số nhà phân tích đã chỉ ra, có thể ông Trọng, ông Dũng và các đồng sự của họ ở hàng ngũ lãnh đạo cao cấp đã nghĩ lại về những việc cần phải làm để gìn giữ chấp nhận của dân chúng đối với quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Cách xử lý của chính quyền đối với những vấn đề đặt ra sau vụ nổi dậy của gia đình ông Vươn, người chống lại những côn đồ ở địa phương, dường như cho thấy chính quyền đang nỗ lực nhằm nắm bắt và phản ứng phù hợp với ý kiến dư luận.

Ông Trọng – người được bầu làm tổng bí thư đảng một năm về trước – đã gọi việc kiềm chế nạn lạm quyền của các cán bộ đảng ở địa phương là vấn đề sinh tử của chế độ.  Bộ chính trị cũng ý thức rất rõ về những gì người dân Việt Nam mong muốn: ổn định xã hội và phát triển có trật tự, theo hướng tiến đến một hệ thống chính quyền tự do hơn, công bằng hơn, minh bạch hơn và bao quát hơn. Liệu chính quyền có làm được như thế hay không là điều chưa biết rõ.

Nguồn: Asia Sentinel

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012

Mời xem lại: - Luật đất đai rắc rối ở Việt Nam – Phần 1: Vụ án bà Ba Sương; –  Phần 2: Tiếng súng ở Tiên Lãng; – Sự khôn ngoan của những người nông dân.

About these ads

19 phản hồi to “726. Luật Đất đai rắc rối của Việt Nam – Phần 4”

  1. […] rối ở Việt Nam – Phần 3: Sự khôn ngoan của những người nông dân; –  682. Luật đất đai rắc rối ở Việt Nam – Phần 1: Vụ án bà Ba Sương;  – 212. Lãnh đạo Việt Nam bị chỉ trích về vấn đề […]

  2. [...] tìm hướng tháo gỡ đột phá cho vấn đề biển Đông (Asia Times/21-01-2012); + 726. Luật Đất đai rắc rối của Việt Nam – Phần 4 (Asia Sentinel/13-2-2012); + 689. Luật đất đai rắc rối ở Việt Nam – Phần 3: [...]

  3. Hongnhi said

    Xin lỗi district towns là các thị trấn hay các trung tâm huyện lỵ của Thái Bình.

  4. Hongnhi said

    Cảm ơn. Tôi đã xem bài này bằng tiếng Anh. Thực ra tôi cũng là một người dịch rất nhiều các tư liệu thuộc các lĩnh vực khác nhau nên tôi rất coi trọng nguyên bản và thường hay chú ý tới các chi tiết nhỏ nhất. Đây là bài dịch tốt. Nhưng đúng là đoạn này “Over the years – for example, when in 1997 tens of thousands of impoverished farmers seized village offices and marched on district towns in Thai Binh province – it has not hesitated put down rural protest by force”. (Đã nhiều năm qua – chẳng hạn vào năm 1997 khi hàng chục nghìn nông dân nghèo nổi dậy chiếm đóng văn phòng đảng ủy xã và tuần hành về thị trấn ở tỉnh Thái Bình – chính quyền không hề ngại phải dùng bạo lực để dập tắt những phản kháng ở nông thôn). Nên dịch câu “hàng chục nghìn nông dân nghèo là ” hàng chục nghìn nông dân bị bần cùng hóa…”. Vì ý ở đây là những người nông dân bị chính quyền làm cho nghèo đi chứ không phải cái gốc vốn nghèo từ trước. Vấn đề nữa, đúng là district towns là số nhiều, vì thế nó phải là các thị trấn hay các trung tâm tỉnh lộ. Một vấn đề nữa nên dịch làm sao cho gần với người Việt nhất (theo lối nói của người Việt). Tất nhiên, đó là những tiểu tiết và tôi vẫn nhất trí bài dịch rất hay. Bác có thể giới thiệu cho tôi những bài dịch của bác, địa chỉ liên hệ để tôi có điều kiện học hỏi bác thêm. Xin cảm ơn và chúc bác có nhiều bài dịch hay hơn nữa.

    BS: “bị bần cùng hóa”. Hay! Cám ơn bác.

  5. DÂN KHỔ said

    NẾU NHƯ CHÁNH QUYỀN TIÊN LANG ,LÀM ĐÚNG LUẬT THÌ GIA ĐÌNH ÔNG VƯƠN KHÔNG Ó HÀNH ĐỘNG NHƯ VẬY .
    CHÁNH QUYỀN TIÊN LÃNG LÀM VIỆC KHÔNG ĐÚNG LUẬT MÀ CÒN QUY ĐỘNG LỰC LƯỢNG SÚNG ÓNG ,NHƯ VẬY LÀ HÀNH VI ĂN CƯỚP , THI ĐÓ KHÔNG GỌI LÀ GIA ĐÌNH ÔNG VƯƠN CHÓNG LẠI NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ ,MÀ LÀ CHÓNG LẠI BỌN CƯỜNG HÀO ÁC BÁ ,NHƯ VẬY GIA ĐÌNH ÔNG VƯƠN KHÔNG CÓ TỘI ,
    CÒN NGƯỢC LẠI TÔI MONG RẰNG CÁC CẤP LẢNH ĐẠO CỦA TRUNG ƯƠNG, PHẢI SA THẢI NHUNG NGƯỜI CÓ CÁCH LÀM VIỆC CỦA HUYỆN TIÊN LANG . KHONG HIỂU LUẬT THÌ LÀM SAO LÀ NGƯỞI CÙA CHÁNH QUYỀN ĐƯỢC.
    CHẲNG NHỮNG SA THẢI HỌ, MÀ PHẢI CHO HO ĐI CẢI TẠO MỘT THỜI GIAN ,ĐỂ HỌ NGHỈ LẠI VIÊC LÀM VÔ ĐẠO ĐỨC CÙA HỌ .

  6. Vũ Hải Triều said

    Đã đến lúc sửa luật đất đai, trước hết phải sửa hiến pháp và còn phải sửa nhiều luật nữa theo hướng bảo vệ quyền lợi công dân. Trong hiến pháp không có từ nào nói đến “cấp ủy” cả mà trong thực tế cấp ủy tác yêu tác quái quá: ở khawos thôn xóm, phường xã. Cái gì mà người dân không đồng tình thì đưa cấp ủy ra. Chả ra làm sao hết.

  7. Hongnhi said

    Đề nghị dịch giả cung cấp đường link tới bản gốc của các bài viết để những người biết tiếng Anh theo dõi sát hơn. Tôi thấy chỗ nói về người dân nói về thị trấn ở ở tỉnh Thái Bình, câu này chắc có lẽ là số nhiều vì sự kiến sảy ra ở nhiều huyện của tỉnh này.

    BS: Có thể bác chưa quen với các bài dịch này. Tên trang báo và đường link nằm ngay đầu bài, trên tựa đề bài dịch bác ạ.

  8. nhận xét nhỏ said

    Cuối cùng, Thủ tướng chỉ thị cho chính quyền Hải Phòng làm rõ ai cho phép quan chức Tiên Lãng theo đuổi mối thù hằn với ông Vươn, …
    không biết nguyên bản câu này thế nào, có thê là do chuyển ngữ…quan chức TL theo đuổi thù hằn với ông Vươn…xin thưa không, chúng nó, đám quan chức thối tha này, rắp tâm cướp công, “liếm” sạch mồ hôi, xương máu của a.Vuon thì đúng hơn…để làm cho chế độ này bộc lộ sự thối nát trước toàn dân VN và công luận toàn thế goi, và đẩy chế độ này đi mau hơn đến chỗ sụp đổ, không thể có cách nào hiệu quả hơn là cách làm của bọn cường hào, ác bá TLHP…!

  9. Đất đai và những tranh chấp về đất đai từ trước đến nay vẫn là 1 vấn đề hết sức phức tạp, gây nhiều bức xúc trong dư luận, dẫn đến nhiều cuộc khiếu kiện kéo dài. Nguyên nhân của nó, như ông Vũ Đức Đam, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, nói rằng, bên cạnh những yếu kém của tầng lớp lãnh đạo địa phương và thành phố, thủ tướng và các đồng sự cũng thừa nhận những vấn đề căn bản trong Luật Đất đai – vốn dĩ đã có nhiều sửa đổi – của Việt Nam. Ông nói, tình trạng của luật hiện nay là rất phức tạp, nhiều mâu thuẫn, không theo kịp các bước phát triển mới, và là một thách thức đáng kể với những cán bộ địa phương ít được đào tạo về quản lý.

    Vì các lý do này, theo ông Đam, Bộ chính trị và Chính phủ quyết tâm sẽ rà soát lại toàn bộ Luật Đất đai. Liên quan đến việc đó là vấn đề sửa đổi hiến pháp Việt Nam. Chúng ta hy vọng rằng, sau NQTW3, 4 (Khóa XI), sau sự kiện Tiên Lãng, Hải Phòng, cùng với quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Chính phủ, những bất công, bất cập, những tồn đọng kéo dài trong lĩnh vực này sẽ được giải quyết một các triệt để.

  10. [...] Bài 4 This entry was posted in Đời sống. Bookmark the permalink. ← Happy New Year 2012! Hành Trình Hiểm Nghèo – Perilous journey → [...]

  11. cslykhai said

    day la mot van de be tac vi chinh quyen vua muon nong dan khong chong lai nha cam quyen nhung ho van cu muon che day de tiep tuc cuop dat cua nong dan de lam giau

  12. Dân Việt said

    Không riêng gì luật đất đai mà gần như toàn bộ những văn bản được gọi là luật của Việt nam đều không có một sự thẳng thắn dứt khoát để gọi là luật, ở đấy có một sự ỡm ờ dụ dựa có thể thế này có thể thế kia, có lẽ đấy không phải là vô tình sơ hở ( mọi người vẫn thường gọi đấy là kẽ hở của pháp luật)nhưng lại là điều kiện tốt nhất để cho những người thi hành luật pháp thay trắng đổi đen muốn làm gì thì làm, muốn có tội thì sẽ là có tội, muốn không tội thì sẽ không tội. Với luật này chỉ để bắt nạt dân đen không quyền lực mà thôi. Còn kẻ có quyền thế thì cũng những tội như vậy sẽ có những cách để xét xử theo cái gọi là luật pháp, nhưng không trầy một mảnh da. Những chuyện như thế vẫn xảy ra ngày một trên đất nước này.

  13. Bản said

    Mấu chốt không phải bất cập ở luật đất đai quy định công hữu. Các nước công nhận quyền tư hữu đất đai vẫn phát triển hạ tầng cao hơn VN nhiều. Vấn đề là ở chỗ, quan chức dưới chế độ độc đảng, toàn trị không bị kiểm soát bởi công luận va đối lập, tha hồ tự tung tự tác ra quyết định thu hồi, áp giá đền bù rẻ mạt như cướp không của người có đất.
    Nếu VN quy định tư hữu đất đai thì vẫn phải huy động đất đai theo cơ chế trưng mua để phát triển hạ tầng. Quan chức xấu sẽ cố tình gây khó dễ cho người bị trưng mua để được đút lót, mới chịu áp giá sát với thị trường. Ai kiểm soát quan chức xấu trong chế độ độc đảng? Không ai cả

    • Dân said

      Đồng ý! Để giải quyết tận gốc những vấn đề bất công, bất bình đẳng trong xã hội thì phải thay thế chế độ độc tài, toàn trị bằng một chế độ dân chủ thực sự, tam quyền phân lập. Như thế mới không chế được lạm quyền, nguyên nhân của mọi sự bất công trong xã hội.
      Tuy nhiên nhóm lãnh đạo của đảng đương quyền không muốn điều này. Bởi vì họ biết rằng quyền lực của họ, kéo theo sự đảm bảo về quyền lợi cá nhân họ và con cháu họ rất có thể sẽ mất đi khi đảng đương quyền thất bại khi cạnh tranh chính trị với các đảng phái khác.
      Leo cao, chui sâu vào hệ thống cầm quyền đang là tâm lý phổ biến của các đảng viên nhằm đạt được và củng cố lợi ích cá nhân.
      Ai sẽ làm điều này nếu không phải là nhân dân?

      • Cong said

        Có ai muốn lấy đá ghè chân mình?
        Nếu Đ không muốn thì người khác sẽ làm thế. Sau đó thì sẽ không còn có chân để mà ghè.

  14. Nguyễn Thục Hiền said

    Nếu bọn tham quan địa phương,vì lợi ích riêng,cứ thẳng tay vơ vét và đàn áp dân thế này,mà chính quyền trung ương không kiên quyết,thì tình hình ngày mai ra sao,mọi người đã hình dung ra.

    Vụ Tiên lãng là vụ “tức nước vỡ bờ”,nó cho ta thấy bộ mặt bỉ ổi của một số quan chức thành phố câu kết với bọn ác bá huyện,cư xử với người dân vô nhân đạo đến mức nào!(thế mà bọn quan tép riu Tiên lãng còn nói anh hùng Vươn mất hết tính người đấy.Buồn cười chưa?)

    • Minh. said

      Thêm ý kiến bạn Thục Hiền :
      Bạn đã nói đúng đến những vô lý “Chéo nghoe”, bẩn thỉu “bỉ ổi” của “1 số quan chức Tp. Hải Phòng..”; nói đến “Chính quyền trung ương..” …Nhiều người cũng vẫn nghĩ : kết luận của Thủ tướng chưa thể gọi là hoàn hảo (Đúng ra , ông Thủ tướng nên xem xét để đưa ra 1 kết luận nữa…đúng đắn hơn , không có cái “chéo nghoe” là KIỂM ĐIỂM (với lãnh đạo Tp. HP.) ; không có những “phát huy thành tích…” v.v…như thế mới khỏi “Buồn cười chưa ?” + “Nhố nhăng và cay đắng chưa??”

  15. caoson said

    Theo dõi sát sao đấy!

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: